Προσβασιμότητα προϊόντων και υπηρεσιών για άτομα με αναπηρία και ηλικιωμένους

Γιατί η ΕΕ επιβάλλει κανόνες σχετικά με τις απαιτήσεις προσβασιμότητας

Η ΕΕ επιδιώκει να καταστήσει διάφορα προϊόντα και υπηρεσίες πιο προσβάσιμα για τους ηλικιωμένους και τα άτομα με αναπηρία, τηρώντας παράλληλα την αρχή της ίσης μεταχείρισης.

Η βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς όσον αφορά συγκεκριμένα προσβάσιμα προϊόντα και υπηρεσίες εξυπηρετεί τόσο τις ανάγκες των καταναλωτών αυτών όσο και τη βιομηχανία. Ένα περιβάλλον όπου τα προϊόντα και οι υπηρεσίες είναι περισσότερο προσβάσιμα επιτρέπει μεγαλύτερη ένταξη και συμμετοχή των πολιτών στην κοινωνία.

Οι ισχύουσες εθνικές απαιτήσεις προσβασιμότητας για συγκεκριμένα προϊόντα και υπηρεσίες διαφέρουν από κράτος μέλος σε κράτος μέλος, οδηγώντας σε κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς.

Η ζήτηση για προσβάσιμα προϊόντα και υπηρεσίες είναι ήδη υψηλή και ο αριθμός των πολιτών με αναπηρίες ή λειτουργικούς περιορισμούς θα αυξηθεί σημαντικά με τη γήρανση του πληθυσμού της ΕΕ.

Προκειμένου να θεσπιστούν κοινά πρότυπα προσβασιμότητας, η ΕΕ εξέδωσε δύο οδηγίες:

• την ευρωπαϊκή πράξη για την προσβασιμότητα (2019) που καθορίζει ελάχιστες απαιτήσεις προσβασιμότητας για βασικά προϊόντα και υπηρεσίες
• την οδηγία για την προσβασιμότητα των ιστότοπων του δημόσιου τομέα (2016) που καθορίζει πρότυπα, προκειμένου να γίνουν τα ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες πιο προσβάσιμα για όλους τους χρήστες

Προσβασιμότητα προϊόντων και υπηρεσιών

Η ευρωπαϊκή πράξη για την προσβασιμότητα περιλαμβάνει απαιτήσεις προσβασιμότητας για βασικά προϊόντα και υπηρεσίες, όπως:

• τα τηλέφωνα, τους υπολογιστές, τα τερματικά πληρωμών και τα τερματικά αυτοεξυπηρέτησης για την αγορά εισιτηρίων για επιβατικές μεταφορές
• τις τραπεζικές υπηρεσίες για καταναλωτές
• τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένων, για παράδειγμα, των τηλεφωνικών και διαδικτυακών υπηρεσιών
• τον αριθμό κλήσης έκτακτης ανάγκης 112
• την πρόσβαση σε υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων
• τα ηλεκτρονικά βιβλία
• το ηλεκτρονικό εμπόριο

Η ευρωπαϊκή πράξη για την προσβασιμότητα (οδηγία 2019/882) εκδόθηκε το 2019. Οι νέοι κανόνες αποφέρουν οφέλη όχι μόνο σε δεκάδες εκατομμύρια Ευρωπαίους με αναπηρίες αλλά και σε πολλούς ηλικιωμένους στην ΕΕ.

Προϊόντα

Τα προϊόντα θα πρέπει να πληρούν τα ακόλουθα:

• κοινές απαιτήσεις προσβασιμότητας όσον αφορά τη διεπαφή χρήστη και τον λειτουργικό σχεδιασμό των προϊόντων
• πιο συγκεκριμένες απαιτήσεις προσβασιμότητας για ορισμένα ηλεκτρονικά καταναλωτικά είδη
• απαιτήσεις προσβασιμότητας όσον αφορά τις συσκευασίες, τις οδηγίες εγκατάστασης και άλλες σχετικές πληροφορίες για τα καταναλωτικά προϊόντα

Υπηρεσίες

Η οδηγία περιλαμβάνει επίσης ορισμένες απαιτήσεις που αφορούν ειδικά τις υπηρεσίες:

• κοινές απαιτήσεις ιδίως για τις ιστοσελίδες
• απαιτήσεις προσβασιμότητας για τις υπηρεσίες υποστήριξης

Για παράδειγμα, όσον αφορά τις ειδικές απαιτήσεις προσβασιμότητας για τα τερματικά αυτοεξυπηρέτησης:

