Σύνοδος κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων, Brdo pri Kranju, Σλοβενία, 6 Οκτωβρίου 2021

Κυριότερα αποτελέσματα

Στη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων, που έγινε στο Brdo pri Kranju υπό την αιγίδα της σλοβενικής Προεδρίας του Συμβουλίου, έλαβαν μέρος ηγέτες από:

• τα κράτη μέλη της ΕΕ
• τους έξι δυτικοβαλκάνιους εταίρους: Αλβανία, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Σερβία, Μαυροβούνιο, Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας και Κόσοβο*

Ο Charles Michel, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, προήδρευσε της συνόδου κορυφής. Ο Πρόεδρος κ. Michel και η κα Ursula von der Leyen, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσώπησαν την ΕΕ.

• Παρατηρήσεις του Προέδρου Charles Michel μετά τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων στο Brdo pri Kranju της Σλοβενίας

Κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής, οι ηγέτες της ΕΕ εξέδωσαν δήλωση με την οποία ευθυγραμμίστηκαν οι ηγέτες των Δυτικών Βαλκανίων.

• Δήλωση του Brdo, 6 Οκτωβρίου 2021

Στη δήλωση επιβεβαιώνεται η αμέριστη στήριξη της ΕΕ για την ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων. Αναγγέλλονται επίσης πρωτοβουλίες για τη στήριξη της συνδεσιμότητας και της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης στην περιοχή, καθώς και δεσμεύσεις στον τομέα της πολιτικής συνεργασίας και της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας.

Η δήλωση αναφέρει επίσης σειρά συγκεκριμένων παραδοτέων προς όφελος των Δυτικών Βαλκανίων, στα οποία περιλαμβάνονται τα εξής:

• το οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο (ΟΕΣ) ύψους 30 δισ. ευρώ
• η δέσμευση για αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης κατά της νόσου COVID-19
• η πορεία προς τη μείωση του κόστους περιαγωγής
• ένα θεματολόγιο καινοτομίας για τα Δυτικά Βαλκάνια
• πράσινες λωρίδες και σχέδια δράσης της Κοινότητας Μεταφορών

Ευρωπαϊκή προοπτική

Οι ηγέτες εξέφρασαν εκ νέου την αμέριστη στήριξή τους για την ευρωπαϊκή προοπτική των Δυτικών Βαλκανίων, που συνιστά αμοιβαίο στρατηγικό συμφέρον και εξακολουθεί να αποτελεί κοινή στρατηγική επιλογή.

Η ΕΕ επαναβεβαίωσε τη δέσμευσή της όσον αφορά τη διαδικασία διεύρυνσης και τις σχετικές της αποφάσεις, με βάση αξιόπιστες μεταρρυθμίσεις από την πλευρά των εταίρων, δίκαιους και αυστηρούς όρους και αξιοκρατική αξιολόγηση κάθε εταίρου.

Οι ηγέτες της ΕΕ υπενθύμισαν επίσης ότι είναι σημαντικό η ΕΕ να μπορέσει να διατηρήσει και να εμβαθύνει τη δική της ανάπτυξη, διασφαλίζοντας την ικανότητά της να ενσωματώνει νέα μέλη.

Οι εταίροι των Δυτικών Βαλκανίων επανέλαβαν την προσήλωσή τους στις ευρωπαϊκές αξίες και αρχές και στην υλοποίηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων προς όφελος του λαού τους.

Αντίδραση στην πανδημία COVID-19

Οι ηγέτες υπενθύμισαν ότι, μέσω της στενής και αποτελεσματικής εταιρικής σχέσης τους με την ΕΕ, τα Δυτικά Βαλκάνια συμμετείχαν στενά σε διάφορες πρωτοβουλίες της ΕΕ για την καταπολέμηση της πανδημίας.

Οι ηγέτες της ΕΕ δεσμεύτηκαν να βελτιώσουν περαιτέρω την πρόσβαση των εταίρων σε εμβόλια, διαγνωστικά και θεραπευτικά μέσα. Δεσμεύτηκαν να βοηθήσουν όλους τους εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων να επιτύχουν παρόμοια ποσοστά εμβολιασμού με τον μέσο όρο της ΕΕ έως το τέλος του 2021.

Έως και τη σύνοδο κορυφής, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είχαν ήδη χορηγήσει 2,9 εκατ. δόσεις εμβολίων στην περιοχή, επιπλέον της πρωτοφανούς υγειονομικής και κοινωνικοοικονομικής στήριξης στην περιοχή, συνολικού ύψους 3,3 δισ. EUR.

• «Ομάδα Ευρώπη»: Έχουν εκταμιευθεί μέχρι στιγμής 34 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση της COVID-19 σε χώρες-εταίρους (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Η διεθνής αλληλεγγύη της ΕΕ κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 (γενικές πληροφορίες)

Οικονομικό και Επενδυτικό Σχέδιο (ΟΕΣ) ύψους 30 δισ. ευρώ

Η ΕΕ είναι ο κύριος πολιτικός, οικονομικός και εμπορικός εταίρος των Δυτικών Βαλκανίων. Μέσω του ΟΕΣ, η ΕΕ παρέχει άνευ προηγουμένου χρηματοδοτική στήριξη κινητοποιώντας περίπου 30 δισ. ευρώ για την περιοχή κατά την επόμενη επταετία.

Η ΕΕ θα παράσχει επιχορηγήσεις ύψους 9 δισ. ευρώ μέσω 10 επενδυτικών εμβληματικών πρωτοβουλιών. Με τον τρόπο αυτό, το ΟΕΣ έχει ως στόχο:

• να πυροδοτήσει μακροπρόθεσμη οικονομική ανάκαμψη
• να επιταχύνει την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση
• να στηρίξει την περιφερειακή συνεργασία
• να προωθήσει τη σύγκλιση με την ΕΕ

Το ΟΕΣ θα συμβάλει επίσης στην προσέλκυση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, με τη στήριξη του μηχανισμού εγγυήσεων για τα Δυτικά Βαλκάνια, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να κινητοποιήσει 20 δισ. ευρώ.

• Ενημερωτικό γράφημα - Η ΕΕ: κύριος εμπορικός εταίρος και επενδυτής των Δυτικών Βαλκανίων
• Ενημερωτικό δελτίο - Ένα οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο για τα Δυτικά Βαλκάνια (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Ανακοίνωση της Επιτροπής: Ένα οικονομικό και επενδυτικό σχέδιο για τα Δυτικά Βαλκάνια (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Επιμερισμένη ευθύνη

Οι επενδύσεις του ΟΕΣ προορίζονται να αποτελέσουν κινητήρια δύναμη για θετικές αλλαγές για τα Δυτικά Βαλκάνια. Ωστόσο, αυτό θα είναι βιώσιμο μόνο μέσω κοινής προσπάθειας από όλες τις πλευρές.

Γι’ αυτό, η στήριξη της ΕΕ συνδέεται με την απτή πρόοδο όσον αφορά το κράτος δικαίου, τις κοινωνικοοικονομικές μεταρρυθμίσεις και την προσήλωση στις ευρωπαϊκές αξίες, κανόνες και πρότυπα.

Συνδεσιμότητα, ολοκλήρωση, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση

Το ΟΕΣ θα συμπληρωθεί από μια σειρά νέων πρωτοβουλιών για τη στήριξη της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, της περιφερειακής ολοκλήρωσης και της συνδεσιμότητας, καθώς και της κοινωνικής και οικονομικής ανάκαμψης.

Οι ηγέτες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την έγκριση του σχεδίου δράσης για την πράσινη ατζέντα, που θα αποτελέσει βασική κινητήρια δύναμη για τη μετάβαση σε σύγχρονες οικονομίες με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα, ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή και με αποδοτική χρήση των πόρων.

Η ΕΕ θα εξακολουθήσει να στηρίζει την περιφερειακή συνεργασία χωρίς αποκλεισμούς.

Οι ηγέτες συμφώνησαν να εντείνουν τις προσπάθειες υπέρ της ενοποίησης της αγοράς των Δυτικών Βαλκανίων και της ενιαίας αγοράς της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του SEPA (ενιαίος χώρος πληρωμών σε ευρώ).

Εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τον χάρτη πορείας για την περιαγωγή, ο οποίος θα οδηγήσει στη μείωση του κόστους περιαγωγής μεταξύ της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων, με βάση το καθεστώς ελεύθερης περιαγωγής που εφαρμόζεται στην περιοχή από την 1η Ιουλίου.

Οι ηγέτες χαιρέτισαν επίσης την ιδέα των «πράσινων λωρίδων» ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων για τη μείωση του χρόνου αναμονής στα σύνορα, καθώς και τα προσφάτως εγκριθέντα σχέδια δράσης της Κοινότητας Μεταφορών για τις έξυπνες μεταφορές και τη βιώσιμη συνδεσιμότητα.

Ανήγγειλαν επίσης ένα θεματολόγιο καινοτομίας για τα Δυτικά Βαλκάνια με σκοπό την προώθηση της αριστείας και των ευκαιριών στους τομείς της καινοτομίας, της έρευνας, της εκπαίδευσης, του πολιτισμού, της νεολαίας και του αθλητισμού.

Πολιτική συνεργασία και συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας

Οι ηγέτες της ΕΕ υπογράμμισαν ότι η συμπαράταξη με την ΕΕ αποτελεί σαφή ένδειξη του στρατηγικού προσανατολισμού των εταίρων των Δυτικών Βαλκανίων. Αυτό θα πρέπει να αντικατοπτριστεί στην πλήρη ευθυγράμμιση με τις θέσεις εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ.

Εκφράζουμε εκ νέου την προσδοκία μας οι εταίροι να εμβαθύνουν περαιτέρω τη συνεργασία στον τομέα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ), να σημειώσουν απτή και βιώσιμη πρόοδο με σκοπό την πλήρη ευθυγράμμιση με τις θέσεις της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ και να ενεργούν αναλόγως, συμπεριλαμβανομένης της λήψης θέσεων σε διεθνή φόρουμ, ως σημαντικό μέρος της ευρωπαϊκής τους πορείας. Δήλωση του Brdo

Δεδομένου ότι η ΕΕ και τα Δυτικά Βαλκάνια αντιμετωπίζουν πολυάριθμες κοινές προκλήσεις στον τομέα της ασφάλειας, οι ηγέτες συμφώνησαν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στους εξής τομείς:

• συνεισφορά σε αποστολές και επιχειρήσεις ασφάλειας της ΕΕ
• αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και άλλων υβριδικών απειλών
• ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας και της διπλωματίας στον κυβερνοχώρο
• καταπολέμηση της τρομοκρατίας, της ριζοσπαστικοποίησης και του οργανωμένου εγκλήματος
• καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της εμπορίας ανθρώπων και ναρκωτικών
• αντίδραση στις εξελίξεις στο Αφγανιστάν

Η ΕΕ εξέφρασε επίσης την προθυμία της να ενισχύσει τη στήριξή της προς τους εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων για την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών προκλήσεων. Η έμφαση θα πρέπει να δοθεί στη βελτίωση των συστημάτων χορήγησης ασύλου, στην αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της παράνομης μετανάστευσης, στις διαδικασίες επιστροφής, στη διαχείριση των συνόρων, την ανταλλαγή πληροφοριών και την ικανότητα υποδοχής.

Τακτικές σύνοδοι κορυφής

Θέλοντας να καταστήσουν σαφή τη σημασία της στενής σχέσης μεταξύ της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων, οι ηγέτες αποφάσισαν να πραγματοποιούν συνόδους κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων σε τακτική βάση· η επόμενη σύνοδος κορυφής έχει προγραμματιστεί για το 2022.

Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

Στις 5 Οκτωβρίου, την παραμονή της συνόδου κορυφής, ο Πρόεδρος Charles Michel κάλεσε τους ηγέτες της ΕΕ να συζητήσουν τον ρόλο της ΕΕ στον κόσμο. Υπενθύμισαν ότι η ΕΕ είναι ένθερμος υποστηρικτής της πολυμερούς προσέγγισης και υπερασπίζεται μια διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες. Συζήτησαν τα ακόλουθα θέματα:

• συνεργασία με συμμάχους και ομοϊδεάτες εταίρους, ιδίως τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ
• ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ΕΕ μέσω της μείωσης των κρίσιμων εξαρτήσεών της
• αύξηση της ικανότητας της ΕΕ να δρα αυτόνομα ως οικονομική δύναμη, καθώς και στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας
• εξυπηρέτηση των ιδίων συμφερόντων της ΕΕ, ιδίως έναντι της Κίνας, η οποία θεωρείται οικονομικός ανταγωνιστής, εταίρος και συστημικός αντίπαλος

• Προφορικά συμπεράσματα του Προέδρου Charles Michel μετά την άτυπη σύνοδο των μελών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 5 Οκτωβρίου 2021

Γενικές πληροφορίες

Η σύνοδος κορυφής ήταν μέρος της εφαρμογής του στρατηγικού θεματολογίου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την περίοδο 2019-2024.

• Νέο στρατηγικό θεματολόγιο 2019-2024 (κείμενο)
• Νέο στρατηγικό θεματολόγιο για την ΕΕ (σύνοψη)

Σχέσεις ΕΕ–Δυτικών Βαλκανίων

• Ενισχυμένη συνεργασία της ΕΕ με τα Δυτικά Βαλκάνια (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Σχέσεις της ΕΕ με μεμονωμένους εταίρους των Δυτικών Βαλκανίων

• Ενημερωτικό γράφημα - Αλβανία
• Ενημερωτικό γράφημα - Βοσνία και Ερζεγοβίνη
• Ενημερωτικό γράφημα - Κόσοβο *
• Ενημερωτικό γράφημα - Μαυροβούνιο
• Ενημερωτικό γράφημα - Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας
• Ενημερωτικό γράφημα - Σερβία

(όλα τα γραφήματα παράγονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Προηγούμενες σύνοδοι κορυφής

Η τελευταία σύνοδος κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων, το 2020, πραγματοποιήθηκε σε εικονική μορφή λόγω της πανδημίας COVID-19. Τη διοργάνωση είχε αναλάβει η κροατική Προεδρία του Συμβουλίου.

• Διάσκεψη κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων, Ζάγκρεμπ, 6 Μαΐου 2020

Η προηγούμενη αυτοπρόσωπη σύνοδος κορυφής μεταξύ των ηγετών της ΕΕ και των Δυτικών Βαλκανίων φιλοξενήθηκε στη Σόφια το 2018 από τη βουλγαρική Προεδρία του Συμβουλίου.

• Σύνοδος κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων, Σόφια, 17 Μαΐου 2018

* Η ονομασία αυτή χρησιμοποιείται με επιφύλαξη των θέσεων ως προς το καθεστώς και συνάδει με την απόφαση 1244/1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και τη γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου σχετικά με τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου.