Top EU-Westelijke Balkan, Brdo pri Kranju, Slovenië, 6 oktober 2021

Voornaamste resultaten

De top EU‑Westelijke Balkan, die door het Sloveense voorzitterschap van de Raad in Brdo pri Kranju werd georganiseerd, bracht de leiders samen van:

• de EU-lidstaten
• de 6 partners van de Westelijke Balkan: Albanië, Bosnië en Herzegovina, Servië, Montenegro, de Republiek Noord‑Macedonië en Kosovo*

Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, zat de top voor. Voorzitter Michel en Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, vertegenwoordigden de EU.

• Opmerkingen van voorzitter Michel na de top EU‑Westelijke Balkan in Brdo pri Kranju, Slovenië

De EU-leiders hebben tijdens de top een verklaring aangenomen. De leiders van de Westelijke Balkan hebben zich bij die verklaring aangesloten.

• Verklaring van Brdo, 6 oktober 2021

De verklaring bevestigt de ondubbelzinnige steun van de EU voor het Europees perspectief van de Westelijke Balkan. Er zullen initiatieven worden genomen ter ondersteuning van de connectiviteit en van de groene en digitale transitie in de regio. Ook wat betreft samenwerking op politiek en veiligheidsgebied zijn er toezeggingen gedaan.

In de verklaring zijn ook een reeks concrete steunmaatregelen voor de Westelijke Balkan opgenomen:

• het economisch en investeringsplan (EIP) van € 30 miljard
• de belofte om de vaccinatiegraad op te voeren in de strijd tegen COVID-19
• de routekaart voor lagere roamingkosten
• een innovatieagenda voor de Westelijke Balkan
• groene corridors en actieplannen van de Vervoersgemeenschap

Europees perspectief

De leiders herhaalden hun ondubbelzinnige steun voor het Europese perspectief van de Westelijke Balkan, dat van wederzijds strategisch belang is en een gedeelde strategische keuze blijft.

De EU blijft zich inzetten voor het uitbreidingsproces, waarover al een aantal besluiten genomen zijn. Dit alles is gebaseerd op geloofwaardige hervormingen door de partners, eerlijke en strikte voorwaarden en het beginsel van eigen verdiensten.

Daarnaast moet de EU haar eigen ontwikkeling kunnen behouden en verdiepen. Ook het vermogen van de EU om nieuwe leden op te nemen, moet gewaarborgd blijven.

De partners van de Westelijke Balkan herhaalden dat zij achter de Europese waarden en beginselen staan en bereid zijn de noodzakelijke hervormingen uit te voeren in het belang van hun bevolking.

COVID-19-respons

De Westelijke Balkan is dankzij het nauwe en effectieve partnerschap met de EU dicht betrokken bij een reeks EU-initiatieven ter bestrijding van de pandemie.

De toegang van de partners tot vaccins, diagnostiek en behandelingen zal verder worden verbeterd. De EU-leiders willen alle partners van de Westelijke Balkan helpen om tegen eind 2021 een vaccinatiegraad te bereiken die vergelijkbaar is met het EU-gemiddelde.

In de aanloop naar de top hadden de EU en de lidstaten al 2,9 miljoen vaccindoses aan de regio geleverd, bovenop de steun voor de gezondheidszorg en de sociaal-economische steun – goed voor een ongezien totaalbedrag van € 3,3 miljard.

• Team Europa: tot dusver € 34 miljard uitbetaald voor bestrijding van COVID‑19 in partnerlanden (Europese Commissie)
• Internationale solidariteit van de EU tijdens de COVID‑19‑pandemie (achtergrond‑informatie)

Economisch en investeringsplan (EIP) van € 30 miljard

De EU is de belangrijkste politieke, economische en handelspartner van de Westelijke Balkan. Via het EIP zal de EU nu in de komende 7 jaar ongekende financiële steun voor een bedrag van ongeveer € 30 miljard aan de regio verstrekken.

De EU zal € 9 miljard aan subsidies verstrekken via 10 investeringen voor vlaggenschipprojecten. Zo moet het EIP:

• het economisch herstel op lange termijn aanzwengelen
• de groene en digitale transitie versnellen
• de regionale samenwerking steunen
• convergentie met de EU bevorderen

Het EIP zal ook publieke en particuliere investeringen helpen aantrekken, ondersteund door de garantiefaciliteit voor de Westelijke Balkan, in het kader waarvan € 20 miljard kan worden vrijgemaakt.

• Infographic - EU grootste partner en investeerder voor Westelijke Balkan
• Factsheet - Economisch en investeringsplan voor Westelijke Balkan (Europese Commissie)
• Mededeling van de Commissie: Een economisch en investeringsplan voor de Westelijke Balkan (Europese Commissie)

Gedeelde verantwoordelijkheid

De EIP‑investeringen zijn bedoeld als motor van positieve veranderingen voor de Westelijke Balkan. Die zullen echter alleen maar duurzaam zijn als alle partijen een gezamenlijke inspanning leveren.

De EU‑steun wordt daarom gekoppeld aan concrete vooruitgang op het gebied van de rechtsstaat, sociaal‑economische hervormingen en naleving van Europese waarden, regels en normen.

Connectiviteit, integratie, groene en digitale transitie

Het EIP zal worden aangevuld met een reeks nieuwe initiatieven ter ondersteuning van de groene en digitale transitie, regionale integratie, connectiviteit, en maatschappelijk en economisch herstel.

