Top EU-VS, Brussel, 15/06/2021, 15 juni 2021

Voornaamste resultaten

De top EU-VS van 15 juni 2021 vormde het begin van een hernieuwd trans-Atlantisch partnerschap, met een gezamenlijke agenda voor samenwerking tussen de EU en de VS in het tijdperk na de pandemie. De leiders zullen regelmatig in dialoog gaan om de vorderingen te beoordelen.

Als voornaamste resultaat van de top werden 3 belangrijke nieuwe handels­initiatieven genomen. De leiders besloten:

• een samenwerkings­kader op te zetten voor grote burger­luchtvaartuigen
• de geschillen over de maatregelen voor staal en aluminium vóór het einde van het jaar te regelen
• een EU-VS-Raad voor handel en technologie in het leven te roepen

Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, en Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, vertegenwoordigden de EU. President Joe Biden vertegenwoordigde de VS. Het was de eerste top tussen de EU en de VS sinds 2014 en het eerste bezoek van een Amerikaanse president aan de EU-instellingen sinds 2017.

Aan het eind van de top namen de leiders een gezamenlijke verklaring aan.

• Verklaring top EU-VS: "Naar een hernieuwd trans-Atlantisch partnerschap”
• Opmerkingen van voorzitter Charles Michel na de top EU-VS te Brussel, 15 juni 2021

COVID-19, paraatheid inzake gezondheid, duurzaam mondiaal herstel

Wij willen COVID-19 naar de geschiedenisboeken verwijzen, en dat kan alleen door samenwerking. Om dit te realiseren, moeten wij ervoor zorgen dat de wereld­bevolking toegang heeft tot vaccins. Voorzitter Charles Michel

De EU en de VS zullen Covax blijven steunen en zullen meer donoren aansporen om tegen eind 2021 wereldwijd 2 miljard vaccindoses beschikbaar te stellen. Zij streven ernaar voldoende vaccindoses te verstrekken om tegen eind 2022 twee derde van de wereld­bevolking te kunnen inenten.

De leiders wezen op de oprichting van een gezamenlijke EU-VS-COVID-taskforce voor productie en toelevering. Deze moet de productie­capaciteit voor vaccins en geneesmiddelen vergroten door:

• nieuwe productie­faciliteiten voor vaccins en geneesmiddelen te bouwen
• de toeleverings­ketens open en veilig te houden
• onnodige uitvoer­beperkingen te voorkomen
• het vrijwillig delen van knowhow en technologie aan te moedigen

De EU en de VS zullen nauwer samenwerken bij de hervorming van de Wereld­gezondheids­organisatie (WHO). De leiders verwelkomden het idee om de voordelen van een WHO-verdrag of -overeenkomst dan wel een ander internationaal instrument voor pandemieën te bezien.

Lessen trekken uit COVID betekent ook leren zich voor te bereiden op toekomstige pandemieën en gezondheids­crises. Wij hebben gesproken over een pandemieverdrag. Voorzitter Charles Michel

De leiders wensten ook vooruitgang te zien inzake een transparante, empirisch onderbouwde, door deskundigen geleide en door de WHO georganiseerde fase 2-studie over de oorsprong van COVID-19, zonder enige inmenging.

De leiders waren ingenomen met de G7-besprekingen over een betere wederopbouw voor de wereld, het toespitsen van instrumenten voor ontwikkelings­financiering op uitdagingen zoals het creëren van veerkrachtige infrastructuur en technologieën, en het aanpakken van de gevolgen van klimaat­verandering.

• G7-top, Cornwall, VK, 11-13 juni 2021

De EU en de VS willen samenwerken aan duurzaam en inclusief mondiaal herstel, conform de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de VN. Zij zullen hulp blijven verlenen aan landen in nood, kwetsbaarheid als gevolg van schulden aanpakken, en binnenlandse hervormingen en meer particuliere investeringen stimuleren.

De leiders kwamen overeen een gezamenlijke EU-VS-deskundigen­groep op te richten met het oog op de hervatting van niet-essentiële veilige en duurzame reizen tussen de EU en de Verenigde Staten.

Zij waren ingenomen met de vorderingen van de besprekingen over extra EU-lidstaten vanwaaruit visumvrij naar de VS kan worden gereisd, en zij zullen deze dialoog voortzetten.

De planeet beschermen en groene groei bevorderen

De EU en de VS hechten aan de Overeenkomst van Parijs en aan de doeltreffende en versterkte uitvoering ervan. De leiders spraken af een EU-VS-Klimaatactie­groep op hoog niveau op te richten als doeltreffend platform voor samenwerking op dit gebied.

