Sudan
Sinds het begin van de oorlog in 2023 heeft de EU de internationale inspanningen voor vrede en stabiliteit in Sudan actief gesteund. De EU en haar lidstaten zijn de grootste donor van humanitaire hulp aan Sudan.
De crisis in Sudan
Het Sudanese volk leeft al tientallen jaren in conflict. Tussen 1983 en 2005 woedde de tweede Sudanese burgeroorlog, en tussen 2003 en 2020 was er de oorlog in Darfur. Die conflicten hebben geleid tot onveiligheid en tot politieke en economische instabiliteit.
Sinds april 2023 wordt Sudan geteisterd door een nieuwe burgeroorlog tussen 2 facties: de Sudanese strijdkrachten (Sudanese Armed Forces – SAF) en de Rapid Support Forces (RSF), plus de daaraan verbonden milities.
Deze oorlog heeft de al kritieke humanitaire crisis verergerd en heeft acute voedselonzekerheid en hongersnood veroorzaakt. Ook worden er wijdverbreide mensenrechtenschendingen gemeld, zoals:
- aanvallen op burgers op grond van hun vermeende banden of etniciteit
- seksueel en gendergerelateerd geweld
- gerichte aanvallen op zorginstellingen en de energie-infrastructuur
- rekrutering en inzet van kinderen door de strijdende partijen
Sudan is ook flink geraakt door extreme weersomstandigheden die verband houden met de klimaatverandering, zoals overstromingen en droogten.
Volgens de Verenigde Naties hebben meer dan 33,7 miljoen mensen dringend humanitaire hulp nodig. Dat is 65% van de Sudanese bevolking. Naar schatting kampen 19 miljoen mensen (2 op 5 Sudanezen) met ernstige acute voedselonzekerheid.
Sudan wordt momenteel geconfronteerd met de grootste ontheemdingscrisis ter wereld, met 9 miljoen ontheemden in eigen land en meer dan 4,4 miljoen mensen die zijn gevlucht naar andere landen, voornamelijk buurlanden.
De afgelopen 15 jaar behoorde Sudan consequent tot de top 10 van landen met het hoogste aantal intern ontheemden door conflicten en geweld.
Unicef schat dat ongeveer 8,4 miljoen kinderen in Sudan (iets meer dan de helft van de 16,5 miljoen van de kinderen met schoolgaande leeftijd) niet naar school gaan. Naar schatting 65% van de Sudanese bevolking heeft geen toegang tot essentiële gezondheidszorg.
In het hele land worden tekorten aan voedsel, schoon water, geneesmiddelen, contant geld en brandstof gemeld, en ook de communicatiemogelijkheden en de elektriciteitsvoorziening zijn beperkt.
Gegevensbron:
Conclusies van de Raad over Sudan
Op 20 oktober 2025 keurde de Raad conclusies goed waarin hij het aanhoudende conflict in Sudan dat, voor het derde jaar op rij, duizenden mensen het leven kost en een bron van immens leed blijft voor de Sudanese bevolking, ten stelligste veroordeelt. Het conflict vormt ook een ernstige bedreiging voor de stabiliteit en veiligheid in de bredere regio.
De EU is uiterst bezorgd over de eenheid, de territoriale integriteit en de stabiliteit van Sudan, met steeds meer verdeeldheid langs politieke en etnische lijnen, die nog toeneemt door de opkomst van parallelle bestuursstructuren. De EU verwerpt elke poging om Sudan in stukken te delen.
Zij onderstreept dat de primaire verantwoordelijkheid voor het beëindigen van het conflict bij de leiders van de SAF en de RSF ligt, en bij diegenen die deze groepen steun verlenen. De EU heeft aan alle partijen bij het conflict de volgende wensen kenbaar gemaakt:
- constructieve betrokkenheid bij de onderhandelingen over een onmiddellijk staakt-het-vuren en bij een geloofwaardig, inclusief vredesbemiddelingsproces dat leidt tot een duurzaam einde aan de vijandelijkheden
- waarborging van snelle, onbelemmerde en duurzame humanitaire toegang en de bescherming van burgers in heel Sudan
- geloofwaardige toezeggingen om een daadwerkelijk inclusief, representatief en onafhankelijk civiel bestuur te faciliteren
- herstel en versterking van de rechtsstaat, verantwoordingsplicht, eerbiediging van het internationaal recht, met inbegrip van het internationaal humanitair recht en het recht inzake de mensenrechten, en gerechtigdheid in Sudan
De EU is bereid haar samenwerking met de partijen bij het conflict te intensiveren, mits er geloofwaardige vooruitgang wordt geboekt bij het verwezenlijken van de belangrijkste wensen van de EU.
Als medevoorzitter van de conferenties in Parijs en Londen voor Sudan en de buurlanden heeft de EU laten zien dat zij vastbesloten is de bevolking van Sudan te steunen en een actieve rol wil spelen bij een alomvattende aanpak van het conflict.
De EU zal zich actief blijven inzetten, tot op het hoogste niveau, en zal daarbij met één stem spreken, inclusiviteit bevorderen en zorgen voor volledige coördinatie met relevante gelijkgestemde actoren. Zij zal het volledige scala aan instrumenten van haar buitenlands beleid, waaronder, indien van toepassing, gerichte beperkende maatregelen, blijven inzetten en het gebruik ervan waar mogelijk intensiveren om de crisis op een vreedzame manier op te lossen.
De EU erkent het inherente recht van de Sudanese bevolking op vrijheid, vrede en gerechtigheid, en herhaalt dat zij vastbesloten is Sudan te begeleiden bij zijn inspanningen om zijn eenheid en territoriale integriteit te beschermen en duurzame stabiliteit, democratie en duurzame welvaart tot stand te brengen.
Humanitaire steun voor de Sudanese bevolking
De EU en haar lidstaten vormen de grootste donor van humanitaire hulp aan Sudan. Tussen 2023 en 2026 heeft de EU € 598,3 miljoen uitgetrokken voor hulp aan de meest kwetsbare mensen in Sudan.
Als we daar de steun bijtellen die daarnaast nog wordt verleend aan buurlanden die door de Sudanese crisis zijn getroffen – zoals Tsjaad, Zuid-Sudan, Ethiopië, de Centraal-Afrikaanse Republiek, Uganda, Egypte en Libië – bedraagt de totale EU-bijdrage € 974,8 miljoen voor de periode 2023-2026. In die cijfers is geen rekening gehouden met de humanitaire hulp van de afzonderlijke EU-lidstaten.
Daarnaast heeft de EU op 15 april 2026, tijdens de 3e internationale conferentie over Sudan, samen met haar lidstaten meer dan € 812 miljoen aan hulp toegezegd om met spoed te reageren op de aanhoudende noodsituatie in het land, zowel binnen als buiten zijn grenzen.
Van die totale toezegging draagt de Europese Unie € 360,8 miljoen bij, waarvan € 215,5 miljoen bestemd is voor de ondersteuning van mensen in nood in Sudan, en € 145,3 miljoen voor de respons op de regionale vluchtelingencrisis als gevolg van de oorlog.
De humanitaire hulp van de EU voorziet de Sudanese gemeenschappen van:
voedsel- en voedingshulp
water en sanitaire voorzieningen
gezondheidszorg
onderdak
onderwijs
bijstand in geld
De EU draagt ook bij aan de voedingsgerelateerde behandeling van en zorg voor kinderen jonger dan 5 jaar, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven in heel Sudan.
De hulp wordt verleend via VN-agentschappen, internationale niet-gouvernementele organisaties en het Rode Kruis.
De EU bevordert ook de naleving van het internationaal humanitair recht voor ongehinderde en veilige toegang tot humanitaire hulp, de bescherming van burgers en de veiligheid en beveiliging van hulpverleners.
Sancties tegen Sudan
Stabiliteit en politieke transitie van Sudan
In reactie op het conflict tussen de RSF en de SAF heeft de EU in oktober 2023 een nieuw sanctiekader voor Sudan aangenomen.
Dit kader is gericht tegen personen en entiteiten die verantwoordelijk zijn voor of betrokken zijn bij:
- acties of beleidsmaatregelen die de vrede, de stabiliteit of de veiligheid van Sudan bedreigen
- het belemmeren of ondermijnen van de inspanningen om de democratische politieke transitie in Sudan te hervatten
- het belemmeren van de verlening van, de toegang tot of de verdeling van humanitaire bijstand in Sudan
- het beramen, organiseren of plegen van ernstige schendingen van de mensenrechten of schendingen van het internationaal humanitair recht in Sudan
De sancties zijn van toepassing op personen en entiteiten die lid zijn van of gelieerd zijn aan de SAF of de RSF, en op personen en entiteiten die banden met hen hebben. De sancties bestaan uit een reisverbod voor personen, een bevriezing van tegoeden voor personen en entiteiten, en een verbod op het verstrekken van financiering of economische middelen aan personen en entiteiten die onder de sanctieregeling vallen.
18 personen en 8 entiteiten krijgen sancties opgelegd in het kader van deze sanctieregeling, die is verlengd tot en met 10 oktober 2026.
Uit deze sancties blijkt dat de EU zich onwrikbaar inzet voor vrede en verantwoordingsplicht in Sudan. De EU zal, in samenwerking met de internationale gemeenschap, haar diplomatieke middelen en instrumenten, zoals sancties, gebruiken om te streven naar een vreedzame oplossing van het conflict. De ernstige humanitaire situatie moet worden aangepakt en er moet worden ingezet op een duurzaam en inclusief politiek proces dat de wensen van het Sudanese volk weerspiegelt.
- Besluit betreffende beperkende maatregelen in het licht van activiteiten die de stabiliteit en de politieke transitie van Sudan ondermijnen
- Verordening betreffende beperkende maatregelen in het licht van activiteiten die de stabiliteit en de politieke transitie van Sudan ondermijnen (Publicatieblad van de EU)
Wapenembargo
Er is een EU-wapenembargo van kracht op Sudan sinds 1994. In 2005 heeft de EU de VN-sancties tegen Sudan in verband met het conflict in Darfur samengevoegd met het EU-wapenembargo tegen Sudan.
Na de onafhankelijkheid van Zuid-Sudan wijzigde de EU in 2011 het wapenembargo, zodat het zowel voor Sudan als voor Zuid-Sudan gold. In 2014 besloot de EU echter om de sanctiekaders voor deze landen van elkaar te scheiden.
In het kader van de sanctieregeling voor Sudan is het EU-onderdanen verboden om met personen of instanties in Sudan, of voor gebruik in Sudan de volgende activiteiten te verrichten:
- wapens of alle soorten aanverwante militaire uitrusting te leveren, te verkopen, over te dragen of uit te voeren
- technische bijstand, tussenhandel en andere diensten te verlenen in verband met militaire activiteiten en met de levering, de fabricage, het onderhoud of het gebruik van wapens en aanverwante militaire uitrusting
- financiering te verstrekken of financiële bijstand te verlenen in verband met militaire activiteiten
Het besluit legt een reisverbod en een bevriezing van tegoeden op aan 5 personen van wie wordt aangenomen dat zij:
- het vredesproces belemmeren
- een bedreiging vormen voor de stabiliteit in Darfur en de regio
- het internationaal humanitaire recht of het recht inzake de mensenrechten schenden of andere afschuwelijke daden begaan
- het wapenembargo schenden en/of verantwoordelijk zijn voor offensieve militaire vluchten in en boven de Darfurregio
- Besluit betreffende beperkende maatregelen in het licht van de situatie in Sudan (Publicatieblad van de EU)
- Verordening betreffende beperkende maatregelen in verband met de situatie in Sudan (Publicatieblad van de EU)
Zie ook
Crisisrespons
Humanitaire hulp
Waarom neemt de EU sancties?
Laatst bijgewerkt: 23 april 2026