• τα μηχανήματα έκδοσης εισιτηρίων και τα μηχανήματα αυτόματων συναλλαγών θα πρέπει να παρέχουν τη δυνατότητα χρήσης προσωπικών ακουστικών ώστε τα άτομα με προβλήματα όρασης να μπορούν να ακολουθούν ηχητικές οδηγίες
• εάν το τερματικό αυτοεξυπηρέτησης προσφέρει οπτικούς τρόπους λειτουργίας, παρέχει τουλάχιστον έναν τρόπο λειτουργίας που δεν απαιτεί ικανότητα διάκρισης των χρωμάτων από τον χρήστη

Εύρυθμη λειτουργία των κανόνων

Η ευρωπαϊκή πράξη για την προσβασιμότητα αποτελεί οδηγία, πράγμα που σημαίνει ότι θέτει δεσμευτικούς στόχους προσβασιμότητας, αλλά αφήνει τα επιμέρους κράτη μέλη να αποφασίσουν πώς επιθυμούν να τους επιτύχουν.

Οι χώρες της ΕΕ έχουν διορία έως τον Ιούνιο του 2025 να συμπεριλάβουν τις κατευθυντήριες γραμμές της οδηγίας στην εθνική τους νομοθεσία.

Η ΕΕ έχει αφήσει επίσης περιθώρια για ορισμένες εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις —επιχειρήσεις με λιγότερους από 10 υπαλλήλους και ετήσιο κύκλο εργασιών κάτω των 2 εκατ. ευρώ— που προσφέρουν υπηρεσίες εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, ενώ όσες παρέχουν προϊόντα θα απαλλάσσονται από ορισμένες υποχρεώσεις.

Προσβασιμότητα ιστότοπων και εφαρμογών

Με την οδηγία για την προσβασιμότητα των ιστότοπων (2016/2102) του δημόσιου τομέα θεσπίστηκαν πρότυπα, προκειμένου να γίνουν τα ψηφιακά προϊόντα και υπηρεσίες πιο προσβάσιμα για όλους τους χρήστες. Καθιερώθηκε επίσης μηχανισμός παρακολούθησης και θεσπίστηκε έλεγχος συμμόρφωσης.

Τα νέα αυτά στοιχεία εφαρμόζονται στους ιστότοπους και τις εφαρμογές για κινητές συσκευές διοικητικών υπηρεσιών, δημόσιων νοσοκομείων, δικαστηρίων και άλλων δημόσιων φορέων.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι χρήστες έχουν τη δυνατότητα να ζητούν συγκεκριμένες πληροφορίες εάν το περιεχόμενο δεν είναι προσβάσιμο και να αναφέρουν ζητήματα συμμόρφωσης κάνοντας κλικ σε έναν σύνδεσμο υποβολής παρατηρήσεων.

Η οδηγία τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2016.

• Προσιτοί ιστότοποι και εφαρμογές για όλους: το Συμβούλιο υιοθετεί για πρώτη φορά κανόνες για ολόκληρη την ΕΕ (δελτίο Τύπου, 18 Ιουλίου 2016)

Στο Συμβούλιο

Μετά την υποβολή της πρότασης από την Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2015, η Ομάδα «Κοινωνικά θέματα» του Συμβουλίου εξέτασε λεπτομερώς το κείμενο.

Η σλοβακική Προεδρία προώθησε τις συζητήσεις σχετικά με την οδηγία και ακολούθησε σταδιακή προσέγγιση για την τροποποίηση του κειμένου, δίνοντας έμφαση κυρίως στα εξής:

• αποσαφήνιση του πεδίου εφαρμογής
• βελτίωση της νομικής σαφήνειας του κειμένου
• αποφυγή πιθανών επικαλύψεων ή συγκρούσεων με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ

• Έκθεση προόδου, 18 Νοεμβρίου 2016
• Ομάδα «Κοινωνικά θέματα» (γενικές πληροφορίες)

Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων, τόσο σε τεχνικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο, η μαλτέζικη Προεδρία προετοίμασε προτάσεις διατύπωσης με σκοπό να αντιμετωπιστούν ορισμένες ανησυχίες των αντιπροσωπιών, όπως η ανάγκη:

• να επικεντρωθεί η πράξη σε επιλεγμένα προϊόντα και υπηρεσίες
• να μην τεθούν νέες απαιτήσεις προσβασιμότητας όπου υπάρχουν ήδη τέτοιου είδους απαιτήσεις βάσει προηγούμενης ενωσιακής νομοθεσίας
• να υπάρξει συμφωνία για να διατηρηθεί η ίδια δομή με αυτήν που έχει προτείνει η Επιτροπή
• να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς το ποιες πτυχές θα πρέπει να περιληφθούν στην οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων και ποιες στην πράξη για την προσβασιμότητα
• να παραλειφθεί η ειδική σήμανση προσβασιμότητας για να αποφευχθεί πιθανή διοικητική και οικονομική επιβάρυνση

Η Προεδρία έκανε ένα σημαντικό βήμα προς τη διαμόρφωση της θέσης του Συμβουλίου σχετικά με την οδηγία.

