Toegankelijkheid van producten en diensten voor mensen met een handicap en ouderen
Gemeenschappelijke toegankelijkheidsnormen zorgen ervoor dat producten en diensten in de EU gemakkelijker te gebruiken zijn, met name voor ouderen en mensen met een handicap.
Waarom legt de EU toegankelijkheidsvoorschriften op?
De EU wil diverse producten en diensten toegankelijker maken voor ouderen en personen met een handicap, zonder het beginsel van gelijke behandeling te verloochenen.
De interne markt voor specifieke toegankelijke producten en diensten beter doen werken, is zowel in het belang van deze consumenten als van het bedrijfsleven. Een omgeving waar producten en diensten beter toegankelijk zijn, leidt tot een inclusievere en meer participatieve samenleving.
In elke lidstaat gelden andere nationale toegankelijkheidsvoorschriften in verband met specifieke producten en diensten, waardoor de interne markt helemaal versnipperd is.
De vraag naar toegankelijke producten en diensten is al groot, en het aantal burgers met een handicap of een functionele beperking zal nog aanzienlijk toenemen door de vergrijzing van de Europese bevolking.
Op het gebied van gemeenschappelijke toegankelijkheidsnormen beschikt de EU over 2 richtlijnen:
- de Europese toegankelijkheidswet (2019), die minimumeisen inzake toegankelijkheid vastlegt voor belangrijke producten en diensten
- de richtlijn webtoegankelijkheid voor de overheidssector (2016), die normen vastlegt om digitale producten en diensten toegankelijker maken voor alle gebruikers.
Handicaps in de EU: feiten en cijfers (Infographic)
Toegankelijkheid van producten en diensten
De Europese toegankelijkheidswet (Richtlijn 2019/882) bevat toegankelijkheidsvoorschriften voor belangrijke producten en diensten zoals:
- telefoons, computers, betaalterminals of zelfbedieningsterminals voor de aankoop van tickets voor personenvervoer
- bankdiensten voor consumenten
- elektronische communicatie–diensten, inclusief bijvoorbeeld telefoon- en internetdiensten
- oproepen naar het noodnummer 112
- toegang tot audiovisuele mediadiensten
- e-boeken
- elektronische handel
De Europese toegankelijkheidswet werd in 2019 aangenomen. De nieuwe regels komen niet alleen tientallen miljoenen Europeanen met een handicap ten goede, maar ook vele ouderen in de EU.
Producten
Producten moeten voldoen aan het volgende:
- gemeenschappelijke toegankelijkheidsvoorschriften inzake het ontwerp van de gebruikersinterface en de functionaliteit van producten
- meer specifieke toegankelijkheidsvoorschriften voor bepaalde elektronische apparatuur voor consumenten
- de verpakking, de montage-instructies en andere productinformatie op consumentenproducten moeten ook toegankelijk zijn
Diensten
De richtlijn bevat ook een aantal dienstspecifieke voorschriften:
- gemeenschappelijke voorschriften, met name voor webpagina's
- ook ondersteunende diensten moeten toegankelijk zijn
Voorbeelden van specifieke toegankelijkheidsvoorschriften voor zelfbedieningsterminals zijn:
- kaartautomaten of geldautomaten zullen met persoonlijke hoofdtelefoons moeten kunnen worden gebruikt, zodat slechtzienden audio-instructies kunnen volgen
- zelfbedieningsterminals met visuele bediening moeten ten minste één bedieningswijze hebben waarvoor de gebruiker geen kleuren moet kunnen onderscheiden
De regels laten werken
De Europese toegankelijkheidswet is een richtlijn. Dat betekent dat de toegankelijkheidsdoelstellingen bindend zijn, maar dat de afzonderlijke lidstaten mogen kiezen hoe zij die doelstellingen willen bereiken.
De EU-landen hebben tot juni 2025 de tijd om de bepalingen van de richtlijn in hun nationale wetgeving op te nemen.
De EU heeft ook ruimte gelaten voor enkele uitzonderingen, onder meer voor micro-ondernemingen (minder dan 10 werknemers en een jaaromzet van minder dan € 2 miljoen). Micro-ondernemingen die diensten aanbieden, worden volledig vrijgesteld van de richtlijn, en micro-ondernemingen die producten aanbieden, worden gedeeltelijk vrijgesteld.
Toegankelijker producten en diensten voor EU-burgers (Infographic)
Web- en app-toegankelijkheid
De richtlijn webtoegankelijkheid (Richtlijn 2016/2012) voor de overheidssector legt normen vast om digitale producten en diensten toegankelijker maken voor alle gebruikers. Ze voorziet ook in een monitoringmechanisme en een conformiteitscontrole.
Met deze elementen moet rekening worden gehouden bij websites en mobiele apps van overheden, openbare ziekenhuizen, rechtbanken en andere overheidsorganen.
In de praktijk betekent dit dat gebruikers specifieke informatie kunnen opvragen als de inhoud ontoegankelijk is, en problemen met de conformiteit kunnen melden door een eenvoudige klik op een link naar een feedbackvenster.
De richtlijn trad in december 2016 in werking.
In de Raad
Nadat de Commissie haar voorstel voor de Europese toegankelijkheidswet in december 2015 had ingediend, werd de tekst uitvoerig besproken in de Groep sociale vraagstukken van de Raad.
Het Slowaakse voorzitterschap bracht de besprekingen over de richtlijn in een stroomversnelling en volgde een stapsgewijze benadering voor het wijzigen van de tekst. Daarbij concentreerde het zich met name op:
- het verduidelijken van het toepassingsgebied
- het verbeteren van de juridische helderheid van de tekst
- het wegwerken van mogelijke overlappingen of tegenstrijdigheden met bestaande EU-wetgeving
Tijdens de besprekingen stelde het Maltese voorzitterschap op zowel technisch als politiek niveau tekstsuggesties op om tegemoet te komen aan bepaalde aandachtspunten van de delegaties. Gevraagd werd onder meer:
- de tekst toe te spitsen op geselecteerde producten en diensten
- geen nieuwe toegankelijkheidsvoorschriften op te stellen wanneer deze reeds in de EU-wetgeving bestaan
- de structuur van het Commissievoorstel te handhaven
- meer duidelijkheid te verschaffen over de vraag welke aspecten thuishoren in de richtlijn audiovisuele mediadiensten en welke in de toegankelijkheidswet
- specifieke toegankelijkheidsmarkeringen te schrappen uit vrees voor administratieve en financiële lasten
Het voorzitterschap zette een grote stap in de richting van een Raadsstandpunt over de richtlijn.
Na intense besprekingen en herzieningen kwam de Raadonder het Estse voorzitterschap tot overeenstemming over zijn standpunt (algemene oriëntatie) over de richtlijn. Tijdens de besprekingen maakten de delegaties opmerkingen bij het brede toepassingsgebied van het voorstel, de vele verbanden met andere EU‑wetgeving en de tekortkomingen in de effectbeoordeling.
De belangrijkste politieke vraagstukken werden in de laatste trialoog opgelost, met name wat betreft onderwerpen als:
- vervoer en toerisme
- logies
- diensten in verband met voeding
- bebouwde omgeving
- gerelateerde EU-wetgeving
- micro-ondernemingen
De onderhandelingen tussen de Raad en het Europees Parlement gingen in maart 2018 van start en leverden in november 2018 een voorlopig akkoord op.
Het Comité van permanente vertegenwoordigers (Coreper) bevestigde dit voorlopig akkoord op 19 december 2018.
Nadat het Europees Parlement zijn standpunt in eerste lezing had aangenomen op 13 maart 2019, nam de Raad de toegankelijkheidswet aan op 9 april 2019.
De richtlijn trad in juni 2019 in werking.
Toegankelijkheidsbeleid van de website van de Raad
Ook deze website is een openbare website. Het secretariaat-generaal van de Raad doet er alles aan om ze gebruiksvriendelijk te maken, conform de EU-richtlijn webtoegankelijkheid van 2016.
Met webtoegankelijkheid wordt ernaar gestreefd om webteksten, -afbeeldingen, -formulieren en -navigatie toegankelijk en begrijpelijk te maken voor het grote publiek.
Om aan de steeds veranderende criteria voor webtoegankelijkheid te voldoen, houdt het SGR rekening met aspecten zoals:
- "alt tags": beeldbeschrijvingen die het bezoekers met een schermlezer makkelijker maken om te begrijpen wat de afbeelding voorstelt
- contrast tussen tekst en achtergrond: geoptimaliseerd om de tekst zo leesbaar mogelijk te maken
- navigeerbaarheid: navigatie met alleen het toetsenbord voor gebruikers die moeilijk met een muis overweg kunnen
Wij werken actief aan een betere toegankelijkheid en gebruiksvriendelijkheid van onze website. Meer informatie:
Laatst bijgewerkt: 26 juni 2025