Βιολογική γεωργία

Τι σημαίνει βιολογική γεωργία;

Η βιολογική γεωργία είναι μια γεωργική μέθοδος που συνίσταται στη χρήση φυσικών διεργασιών και ουσιών με περιορισμένο αντίκτυπο στο περιβάλλον και το κλίμα. Έχει ως στόχο τα εξής:

• στήριξη της βιοποικιλότητας
• διασφάλιση υψηλών προτύπων καλής διαβίωσης των ζώων
• ενθάρρυνση της τοπικής παραγωγής
• διαφύλαξη των σπάνιων και αυτόχθονων φυλών

Για να επιτευχθεί αυτό, το πλαίσιο της ΕΕ για τη βιολογική παραγωγή θέτει αυστηρά πρότυπα.

Βασικές πρακτικές

Περιορισμός των συνθετικών φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων

Απαγόρευση των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ)

Εναλλαγή καλλιεργειών για να διατηρείται η υγεία του εδάφους

Πρόσβαση σε εξωτερικό χώρο και βιολογικές ζωοτροφές

Επίτευξη βιολογικής γεωργίας σε ποσοστό 25% έως το 2030

Στόχος της ΕΕ είναι να επιτευχθεί, έως το 2030, η χρήση του 25% των γεωργικών εκτάσεων για βιολογική γεωργία.

Η βιολογική γεωργία αναπτύσσεται με ταχείς ρυθμούς

Από το 2012 έως το 2022, το μερίδιο των εκτάσεων βιολογικής καλλιέργειας στην ΕΕ αυξήθηκε κατά 79%, από 9,5 εκατομμύρια εκτάρια σε 16,9 εκατομμύρια εκτάρια.

Η αύξηση αυτή συνδυάζεται με την ενίσχυση της καταναλωτικής ζήτησης και την ευρύτερη αναγνώριση του λογότυπου βιολογικής παραγωγής της ΕΕ. Οι λιανικές πωλήσεις βιολογικών προϊόντων στην ΕΕ ξεπέρασαν τα 45 εκατ. ευρώ το 2022 και το λογότυπο βιολογικής παραγωγής της ΕΕ είναι πλέον το πιο γνωστό λογότυπο τροφίμων στην Ευρώπη.

Κανόνες της ΕΕ για τη βιολογική γεωργία

Ο κανονισμός 2018/848, το βασικό νομοθέτημα της ΕΕ για τη βιολογική παραγωγή, εφαρμόζεται από το 2022. Καθορίζει αυστηρά πρότυπα για τον τρόπο παραγωγής, μεταποίησης και επισήμανσης των βιολογικών τροφίμων και συμβάλλει στη διασφάλιση του θεμιτού ανταγωνισμού και της εμπιστοσύνης των καταναλωτών.

Στα βασικά στοιχεία του περιλαμβάνονται:

• μέθοδοι παραγωγής που περιορίζουν τα συνθετικά φυτοφάρμακα και λιπάσματα και προστατεύουν τη γονιμότητα του εδάφους και τη βιοποικιλότητα, με προσεκτική χρήση της ενέργειας και των πόρων
• αυστηροί κανόνες για την καλή διαβίωση των ζώων, όπως πρόσβαση σε εξωτερικό χώρο και συνθήκες που σέβονται τη φυσική τους συμπεριφορά
• σαφής επισήμανση, με υποχρεωτική χρήση του λογότυπου βιολογικής παραγωγής της ΕΕ σε όλα τα προσυσκευασμένα βιολογικά τρόφιμα που παράγονται στην ΕΕ και προστατευόμενη χρήση όρων όπως «βιολογικό» και «οικολογικό»
• ετήσιοι έλεγχοι από εξουσιοδοτημένους φορείς ελέγχου για κάθε φορέα εκμετάλλευσης στην αλυσίδα εφοδιασμού, από τον γεωργό ως τον έμπορο λιανικής
• ομαδική πιστοποίηση, προκειμένου οι μικροκαλλιεργητές να μπορούν να λαμβάνουν πιστοποίηση κατά ομάδες, μειώνοντας το κόστος και τη γραφειοκρατία

Η στήριξη της βιολογικής γεωργίας είναι ενσωματωμένη στην κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) της ΕΕ. Στο πλαίσιο των στρατηγικών σχεδίων της ΚΓΠ, διατίθενται περίπου 19 δισ. ευρώ για την υποστήριξη της βιολογικής γεωργίας στην ΕΕ. Για κάθε εκτάριο βιολογικής καλλιέργειας δίδεται ειδική στήριξη ύψους 148 ευρώ ετησίως. Το ποσό αυτό προστίθεται σε κάθε άλλη εισοδηματική στήριξη που ενδεχομένως λαμβάνει ο γεωργός.

Τον Μάρτιο του 2021 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής στην ΕΕ.

Τον Ιούλιο του 2021 οι υπουργοί της ΕΕ ενέκριναν συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με το σχέδιο δράσης και τόνισαν ότι η βιολογική γεωργία ενισχύει τη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας, δημιουργεί θέσεις εργασίας και εξασφαλίζει εισοδήματα.

Επισήμαναν επίσης την ανάγκη να εξισορροπηθούν η ζήτηση και η προσφορά, να εξεταστεί η κατάσταση κάθε χώρας της ΕΕ και να εμπλακούν οι φορείς του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα στην επίτευξη των στόχων του σχεδίου δράσης.

• Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας, 19 Ιουλίου 2021
• Σχέδιο δράσης για τη βιολογική παραγωγή (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Απλούστεροι και σαφέστεροι κανόνες της ΕΕ για τη βιολογική γεωργία

Η ΕΕ επικαιροποιεί τον κανονισμό για τη βιολογική παραγωγή με στόχο:

• την απλούστευση και αποσαφήνιση των κανόνων
• την ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο λογότυπο βιολογικής παραγωγής της ΕΕ
• τη μείωση της γραφειοκρατίας, ιδίως για τις μικρές επιχειρήσεις
• την ομαλή διεξαγωγή των εμπορικών συναλλαγών με βασικούς εταίρους εκτός ΕΕ

Τον Δεκέμβριο του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε στοχευμένες αλλαγές, μεταξύ άλλων για τα εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα και την επισήμανση, τις μικρές επιχειρήσεις και τους μικροκαλλιεργητές, τα προϊόντα καθαρισμού και απολύμανσης, καθώς επίσης και κανόνες για το ζωικό κεφάλαιο και την υδατοκαλλιέργεια.

Χάρη στις αλλαγές αυτές, αναμένεται να μειωθούν οι άμεσες διοικητικές δαπάνες κατά 47,8 εκατ. ευρώ ανά έτος: η αναμενόμενη εξοικονόμηση ανέρχεται στα 45.9 εκατ. ευρώ για τους γεωργούς και άλλους φορείς εκμετάλλευσης και στα 1,9 εκατ. ευρώ για τις διοικήσεις.

Στις 11 Μαΐου 2026 οι εκπρόσωποι των κυβερνήσεων των χωρών της ΕΕ στην Ειδική Επιτροπή Γεωργίας (ΕΕΓ) συμφώνησαν επί κοινής θέσης για την έναρξη συνομιλιών με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η ΕΕΓ προετοιμάζει τις εργασίες του Συμβουλίου για όλα τα θέματα που αφορούν την κοινή γεωργική πολιτική.

Για να μπορέσουν να εφαρμοστούν στην πράξη οι νέοι κανόνες για τη βιολογική παραγωγή τόσο το Συμβούλιο όσο και το Κοινοβούλιο πρέπει να συμφωνήσουν επί του τελικού κειμένου.

Εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα και επισήμανση

Τα βιολογικά προϊόντα που εισάγονται από χώρες εκτός ΕΕ θα μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν όρους όπως «βιολογικό» εφόσον οι κανόνες τους για τη βιολογική γεωργία αναγνωριστούν ως ισοδύναμοι με τα πρότυπα της ΕΕ. Ωστόσο, θα μπορούν να χρησιμοποιούν το λογότυπο βιολογικής παραγωγής της ΕΕ μόνον εφόσον πληρούν επιπλέον απαιτήσεις, π.χ. για το ζωντανό έδαφος, την καλή διαβίωση των ζώων και τις μεθόδους μεταποίησης.

Οι κανόνες βιολογικής παραγωγής 11 χωρών εκτός ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων της Αργεντινής, του Καναδά, της Νέας Ζηλανδίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, έχουν αναγνωριστεί ως ισοδύναμοι με τα πρότυπα της ΕΕ, αλλά η αναγνώριση αυτή λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026. Για να μην διαταραχθούν οι εμπορικές συναλλαγές, η αναγνώριση πρόκειται να παραταθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2036.

Μικρές επιχειρήσεις και μικροκαλλιεργητές

Οι μικρές επιχειρήσεις που πωλούν απευθείας στους καταναλωτές μη συσκευασμένα βιολογικά προϊόντα, όπως χύμα φρούτα και λαχανικά, και οι μικροί διαδικτυακοί έμποροι λιανικής πώλησης προσυσκευασμένων βιολογικών προϊόντων δεν θα χρειάζονται πιστοποιητικό, εκτός εάν οι πωλήσεις τους υπερβαίνουν τα 10.000 κιλά ανά έτος ή ο τζίρος τους υπερβαίνει τα 40.000 ευρώ ανά έτος κατά μέσο όρο σε διάστημα πέντε ετών.

Η ομαδική πιστοποίηση για τους μικροκαλλιεργητές θα γίνει επίσης ευκολότερη.

Προϊόντα καθαρισμού και απολύμανσης

Οι μεταποιητές βιολογικών προϊόντων θα διαθέτουν μεγαλύτερη ευελιξία στις καθημερινές τους εργασίες στον τομέα του καθαρισμού και της απολύμανσης. Θα μπορούν να χρησιμοποιούν τυποποιημένα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά, αντί να περιορίζονται σε έναν κατάλογο προϊόντων που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ζωικό κεφάλαιο και υδατοκαλλιέργεια

Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης αναμένεται να θεσπιστεί ελάχιστη ηλικία σφαγής για τα βιολογικά ορτύκια.

Οι κανόνες για την πρόσβαση των πουλερικών σε εξωτερικούς χώρους θα τροποποιηθούν, ώστε τα νεαρά πτηνά να επιτρέπεται να βγαίνουν μόνον αφού αποκτήσουν επαρκές φτέρωμα για να ρυθμίζουν τη θερμοκρασία του σώματός τους.

Η διαδικασία μετατροπής από συμβατικές σε βιολογικές καλλιέργειες θα απλοποιηθεί και θα γίνει συνεκτικότερη ανά την ΕΕ.

Για τα ζώα που εκτρέφονται στην ξηρά και στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας, πρόκειται να εναρμονιστούν οι χρόνοι αναμονής για την πώληση των προϊόντων ως βιολογικών μετά τη χρήση κτηνιατρικών φαρμάκων.

Δείτε επίσης: