Czym jest Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy (SAFE)?
Unijny instrument SAFE zapewnia pożyczki o wartości do 150 mld euro, aby pomóc państwom członkowskim Unii szybko i znacząco zwiększyć inwestycje w obronność poprzez wspólne zamówienia.
Pobudzenie inwestycji w obronność
W ramach Instrumentu na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy (SAFE) UE zapewnia pomoc finansową w formie pożyczek o wartości do 150 mld euro. Instrument ma pomóc państwom członkowskim Unii szybko i znacząco zwiększyć inwestycje w obronność poprzez wspólne zamówienia.
Rozporządzenie ustanawiające instrument SAFE weszło w życie 29 maja 2025 r.
Instrument SAFE jest finansowany dzięki zdolności pożyczkowej Unii Europejskiej – poprzez emisję unijnych obligacji w ramach istniejącego jednolitego podejścia do finansowania. Jest to pierwszy filar planu ReArm Europe/Gotowość 2030, przedstawionego przez Komisję Europejską w marcu 2025 r.
Z instrumentu finansowane są pilne wielkoskalowe inwestycje w europejską bazę technologiczno-przemysłową sektora obronnego.
Przydział środków zależy od potrzeb. Wypłaty mają formę konkurencyjnych cenowo pożyczek długoterminowych, które muszą zostać spłacone przez państwa będące beneficjentami.
Zasadniczo, aby wspólne zamówienie mogło być finansowane z pożyczek, musi obejmować przynajmniej dwa państwa. Przez pewien czas instrument SAFE umożliwia jednak finansowanie zamówień pojedynczych państw członkowskich.
Zakupy finansowane z SAFE
SAFE wspiera zamówienia na produkty związane z obronnością podzielone na dwie kategorie.
Kategoria 1:
- amunicja i pociski
- systemy artyleryjskie, w tym zdolności do precyzyjnych głębokich uderzeń
- zdolności w zakresie walki naziemnej i ich systemy wsparcia, w tym wyposażenie żołnierzy i broń piechoty
- małe drony i powiązane systemy antydronowe
- ochrona infrastruktury krytycznej
- zdolności w zakresie cyberbezpieczeństwa
- mobilność wojskowa, w tym kontrmobilność
Kategoria 2:
- systemy obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej
- morskie zdolności nawodne i podwodne
- drony inne niż małe i powiązane systemy antydronowe
- czynniki warunkujące potencjał sił, takie jak między innymi strategiczny transport powietrzny, systemy tankowania w powietrzu, systemy C4ISTAR, a także zasoby i usługi kosmiczne
- ochrona aktywów kosmicznych
- sztuczna inteligencja i walka radioelektroniczna
Umowy w sprawie zamówień publicznych muszą przewidywać, że – we wszystkich kategoriach – nie więcej niż 35% kosztów będzie generowane przez komponenty pochodzące spoza UE, Ukrainy lub państw należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) i Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA): Islandii, Liechtensteinu, Norwegii i Szwajcarii.
Projekty dotyczące kategorii 2 muszą spełniać bardziej rygorystyczne warunki. Przykładowo, wykonawcy muszą w razie potrzeby posiadać zdolności do modyfikacji sprzętu bez ograniczeń spoza UE.
Współpraca z Ukrainą i innymi krajami partnerskimi
Instrument SAFE otwiera nowy rozdział we współpracy z państwami spoza UE w dziedzinie obronności.
Podczas gdy pożyczki w ramach SAFE mogą uzyskać tylko państwa członkowskie UE, Ukraina i państwa EOG/EFTA mogą uczestniczyć we wspólnych zamówieniach na równych warunkach z państwami członkowskimi UE.
Umowa dwustronna, którą UE zawarła z Kanadą w czerwcu 2026 r., umożliwia udział w zamówieniach również firmom z tego państwa.
W zamówieniach realizowanych na zasadzie współpracy mogą też uczestniczyć:
- państwa przystępujące, państwa kandydujące do UE oraz potencjalne państwa kandydujące
- państwa, które podpisały partnerstwa w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony z UE, takie jak Albania, Indie, Japonia, Kanada, Korea Południowa, Macedonia Północna, Mołdawia, Norwegia i Wielka Brytania.
Inne państwa spoza UE będą mogły się przyłączać, jeśli wcześniej zawrą z UE partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony.
Przydział środków dla państw członkowskich UE
Między 11 lutego a 10 kwietnia 2026 r. Rada zatwierdziła finansowanie wydatków na obronność w ramach instrumentu SAFE dla 18 państw członkowskich UE.
Lista państw UE korzystających z pożyczek w ramach instrumentu SAFE oraz maksymalne kwoty, które mogą otrzymać.
Decyzje w tej sprawie zapadły po tym, jak Komisja Europejska pozytywnie oceniła krajowe plany 18 państw członkowskich dotyczące inwestycji w obronność.
Komisja może teraz zawrzeć z tymi państwami umowy dotyczące pożyczek i przystąpić do wypłaty płatności zaliczkowych.
Z 19 planów krajowych przedłożonych Komisji Europejskiej 15 zawiera projekty przewidujące udział Ukrainy.
Więcej
Ostatnia aktualizacja: 15 czerwca 2026