Het akkoord over het actieplan voor de groene agenda zal een belangrijke motor zijn voor de transitie naar moderne, koolstofneutrale, klimaatbestendige en hulpbronnen­efficiënte economieën.

De EU zal steun blijven geven aan inclusieve regionale samenwerking.

Er zullen ook meer inspanningen worden geleverd om de markt van de Westelijke Balkan nog meer te integreren met de eengemaakte markt van de EU, ook voor de gemeenschappelijke eurobetalingsruimte (SEPA).

De routekaart voor roaming zal het pad effenen voor lagere roamingkosten tussen de EU en de Westelijke Balkan. Daarvoor zal worden voortgebouwd op de regeling die sinds 1 juli wordt toegepast in de regio.

Er was veel bijval voor het concept van groene corridors tussen de EU en de Westelijke Balkan – die wachttijden aan de grensovergangen zullen verminderen – en voor de onlangs goedgekeurde actieplannen van de Vervoersgemeenschap voor slim vervoer en duurzame connectiviteit.

Ook werd de innovatieagenda voor de Westelijke Balkan gelanceerd. Die zal uitmuntendheid en mogelijkheden op het gebied van innovatie, onderzoek, onderwijs, cultuur en jeugd stimuleren.

Samenwerking op politiek en veiligheidsgebied

Samen optrekken met de EU is een duidelijk signaal van de strategische richting die de partners van de Westelijke Balkan op willen gaan. Dit moet zich vertalen in de volledige aansluiting bij de standpunten van het EU-buitenlandbeleid, aldus de EU-leiders.

Wij spreken nogmaals de verwachting uit dat de partners de samenwerking op het gebied van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) verder zullen verdiepen en tastbare en duurzame vooruitgang zullen boeken richting volledige aansluiting bij de standpunten van het EU-buitenlandbeleid, ook bij de standpunten in internationale fora, en zich navenant zullen gedragen, als belangrijke stap op hun weg naar Europese integratie. Verklaring van Brdo

Aangezien de EU en de Westelijke Balkan een heel aantal veiligheidsuitdagingen delen, spraken de leiders af hun samenwerking op de volgende gebieden op te voeren:

• bijdragen aan veiligheidsmissies en -operaties van de EU
• aanpakken van desinformatie en andere hybride activiteiten
• versterken van cyberveiligheid en cyberdiplomatie
• bestrijden terrorisme, radicalisering en georganiseerde misdaad
• optreden tegen witwassen, mensen- en drugshandel
• reageren op ontwikkelingen in Afghanistan

Ook bij het aanpakken van migratieproblemen wil de EU haar steun aan de partners in de Westelijke Balkan versterken. Tot de aandachtsgebieden behoren de verbetering van de asielstelsels, de aanpak van migrantensmokkel en illegale migratie, terugkeerprocessen, grensbeheer, informatie-uitwisseling en opvangcapaciteit.

Regelmatige topontmoetingen

De EU en de Westelijke Balkan zullen regelmatig topontmoetingen houden, om het belang van hun nauwe betrekkingen te onderstrepen. De volgende top vindt in 2022 plaats.

Informele Europese Raad

Voorzitter Michel had de EU‑leiders aan de vooravond van de top, op 5 oktober, uitgenodigd om samen de rol van de EU in de wereld te bespreken. De EU is een fervent voorstander van multilateralisme en verdedigt een op regels gebaseerde internationale orde. De leiders bespraken de volgende onderwerpen:

• de samenwerking met bondgenoten en gelijkgestemde partners, met name de VS en de NAVO
• het vergroten van de weerbaarheid van de EU door kritieke afhankelijkheden af te bouwen
• het vergroten van de capaciteit van de EU om als een autonome economische mogendheid op te treden, en op het gebied van veiligheid en defensie
• het behartigen van de eigen belangen van de EU, met name ten aanzien van China, dat als een concurrent, partner en systemische rivaal wordt beschouwd

• Mondelinge conclusies van voorzitter Michel na de informele bijeenkomst van de Europese Raad (persmededeling, 5 oktober 2021)

Achtergrondinformatie

De top was onderdeel van de uitvoering van de strategische agenda 2019‑2024 van de Europese Raad.

• Een nieuwe strategische agenda 2019‑2024 (tekst)
• Een nieuwe strategische agenda voor de EU (samenvatting)

Betrekkingen EU‑Westelijke Balkan

• Grotere EU‑betrokkenheid bij de Westelijke Balkan (Europese Commissie)

EU-betrekkingen met afzonderlijke partners van de Westelijke Balkan

• Infographic Albanië
• Infographic Bosnië en Herzegovina
• Infographic Kosovo*
• Infographic Montenegro
• Infographic Republiek Noord-Macedonië
• Infographic Servië

(infographics van de Europese Commissie)

Vorige toppen

De meest recente top EU‑Westelijke Balkan, in 2020, was een virtuele bijeenkomst als gevolg van de COVID‑19‑pandemie. Die top werd georganiseerd door het Kroatische voorzitterschap van de Raad.

• Top EU‑Westelijke Balkan in Zagreb, 6 mei 2020

De vorige fysieke topontmoeting tussen de leiders van de EU en de Westelijke Balkan vond in 2018 in Sofia plaats en werd georganiseerd door het Bulgaarse voorzitterschap van de Raad.

• Top EU-Westelijke Balkan in Sofia, 17 mei 2018

* Deze benaming laat de standpunten over de status van Kosovo onverlet, en is in overeenstemming met Resolutie 1244/1999 van de VN‑Veiligheidsraad en het advies van het Internationaal Gerechtshof over de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo.