Κυρώσεις κατά της τρομοκρατίας

Ενωσιακός κατάλογος τρομοκρατών

Η ΕΕ θέσπισε για πρώτη φορά περιοριστικά μέτρα κατά προσώπων και οντοτήτων που εμπλέκονται σε τρομοκρατικές πράξεις τον Δεκέμβριο του 2001, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους.

Ο κατάλογος της ΕΕ καταρτίστηκε για να τεθεί σε εφαρμογή η απόφαση 1373 (2001) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΕ εξέδωσε:

την κοινή θέση 2001/931/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου για την εφαρμογή ειδικών μέτρων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας
τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2580/2001 του Συμβουλίου για τη λήψη ειδικών περιοριστικών μέτρων κατά ορισμένων προσώπων και οντοτήτων με σκοπό την καταπολέμηση της τρομοκρατίας

Ποιοι καταχωρίζονται στον κατάλογο τρομοκρατών;

Ο ενωσιακός κατάλογος τρομοκρατών περιλαμβάνει πρόσωπα, ομάδες και οντότητες που εμπλέκονται σε τρομοκρατικές πράξεις. Αυτό σημαίνει:

πρόσωπα που διαπράττουν ή αποπειρώνται να διαπράξουν τρομοκρατικές πράξεις ή συμμετέχουν στην τέλεση τρομοκρατικών πράξεων ή τις διευκολύνουν
ομάδες και οντότητες που ανήκουν σε τέτοια πρόσωπα ή ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από αυτά
πρόσωπα, ομάδες και οντότητες που ενεργούν εξ ονόματος ή υπό τις οδηγίες τέτοιων προσώπων, ομάδων και οντοτήτων

Η ΕΕ μπορεί επίσης να θέσει στο στόχαστρο ηγετικά μέλη ομάδων και οντοτήτων που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κατάλογο, καθώς επίσης και πρόσωπα, ομάδες και οντότητες που συνδέονται με όσους εμπλέκονται σε τρομοκρατικές ενέργειες (μεταξύ άλλων, μέσω χρηματοδότησης, εκπαίδευσης ή στρατολόγησης).

13 πρόσωπα και 23 ομάδες και οντότητες περιέχονται στον λεγόμενο «ενωσιακό κατάλογο τρομοκρατών». Η δράση τους λαμβάνει χώρα τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ.

Ο κατάλογος περιλαμβάνει, για παράδειγμα, τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC), την The Base («Η Βάση») και το Sendero Luminoso («Φωτεινό Μονοπάτι»).

Ποιες είναι οι κυρώσεις;

Όλα τα πρόσωπα, οι ομάδες και οι οντότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο τρομοκρατών υπόκεινται σε μέτρα σχετικά με:

δέσμευση κεφαλαίων και άλλων χρηματικών περιουσιακών στοιχείων
αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις

Επιπλέον, απαγορεύεται να τίθενται στη διάθεσή τους, είτε άμεσα είτε έμμεσα, κεφάλαια, χρηματικά περιουσιακά στοιχεία και οικονομικοί πόροι. Τα πρόσωπα που περιλαμβάνονται στον κατάλογο μπορούν επίσης να υπόκεινται σε ταξιδιωτική απαγόρευση.

Τι συνιστά τρομοκρατική πράξη;

Σύμφωνα με την κοινή θέση 2001/931/ΚΕΠΠΑ του Συμβουλίου οι τρομοκρατικές πράξεις είναι εκ προθέσεως πράξεις που είναι δυνατόν να προσβάλουν σοβαρά χώρα ή διεθνή οργανισμό, όταν διαπράττονται με σκοπό:

να εκφοβιστεί σοβαρά ένας πληθυσμός
να εξαναγκαστεί αθέμιτα κυβέρνηση ή διεθνής οργανισμός να εκτελέσει ή να παραλείψει οποιαδήποτε πράξη
να αποσταθεροποιηθούν σοβαρά ή να καταστραφούν οι θεμελιώδεις πολιτικές, συνταγματικές, οικονομικές ή κοινωνικές δομές χώρας ή διεθνούς οργανισμού

Κριτήρια καταχώρισης στον κατάλογο

Νέα πρόσωπα και νέες ομάδες και οντότητες μπορούν να προστίθενται στον ενωσιακό κατάλογο τρομοκρατών μόνον εφόσον έχει ήδη ληφθεί σχετική απόφαση από αρμόδια αρχή κράτους μέλους ή τρίτης χώρας.