• Έκθεση προόδου, 1 Ιουνίου 2017

Έπειτα από έντονες συζητήσεις και αναδιατυπώσεις, το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του (γενική προσέγγιση) σχετικά με την οδηγία για την προσβασιμότητα στη διάρκεια της εσθονικής Προεδρίας. Κατά τις συζητήσεις, οι αντιπροσωπίες σχολίασαν το ευρύ φάσμα της πρότασης, τις πολυάριθμες διασυνδέσεις με άλλες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ και τα κενά στην εκτίμηση επιπτώσεων.

Τα σημαντικότερα πολιτικά ζητήματα επιλύθηκαν κατά τον τελευταίο τριμερή διάλογο, ιδίως σε τομείς όπως:

• οι μεταφορές και ο τουρισμός
• τα καταλύματα
• οι υπηρεσίες εστίασης
• το δομημένο περιβάλλον
• οι συναφείς πράξεις της ΕΕ
• οι πολύ μικρές επιχειρήσεις

• Προσβασιμότητα προϊόντων και υπηρεσιών: καθορισμός της θέσης του Συμβουλίου (δελτίο Τύπου, 7 Δεκεμβρίου 2017)

Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ξεκίνησαν τον Μάρτιο του 2018 και ολοκληρώθηκαν με την επίτευξη προσωρινής συμφωνίας τον Νοέμβριο του 2018.

Η Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων του Συμβουλίου (ΕΜΑ) ενέκρινε την προσωρινή συμφωνία στις 19 Δεκεμβρίου 2018.

Το Συμβούλιο εξέδωσε την πράξη για την προσβασιμότητα στις 9 Απριλίου 2019, μετά την έγκριση της θέσης του σε πρώτη ανάγνωση από το Κοινοβούλιο στις 13 Μαρτίου 2019.

Η οδηγία τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 2019.

• Βελτίωση της προσβασιμότητας προϊόντων και υπηρεσιών για τα άτομα με αναπηρία και τους ηλικιωμένους: Το Συμβούλιο εξέδωσε την πράξη για τη προσβασιμότητα (δελτίο Τύπου, 9 Απριλίου 2019)
• Πιο προσβάσιμα προϊόντα και υπηρεσίες για τους πολίτες της ΕΕ: Το Συμβούλιο εγκρίνει την προσωρινή συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (δελτίο Τύπου, 19 Δεκεμβρίου 2018)

Πολιτική προσβασιμότητας στον ιστότοπο του Συμβουλίου

Ο παρών ιστότοπος είναι επίσης δημόσιος ιστότοπος και η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου καταβάλλει προσπάθειες να διασφαλίσει ότι είναι φιλικός προς τον χρήστη. Αυτό συνάδει με την οδηγία της ΕΕ για την προσβασιμότητα των ιστότοπων (2016).

Με την προσβασιμότητα των ιστότοπων επιδιώκεται να γίνουν προσβάσιμα και κατανοητά στο ευρύ κοινό τα διαδικτυακά κείμενα, οι εικόνες, οι φόρμες και οι λειτουργίες πλοήγησης.

Για να ανταποκριθούμε στα εξελισσόμενα κριτήρια προσβασιμότητας των ιστότοπων, λαμβάνουμε υπόψη πτυχές όπως:

• «alt tags» – περιγραφές των εικόνων, ώστε να μπορούν οι χρήστες που εργάζονται με προγράμματα ανάγνωσης οθόνης να κατανοούν τι απεικονίζεται σε αυτές
• αντίθεση μεταξύ κειμένου και φόντου – προσαρμοσμένη με τρόπο ώστε το κείμενο να είναι ευανάγνωστο
• ευκολία πλοήγησης – δυνατότητα πλοήγησης μόνο με το πληκτρολόγιο για τους χρήστες που δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν το ποντίκι

Καταβάλλουμε προσπάθειες για την αύξηση της προσβασιμότητας και της χρηστικότητας του ιστότοπού μας. Για περισσότερες πληροφορίες:

• Πολιτική προσβασιμότητας στον ιστότοπο του Συμβουλίου
• Οδηγία της ΕΕ για την προσβασιμότητα των ιστότοπων (Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ)