Biologische landbouw

Wat biologische landbouw betekent

Biologische landbouw is een landbouwmethode die gebruikmaakt van natuurlijke processen en stoffen met een beperkte impact op het milieu en het klimaat. Zij wil:

• biodiversiteit ondersteunen
• hoge normen op het gebied van dierenwelzijn waarborgen
• lokale productie stimuleren
• zeldzame en inheemse rassen in stand houden

Om dit te bereiken, stelt het EU-kader voor biologische productie strenge normen vast.

Belangrijkste praktijken

Beperking van synthetische pesticiden en meststoffen

Verbod op genetisch gemodificeerde organismen (GGO's)

Vruchtwisseling om de bodem gezond te houden

Toegang tot de buitenlucht en biologisch voer voor dieren

Naar 25% biologische landbouw in 2030

De EU streeft ernaar dat 25% van de landbouwgrond in 2030 voor biologische landbouw wordt gebruikt.

Biologische landbouw groeit snel

Tussen 2012 en 2022 is het aandeel biologische landbouwgrond in de EU met 79% gestegen, van 9,5 miljoen hectare tot 16,9 miljoen hectare.

De groei is hand in hand gegaan met een grotere vraag van de consument en een bredere bekendheid van het EU-logo voor biologische producten. De detailhandelsverkoop van biologische producten in de EU bedroeg in 2022 meer dan € 45 miljard en het EU-logo voor biologische producten is nu het bekendste voedsellogo in Europa.

EU-regels voor biologische landbouw

De belangrijkste EU-wetgeving inzake biologische productie – Verordening (EU) 2018/848 – is sinds 2022 van toepassing. Hierin zijn hoge normen vastgelegd voor de manier waarop biologische levensmiddelen worden geproduceerd, verwerkt en geëtiketteerd, wat helpt om eerlijke concurrentie en consumentenvertrouwen te waarborgen.

Belangrijke kenmerken zijn:

• productiemethoden die synthetische pesticiden en meststoffen beperken, de vruchtbaarheid van de bodem en de biodiversiteit beschermen en energie en hulpbronnen zorgvuldig gebruiken
• strenge regels inzake dierenwelzijn, met inbegrip van toegang tot de buitenlucht en omstandigheden die het natuurlijke gedrag van de dieren eerbiedigen
• duidelijke etikettering, met het EU-logo voor biologische producten op alle voorverpakte biologische levensmiddelen die in de EU worden geproduceerd, en beschermd gebruik van termen als "bio" en "eco"
• jaarlijkse controles voor elke marktdeelnemer in de toeleveringsketen, van landbouwer tot detailhandelaar, door erkende controleorganen
• groepscertificering, zodat kleine landbouwers samen kunnen worden gecertificeerd, om de kosten en het papierwerk te beperken

Steun voor biologische landbouw is verankerd in het gemeenschappelijk landbouwbeleid van de EU (GLB). In het kader van de strategische GLB-plannen wordt ongeveer € 19 miljard toegewezen aan deondersteuning van de biologische landbouw in de EU. Elke hectare biologische grond ontvangt gemiddeld € 148 per jaar aan specifieke steun. Dit komt bovenop alle andere inkomenssteun die de landbouwer kan ontvangen.

In maart 2021 presenteerde de Europese Commissie een actieplan om de biologische productie in de EU te ontwikkelen.

In juli 2021 bereikten de EU-ministers overeenstemming over conclusies van de Raad over het actieplan en benadrukten zij dat biologische landbouw helpt de Europese landbouw duurzamer te maken, banen te scheppen en inkomens veilig te stellen.

Ze benadrukten ook de noodzaak om vraag en aanbod met elkaar in evenwicht te brengen, rekening te houden met de situatie in elk EU-land, en publieke en private belanghebbenden te betrekken bij de verwezenlijking van de doelstellingen van het actieplan.

• Raad Landbouw en Visserij, 19 juli 2021
• Actieplan voor de biologische sector (Europese Commissie)

Naar eenvoudigere en duidelijkere EU-regels voor biologische landbouw

De EU moderniseert de verordening biologische landbouw met het volgende doel:

• de regels eenvoudiger en duidelijker maken
• het vertrouwen in het EU-logo voor biologische producten vergroten
• de administratieve rompslomp verminderen, met name voor kleine marktdeelnemers
• de handel met belangrijke niet-EU-partners soepel laten verlopen

In december 2025 heeft de Europese Commissie gerichte wijzigingen voorgesteld, onder meer voor ingevoerde biologische producten en etikettering, kleine marktdeelnemers en landbouwers, reinigings- en ontsmettingsproducten, en veeteelt en aquacultuur.

De verwachting is dat door de wijzigingen de directe administratieve kosten dalen met € 47,8 miljoen per jaar: € 45,9 miljoen aan besparingen voor landbouwers en andere marktdeelnemers en € 1,9 miljoen aan besparingen voor overheden.

Op 11 mei 2026 hebben de regeringsvertegenwoordigers van de EU-landen in het Speciaal Comité Landbouw (SCL) overeenstemming bereikt over een gemeenschappelijk standpunt voor onderhandelingen met het Europees Parlement. Het comité bereidt de werkzaamheden van de Raad voor met betrekking tot alle aangelegenheden die verband houden met het gemeenschappelijk landbouwbeleid.

De Raad en het Parlement moeten het eens worden over de definitieve tekst voordat de nieuwe biologische regels in de praktijk kunnen worden toegepast.

Ingevoerde biologische producten en etikettering

Voor biologische producten die uit niet-EU-landen worden ingevoerd, kunnen termen als "biologisch" gebruikt worden indien de regels voor biologische landbouw van die landen als gelijkwaardig aan de EU-normen worden erkend. De producenten kunnen het EU-logo voor biologische producten echter alleen gebruiken als zij aan extra eisen voldoen, bijvoorbeeld op het gebied van de levende bodem, dierenwelzijn en verwerkingsmethoden.

De biologische regels van 11 niet-EU-landen, waaronder Argentinië, Canada, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten, worden momenteel erkend als gelijkwaardig aan de EU-normen, maar die erkenning eindigt op 31 december 2026. Om de handel niet te verstoren, wordt hun erkenning onder de nieuwe regels verlengd tot en met 31 december 2036.

Kleine marktdeelnemers en landbouwers

Kleine marktdeelnemers die onverpakte biologische producten, zoals losse groenten en fruit, rechtstreeks aan consumenten verkopen, en kleine onlinehandelaren van voorverpakte biologische producten, hebben onder de nieuwe regels geen certificaat nodig tenzij hun verkoop meer dan 10 000 kg per jaar bedraagt of hun omzet over een periode van vijf jaar gemiddeld meer dan € 40 000 per jaar bedraagt.

Groepscertificering voor kleine landbouwers wordt ook makkelijker.

Reinigings- en ontsmettingsproducten

Biologische verwerkers zouden meer flexibiliteit krijgen bij hun dagelijkse werkzaamheden op het gebied van reiniging en ontsmetting. Zij mogen straks standaardproducten gebruiken die op de markt beschikbaar zijn, in plaats van zich te beperken tot een lijst van door de Europese Commissie toegelaten producten.

Veeteelt en aquacultuur

In de hervorming is een minimumslachtleeftijd voor biologische kwartels opgenomen.

De regels voor de toegang van pluimvee tot de buitenlucht worden veranderd om te zorgen dat kuikens pas buiten worden gelaten zodra ze voldoende veren hebben om hun lichaamstemperatuur te regelen.

De procedure voor omschakeling van conventionele naar biologische landbouw wordt in de hele EU eenvoudiger en consistenter.

Voor landbouwdieren op het land en in de aquacultuur zou de wachttijd na het gebruik van diergeneesmiddelen voordat producten als biologisch kunnen worden verkocht, op elkaar worden afgestemd.

Zie ook