Η απόφαση αυτή μπορεί να σχετίζεται με:

έναρξη έρευνας ή δίωξης για τρομοκρατική πράξη ή απόπειρα τέλεσης ή διευκόλυνσης τέτοιας πράξης ή συμμετοχής σε αυτή
καταδίκη για οποιαδήποτε από αυτές τις ενέργειες

Το Συμβούλιο επανεξετάζει τον κατάλογο τακτικά και τουλάχιστον μία φορά το εξάμηνο. Πέραν αυτής της τακτικής επανεξέτασης, το Συμβούλιο μπορεί, ανά πάσα στιγμή, να εκδώσει απόφαση για την καταχώριση προσώπων, ομάδων και οντοτήτων στον κατάλογο ή για τη διαγραφή τους από αυτόν.

Χρονολόγιο

28/05/2026

Κυρώσεις της ΕΕ σε 10 μέλη του Πολιτικού Γραφείου της Χαμάς

26/02/2026

Το Συμβούλιο ενισχύει το πεδίο εφαρμογής του ενωσιακού καταλόγου τρομοκρατών

19/02/2026

Η ΕΕ προσθέτει τον Στρατό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν στον κατάλογο των τρομοκρατικών οργανώσεων

Δείτε ολόκληρο το χρονολόγιο

Εξαίρεση για ανθρωπιστικούς λόγους

Τον Φεβρουάριο του 2024, το Συμβούλιο αποφάσισε να τροποποιήσει το πλαίσιο της ΕΕ σχετικά με περιοριστικά μέτρα για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (τον ενωσιακό κατάλογο τρομοκρατών), εισάγοντας εξαίρεση για ανθρωπιστικούς λόγους από τα μέτρα δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων.

Ως αποτέλεσμα της απόφασης, ορισμένες κατηγορίες ανθρωπιστικών φορέων μπορούν να συμμετέχουν σε συναλλαγές με πρόσωπα και οντότητες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο χωρίς προηγούμενη άδεια, εάν σκοπός είναι η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας ή η στήριξη άλλων δραστηριοτήτων που υποστηρίζουν βασικές ανθρώπινες ανάγκες ατόμων που έχουν ανάγκη. Σε αυτές τις κατηγορίες υπάγονται:

φορείς που περιγράφονται στην απόφαση 2664 (2022) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών
οργανώσεις και οργανισμοί που έχουν πιστοποιηθεί ως ανθρωπιστικοί εταίροι της ΕΕ ή των κρατών μελών της και ειδικευμένοι οργανισμοί των κρατών μελών

Η εξαίρεση για ανθρωπιστικούς λόγους παρατάθηκε πρόσφατα μέχρι τις 22 Φεβρουαρίου 2027.

ISIL/Da’esh και Αλ Κάιντα

Στις 20 Σεπτεμβρίου 2016, η ΕΕ θέσπισε ειδικό πλαίσιο περιοριστικών μέτρων κατά των ISIL/Da’esh και Αλ Κάιντα και προσώπων, ομάδων, επιχειρήσεων και οντοτήτων που συνδέονται μαζί τους.

Τα εν λόγω αυτόνομα περιοριστικά μέτρα της ΕΕ είναι συμπληρωματικά προς τα μέτρα που θεσπίζονται βάσει του «ενωσιακού καταλόγου τρομοκρατών».

Ποιες είναι οι κυρώσεις;

Οι κυρώσεις της ΕΕ κατά των ISIL/Da’esh και Αλ Κάιντα συνίστανται στα εξής:

ταξιδιωτική απαγόρευση για πρόσωπα
δέσμευση περιουσιακών στοιχείων για πρόσωπα, ομάδες και οντότητες
απαγόρευση διάθεσης κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων σε όσους περιλαμβάνονται στον κατάλογο

Στο πλαίσιο αυτού του καθεστώτος, η ΕΕ μπορεί να στοχεύσει όσους παρέχουν υποστήριξη, υλική ή οικονομική, σε ISIL/Da’esh και Αλ Κάιντα. Μπορεί επίσης να στοχεύσει όσους συμμετέχουν στον σχεδιασμό, την προετοιμασία ή τη διευκόλυνση βίαιων ενεργειών των ISIL/Da’esh και Αλ Κάιντα.

Μπορούν επίσης να καταχωρίζονται στον κατάλογο πρόσωπα, ομάδες, οντότητες και φορείς για δραστηριότητες όπως:

προμήθεια, πώληση ή μεταβίβαση όπλων και συναφούς υλικού σε ISIL/Da’esh και Αλ Κάιντα
στρατολόγηση σε αυτές τις δύο οργανώσεις
υποκίνηση ή δημόσια πρόκληση βίαιων πράξεων αυτών των δύο οργανώσεων

Το Συμβούλιο επανεξετάζει τον κατάλογο τακτικά και τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο. Επί του παρόντος έχουν επιβληθεί κυρώσεις σε συνολικά 15 πρόσωπα και 8 ομάδες με ισχύ έως τις 31 Οκτωβρίου 2026.

Χαμάς και Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ

Στις 19 Ιανουαρίου 2024, το Συμβούλιο θέσπισε ειδικό πλαίσιο περιοριστικών μέτρων που επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Ένωση να καθιστά υπόλογο κάθε άτομο ή οντότητα που υποστηρίζει, διευκολύνει ή καθιστά δυνατές βίαιες ενέργειες της Χαμάς και της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ.

Η απόφαση ελήφθη εξαιτίας των σοβαρότατων επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου 2023 κατά του Ισραήλ και αποσκοπεί στην πρόληψη τέτοιων βίαιων ενεργειών της Χαμάς και της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ στο μέλλον.

Το νέο καθεστώς συμπληρώνει τα περιοριστικά μέτρα που είχαν ήδη ληφθεί δυνάμει του «ενωσιακού καταλόγου τρομοκρατών».

Ποιες είναι οι κυρώσεις;

Οι κυρώσεις της ΕΕ κατά της Χαμάς και της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ συνίστανται στα εξής:

ταξιδιωτική απαγόρευση για πρόσωπα
δέσμευση περιουσιακών στοιχείων για πρόσωπα, ομάδες και οντότητες
απαγόρευση διάθεσης κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων σε όσους περιλαμβάνονται στον κατάλογο

Στο πλαίσιο αυτού του καθεστώτος, η ΕΕ μπορεί να στοχεύσει όσους παρέχουν υποστήριξη, υλική ή οικονομική, στη Χαμάς ή την Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ. Μπορεί επίσης να στοχεύσει όσους συμμετέχουν στον σχεδιασμό, την προετοιμασία ή τη διευκόλυνση βίαιων ενεργειών της Χαμάς ή της Παλαιστινιακής Ισλαμικής Τζιχάντ.

Μπορούν επίσης να καταχωρίζονται στον κατάλογο πρόσωπα, ομάδες, οντότητες και φορείς για δραστηριότητες όπως:

προμήθεια, πώληση ή μεταβίβαση όπλων και συναφούς υλικού στις δύο τρομοκρατικές οργανώσεις
υποστήριξη δράσεων που υπονομεύουν ή απειλούν τη σταθερότητα ή την ασφάλεια του Ισραήλ σε συνάρτηση με τη Χαμάς και την Παλαιστινιακή Ισλαμική Τζιχάντ
εμπλοκή σε σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου ή του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
υποκίνηση ή δημόσια πρόκληση βίαιων πράξεων αυτών των δύο οργανώσεων

Για πρώτη φορά, η ΕΕ είναι επίσης σε θέση να στοχεύσει αυτούς που χρηματοδοτούν τους χρηματοδότες αυτών των δύο τρομοκρατικών οργανώσεων.

Τον Μάιο του 2026, το Συμβούλιο αποφάσισε να επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής των κυρώσεων ώστε να στοχοποιηθούν επίσης τα μέλη του Πολιτικού Γραφείου (Politburo) της Χαμάς που υποκινούν, υπερασπίζονται και δικαιολογούν βίαιες ενέργειες.

Επιπλέον, η ΕΕ έχει επιβάλει κυρώσεις σε τρεις οντότητες στο πλαίσιο του παγκόσμιου καθεστώτος κυρώσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα ως απάντηση στις εκτεταμένες σεξουαλικές και έμφυλες βιαιοπραγίες που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια των βάναυσων και τυφλών τρομοκρατικών επιθέσεων που σημειώθηκαν σε ολόκληρο το Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Δείτε επίσης:

Η αντίδραση της ΕΕ στην τρομοκρατία

Καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας στην ΕΕ

Είδη κυρώσεων της ΕΕ

Κυρώσεις της ΕΕ κατά του Ιράν