Wij willen het goede voorbeeld geven door uiterlijk in 2050 broeikas­gas­neutrale economieën te worden en onze verhoogde streefcijfers / nationaal bepaalde bijdragen (NDC's) voor 2030 te halen. Wij zullen met onze internationale partners samenwerken om tot een ambitieus resultaat te komen tijdens de 26e VN-klimaat­conferentie van de partijen (COP26), en zullen alles in het werk stellen om de opwarming van de aarde tot ten hoogste 1,5 °C te beperken. Verklaring top EU-VS

De leiders zullen de technologieën en beleids­maatregelen voor een snellere transitie van capaciteit met onbehandelde steenkool naar een grotendeels koolstofarm elektriciteits­systeem in de jaren 2030 snel opschalen, conform de respectieve NDC's van de EU en de VS voor 2030 en hun beloftes inzake klimaat­neutraliteit voor 2050.

Zij besloten hechter samen te werken bij de transitie naar een klimaatneutrale, hulpbronnen­efficiënte en circulaire economie. Zij willen tot een trans-Atlantische alliantie voor groene technologie komen die de samenwerking bij de ontwikkeling en invoering van groene technologieën zal bevorderen, en willen de markten stimuleren dergelijke technologieën te begunstigen.

• Klimaatverandering: wat onderneemt de EU? (achtergrond­informatie)

De EU en de VS zijn vastbesloten om het biodiversiteits­verlies uiterlijk in 2030 een halt toe te roepen en om te buigen, en dringend actie te ondernemen tegen de oorzaken ervan. De leiders zegden toe om tegen 2030 ten minste 30 % van het wereldwijde land­oppervlak en 30 % van de mondiale oceanen in stand te houden of te beschermen. Zij willen tijdens de 15e VN-conferentie van de partijen over biodiversiteit (COP15) gezamenlijk een succesvol en ambitieus mondiaal biodiversiteits­kader voor de periode na 2020 bevorderen. Voorts beloofden zij te zullen samenwerken om de oceanen wereldwijd te beschermen, onder meer door zwerfvuil op zee te bestrijden.

Versterking van de samenwerking inzake handel, investeringen en technologie

De EU en de VS onderhouden de omvangrijkste economische betrekkingen ter wereld. Zij willen hun bilaterale handels- en investerings­betrekkingen uitbreiden en het op regels gebaseerde multilaterale handels­stelsel behouden en hervormen. De leiders verklaarden door middel van handel te willen helpen bij het bestrijden van klimaat­verandering, het beschermen van het milieu, het bevorderen van de rechten van werknemers, het uitbreiden van veerkrachtige en duurzame toeleverings­ketens en het scheppen van fatsoenlijke banen.

Wij zijn vastbesloten om samen onze bedrijven en werknemers te beschermen tegen oneerlijke handels­praktijken, met name die welke uitgaan van niet-markt­economieën die het wereld­handels­systeem ondermijnen. Verklaring top EU-VS

Om in een doeltreffend platform voor samenwerking te voorzien, hebben de leiders een EU-VS-Raad op hoog niveau voor handel en technologie (TTC) opgericht. De TTC moet onder meer:

• de bilaterale handels- en investerings­betrekkingen uitbreiden
• nieuwe onnodige technische handels­belemmeringen voorkomen
• de mondiale samenwerking op het gebied van technologie, digitale kwesties en toeleverings­ketens versterken
• meewerken aan de ontwikkeling van compatibele en internationale normen
• het regelgevings­beleid faciliteren
• innovatie en leiderschap van Amerikaanse en Europese bedrijven bevorderen

In het kader van de TTC verbinden beide partners zich ertoe een partnerschap EU-VS op te bouwen voor het opnieuw in evenwicht brengen van de mondiale toeleverings­ketens voor half­geleiders. Dit moet de voorzienings­zekerheid in de EU en de VS vergroten en beide partners beter in staat stellen de krachtigste en meest hulpbronnen­efficiënte halfgeleiders te ontwerpen en te produceren.

Naast de TTC willen de EU en de VS ook een gezamenlijke dialoog tussen de EU en de VS over mededingings-beleid op het gebied van technologie opzetten, die specifiek over benaderingen van mededingings­beleid en handhaving en over nauwere samenwerking inzake technologie zou gaan.

De top bood ook uitzicht op een oplossing voor slepende handels­geschillen.

• De leiders waren tevreden over de bereikte overeenkomst over een samenwerkings­kader voor grote burger­luchtvaartuigen, die getuigt van de nieuwe trans-Atlantische betrekkingen op dit gebied.
• Zij zullen ook besprekingen beginnen om de geschillen over de maatregelen voor staal en aluminium vóór het einde van het jaar te regelen.

Voorts zijn de EU en de VS vastbesloten een eerlijk, duurzaam en modern internationaal belasting­stelsel te bevorderen en samen te werken aan een wereldwijde consensus over belasting­heffing op multinationale ondernemingen binnen de OESO.

De leiders kwamen ook overeen zich samen in te spannen voor een grote hervorming van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Met het oog daarop moet de werking van de onderhandelings­functie en van het geschillen­beslechtings­systeem van de WTO worden verbeterd, hetgeen vereist dat reeds lang bestaande problemen worden aangepakt.

• EU en VS zetten kordate stap om geschil over vliegtuigen te beëindigen (Europese Commissie)

Bouwen aan een democratischer, vreedzamer en veiliger wereld

Samen vormen de EU en de VS een anker voor democratie, vrede en veiligheid in de hele wereld. Beide willen conflicten voorkomen of vreedzaam oplossen, de rechtsstaat en het internationaal recht handhaven, en ijveren voor mensenrechten voor iedereen, gelijkwaardig­heid en gelijkheid van vrouwen en mannen, en de empowerment van vrouwen en meisjes. De 2 partners zijn voornemens de democratie wereldwijd te ondersteunen, onder meer door de media­vrijheid te verdedigen, een vrij en open internet te bevorderen, verantwoord gedrag in de cyberruimte te stimuleren en desinformatie aan te pakken.

De leiders besloten het goede voorbeeld te geven in eigen land, en als partners op te treden bij de top voor democratie. Zij verbonden zich daarbij tot concrete acties om de universele mensenrechten te verdedigen, democratische achteruitgang te voorkomen en corruptie te bestrijden.

De EU en de VS willen nauw overleggen en samenwerken in alle kwesties met betrekking tot China, onder meer wat betreft samenwerking, mededinging, en stelselmatige rivaliteit. Zij zullen blijven samenwerken op de punten waarover zij bezorgd zijn, onder meer de aanhoudende mensenrechten­schendingen in Xinjiang en Tibet, de uitholling van de autonomie en de democratische processen in Hongkong, economische dwang, desinformatie­campagnes en regionale veiligheids­kwesties.

Wij blijven ernstig bezorgd over de situatie in de Oost- en de Zuid‑Chinese Zee en zijn sterk gekant tegen unilaterale pogingen om de status quo te veranderen en de spanningen te doen toenemen. Wij onderstrepen het belang van vrede en stabiliteit in de Straat van Taiwan en moedigen een vreedzame oplossing van de problemen aldaar aan. Verklaring top EU-VS

De EU en de VS willen ook hun constructieve samenwerking met China inzake klimaat­verandering en non-proliferatie en inzake bepaalde regionale aangelegenheden coördineren.

De EU en de VS zijn eensgezind in hun principiële benadering van Rusland. Zij zijn bereid om resoluut te reageren op de herhaalde negatieve houding en schadelijke activiteiten. De leiders kwamen overeen om een dialoog op hoog niveau tussen de EU en de VS over Rusland op te zetten om hun beleid en optreden te coördineren.

De leiders bespraken ook tal van andere dringende kwesties van gemeenschappelijk belang in verband met geopolitiek, buitenlands beleid en veiligheid.

Zij toonden zich vastbesloten de soevereiniteit, onafhankelijkheid en territoriale integriteit van de oostelijke partners van de EU te blijven steunen, en Oekraïne, Georgië en de Republiek Moldavië te blijven ondersteunen op hun hervormingstraject. Zij zullen streven naar langdurige vrede, veerkracht en stabiliteit in de zuidelijke Kaukasus.

De EU en de VS staan aan de kant van de bevolking van Belarus en steunen haar eisen inzake mensenrechten en democratie.

Wij zijn vastbesloten het regime van Loekasjenko ter verantwoording te roepen voor de escalerende aanvallen op de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, en voor het in gevaar brengen van de veiligheid van de luchtvaart door de nooit geziene en onaanvaardbare gedwongen omleiding van een EU-passagiers­vliegtuig onder valse voorwendselen, en de daarop­volgende arrestatie van een journalist in het kader van een voortdurende aanval op oppositie­stemmen en de persvrijheid. Verklaring top EU-VS

Voorts willen de EU en de VS hun gezamenlijke engagement in de Westelijke Balkan verder versterken, en zij aan zij werken aan duurzame de-escalatie in het oostelijke Middellandse Zeegebied, waar geschillen via een dialoog te goeder trouw en in overeenstemming met het internationaal zeerecht moeten worden opgelost. De EU en de VS streven ook naar samenwerking en voor alle partijen voordelige betrekkingen met een democratisch Turkije.

De leiders verwelkomden het staakt-het-vuren in het conflict in het Midden-Oosten en spraken hun ernstige bezorgdheid uit over de politieke, mensenrechten-, veiligheids- en humanitaire situatie in Ethiopië, Somalië en de landen van de Sahel, met name over de toenemende politieke en etnische polarisatie in Ethiopië, die de soevereiniteit en territoriale integriteit van het land bedreigt. Zij bespraken eveneens specifieke financiële en ontwikkelingssteun voor Afrikaanse landen.

Ook de situatie in de Indische en de Stille Oceaan, Myanmar, Afghanistan, Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, en met name in Venezuela, werd belicht, en er werd besloten samen te werken om het noordpool­gebied als regio van vrede en stabiliteit te handhaven.

De leiders onderstreepten hun steun voor de diplomatieke inspanningen en onderhandelingen in Wenen om de terugkeer van de VS naar het gezamenlijk alomvattend actieplan (Joint Comprehensive Plan – JCPOA) en de volledige en effectieve uitvoering daarvan door Iran en de VS te faciliteren.

Tot slot toonden zij zich ingenomen met de uitnodiging van de EU aan de VS om deel te nemen aan het PESCO-project voor militaire mobiliteit, een belangrijke stap in de richting van een nauwer partnerschap tussen de EU en de VS op het gebied van veiligheid en defensie. De leiders zullen werk maken van een administratieve regeling voor de VS met het Europees Defensie­agentschap, en zullen samenwerken om het ambitieniveau van de NAVO en de EU te verhogen teneinde dit belangrijke strategische partnerschap, dat beide partijen versterkt, nog hechter te maken.

Achtergrond

Op 10 en 11 december 2020 besprak de Europese Raad de betrekkingen tussen de EU en de VS. In hun conclusies wezen de leiders op het belang van een sterk strategisch trans-Atlantisch partnerschap, gestoeld op gemeenschappelijke belangen en gedeelde waarden.

• Achtergrondnota
• Europese Raad, 10‑11 december 2020
• Betrekkingen EU-VS, factsheet

Op 25 maart 2021 nam de Amerikaanse president Joe Biden deel aan een videoconferentie van de leden van de Europese Raad.

• Videoconferentie van de leden van de Europese Raad, 25 maart 2021

Na de verkiezingen in de VS besprak de Raad op 7 december 2020 op basis van een gezamenlijke mededeling hoe het strategisch partnerschap met de Verenigde Staten nieuw leven kon worden ingeblazen. In dat verband nam de Raad conclusies over de betrekkingen EU-VS aan.

• Conclusies van de Raad over de betrekkingen Europese Unie - Verenigde Staten, 7 december 2020
• Gezamenlijke mededeling van de Commissie en de hoge vertegenwoordiger (Europese Commissie)

Op 22 februari sprak de Raad Buitenlandse Zaken – in een videoconferentie – met de Amerikaanse buitenland­minister Antony Blinken over de uitgebreide agenda voor samenwerking tussen de EU en de VS inzake cruciale mondiale kwesties en het buitenlands en veiligheidsbeleid.

• Raad Buitenlandse Zaken, 22 februari 2021

Op 10 mei boog de Raad Buitenlandse Zaken zich over de prioriteiten voor de betrekkingen met de Amerikaanse regering, en was er een gesprek met John Kerry, de speciale klimaatgezant van de Amerikaanse president.

• Raad Buitenlandse Zaken, 10 mei 2021

Op 20 mei debatteerde de Raad Buitenlandse Zaken over de handelsbetrekkingen EU-VS, en was er een informeel overleg met Katherine Tai, de Amerikaanse Handelsgezant.

• Raad Buitenlandse Zaken (Handel), 20 mei 2021
• Infographic: Handel EU-VS
• Handel EU-VS (Europese Commissie)

De vorige leidersbijeenkomst EU-VS vond op 25 mei 2017 in Brussel plaats. Deelnemers toen waren de voormalige voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk, de vorige Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker, en de 45e president van de VS, Donald Trump.

• Leidersbijeenkomst EU-VS, 25 mei 2017