Financiering van de EU-begroting
De belangrijkste inkomstenbronnen voor de begroting 2021-2027 zijn de bijdragen van de lidstaten op basis van hun bruto nationaal inkomen en de btw-ontvangsten en douanerechten.
Hoe wordt de EU-begroting gefinancierd?
De EU‑uitgaven worden gefinancierd uit verschillende bronnen:
- eigen middelen, goed voor meer dan 90% van de ontvangsten
- overgebleven EU‑inkomsten uit de voorgaande jaren
- andere bronnen – voornamelijk geldboetes voor bedrijven die het EU‑mededingingsrecht overtreden, terugbetalingen en belastingen op salarissen
In het zogenaamde eigenmiddelenbesluit is vastgelegd hoe de EU-begroting wordt gefinancierd.
Het EU-stelsel van eigen middelen
Momenteel zijn er 4 categorieën eigen middelen:
- traditionele eigen middelen: vooral douanerechten
- bijdragen van de lidstaten op basis van de belasting over de toegevoegde waarde (btw)
- bijdragen van de lidstaten op basis van het bruto nationaal inkomen (bni), die naar boven of naar beneden worden bijgesteld om de inkomsten en uitgaven in evenwicht te brengen
- nationale bijdragen op basis van de hoeveelheid niet-gerecycled kunststof verpakkingsafval die een lidstaat produceert
De aandelen van de verschillende inkomstenbronnen variëren van jaar tot jaar. Daarbij blijven de eigen middelen uit het bruto nationaal inkomen de belangrijkste financieringsbron van de EU-begroting.
Eigen middelen in 2025
Het cirkeldiagram toont de verdeling van de eigen middelen van de EU voor 2025, die in totaal € 149,81 miljard bedragen. Dit bedrag is als volgt samengesteld:
- Traditionele eigen middelen - 14%
- Eigen middelen op basis van de btw - 16%
- Eigen middelen op basis van het bni - 65%
- Eigen middelen op basis van verpakkingsafval - 4,8%
Traditionele eigen middelen
Aangezien de suikerheffingen in 2017 zijn afgeschaft, zijn de douanerechten op invoer uit niet-EU-landen nu nog de enige traditionele eigen middelen van de EU-begroting.
De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de inning van douanerechten aan hun buitengrenzen. Gedurende de periode 2021-2027 houden de nationale autoriteiten 25% van de geïnde douanerechten in.
Eigen middelen op basis van de btw
Er wordt een uniform tarief van 0,3% toegepast op de grondslag voor de belasting over de toegevoegde waarde van elke lidstaat, waarbij de belastbare btw-grondslag voor elk land wordt afgetopt op 50% van het bni.
Eigen middelen op basis van het bni
De eigen middelen op basis van het bni zijn bedoeld om de ontvangsten en de uitgaven in de EU-begroting in evenwicht te brengen. Aangezien de EU-begroting geen tekort mag vertonen, moeten alle uitgaven in een bepaald jaar door de ontvangsten worden gedekt.
Nadat de overige eigen middelen van het tekort zijn afgetrokken, dragen de lidstaten bij aan het verschil op basis van hun bruto nationaal inkomen. Het bijdragepercentage wordt elk jaar aangepast om rekening te houden met de veranderingen in het relatieve aandeel van de nationale bni's.
In de loop van de tijd zijn op het bni gebaseerde bijdragen de belangrijkste component in het stelsel van eigen middelen geworden. Ze zijn goed voor meer dan 70% van de EU-ontvangsten.
Sommige landen krijgen terugbetalingen – kortingen – die bedoeld zijn om het verschil te verkleinen tussen wat zij bijdragen aan de EU‑begroting en wat ze eruit ontvangen. Voor de begroting voor 2021-2027 past de EU forfaitaire verlagingen toe om de jaarlijkse op het bni gebaseerde bijdragen van Denemarken, Duitsland, Nederland, Oostenrijk en Zweden te verlagen.
Eigen middelen op basis van kunststof verpakkingsafval
Sinds 1 januari 2021 zijn er ook eigen middelen op basis van niet-gerecycled kunststof verpakkingsafval.
De nieuwe heffing wordt per lidstaat berekend op basis van het gewicht van niet-gerecycled kunststof verpakkingsafval, met een afdrachtpercentage van € 0,80 per kilogram. De heffing omvat een mechanisme om te voorkomen dat bepaalde lidstaten buitensporig veel moeten bijdragen.
Nieuwe eigen middelen voor de EU-begroting
Op 16 juli 2025 heeft de Commissie, als onderdeel van het pakket voor het meerjarig financieel kader voor 2028-2034, voorgesteld het systeem van inkomsten voor de EU-begroting te moderniseren en te diversifiëren.
Het pakket moet tegelijk de lasten voor de lidstaten verminderen en de duurzame financiering van de strategische prioriteiten van de Unie waarborgen. Er worden 5 nieuwe eigen inkomstenbronnen voorgesteld:
- emissiehandelssysteem van de EU (ETS): inkomsten uit broeikasgasemissies
- mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (CBAM): inkomsten uit de ingebedde emissies van bepaalde ingevoerde goederen
- niet-ingezameld e-afval: een uniform heffingspercentage op het gewicht van e-afval (zoals computers, smartphones, tablets, televisies, printers) dat niet wordt ingezameld
- een accijns op tabak: op basis van het minimumaccijnstarief dat elke lidstaat op tabaksproducten toepast
- eigen middelen uit het bedrijfsleven voor Europa (CORE): een jaarlijkse forfaitaire bijdrage van alle bedrijven die in de EU actief zijn en een netto-jaaromzet van ten minste € 100 miljoen hebben. Kleine en middelgrote ondernemingen zouden worden vrijgesteld.
Volgens de ramingen van de Commissie zouden de nieuwe middelen, in combinatie met aanpassingen van de bestaande middelen, vanaf hun invoering op 1 januari 2028 jaarlijks ongeveer € 58,2 miljard (in prijzen van 2025) kunnen opbrengen.
De lidstaten zijn reeds begonnen met de bespreking van het voorstel in de Groep eigen middelen van de Raad.
Zie ook:
De meerjarenbegroting van de EU
De jaarlijkse EU-begroting
Klimaatverandering: wat onderneemt de EU?
Laatst bijgewerkt: 9 oktober 2025