Afghanistan
De EU staat achter de Afghaanse bevolking en zet zich in voor de rechten van Afghaanse vrouwen en de ontwikkeling van een stabiel, vreedzaam en welvarend Afghanistan.
Crisis in Afghanistan
De machtsovername door de Taliban in augustus 2021, die volgde op decennia van conflicten, natuurrampen en armoede, bracht alleen maar meer economische achteruitgang, voedselonzekerheid en ontberingen.
De acties en besluiten van de Taliban hebben tot de systematische en afschuwelijke uitsluiting van vrouwen en meisjes geleid en de politieke, economische, humanitaire en mensenrechtensituatie voor het Afghaanse volk dramatisch verslechterd.
Bovendien willen of kunnen de Taliban niets uitrichten tegen de aanwezigheid en operaties van terroristische groeperingen op Afghaans grondgebied.
Afghanistan is in 2025 nog steeds het land met een van de grootste humanitaire crises ter wereld: ruim 22,9 miljoen mensen hebben humanitaire hulp nodig (meer dan de helft van de bevolking). Momenteel leven 10 miljoen mensen in acute voedselonzekerheid en zijn 3,5 miljoen kinderen onder 5 jaar acuut ondervoed.
Miljoenen mensen in het hele land hebben geen toegang tot veilig drinkwater, voldoende voedsel en passende gezondheidszorg, waardoor zij nog kwetsbaarder zijn voor ziekten en ondervoeding.
Er heerst ook nog steeds een beschermingscrisis in Afghanistan. Vrouwen, kinderen, personen met specifieke behoeften en gemarginaliseerde groepen lopen daarbij de grootste risico's.
Vrouwenrechten in Afghanistan
Nergens worden de rechten van vrouwen en meisjes zwaarder op de proef gesteld dan in Afghanistan. Door de huidige situatie heerst er grote bezorgdheid over de vraag of Afghaanse vrouwen de vooruitgang die ze de afgelopen 2 decennia hebben geboekt kunnen behouden en versterken.
De Taliban heeft ruim 70 decreten uitgevaardigd met tal van beperkingen of verboden wat betreft:
- aanwezigheid van meisjes op middelbare scholen
- kledingvoorschriften (met verplichting voor vrouwen om hun lichaam en gezicht in het openbaar te bedekken)
- segregatie op de werkplek
- vrij verkeer van vrouwen zonder mannelijk familielid (mahram)
- toegang van vrouwen tot openbare ruimten
Door het verbod op middelbaar onderwijs mogen 1,5 miljoen tienermeisjes niet meer naar de middelbare school.
Vrouwen zijn volledig uitgesloten van het rechtsstelsel, waar al nauwelijks iets van over is sinds de grondwet van 2004 is opgeschort en de onafhankelijkheid van het rechtsstelsel niet langer gewaarborgd is.
Eind december 2022 besloot de Taliban dat vrouwen niet langer naar de universiteit mogen of voor niet-gouvernementele organisaties kunnen werken. Deze decreten zijn niet alleen discriminerend, maar hebben ook grote en soms levensgevaarlijke gevolgen, want zonder vrouwelijke humanitaire hulpverleners is de hulpverlening aan de meest kwetsbaren veel moeilijker.
In augustus 2024 verbood de Taliban het geluid van vrouwenstemmen in het openbaar.
De EU heeft meer dan eens benadrukt dat zij vastbesloten is vrouwen en meisjes in Afghanistan te blijven steunen, in overeenstemming met haar waarden en beginselen.
In zijn conclusies van november 2022:
- veroordeelde de Raad de systematische terugdraaiing door de Taliban van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden van vrouwen en meisjes
- riep hij op tot gerichte en substantiële inspanningen van de hoge vertegenwoordiger, de Commissie en de lidstaten om hier iets aan te doen en ervoor te zorgen dat Afghaanse vrouwen kunnen deelnemen aan beleidsdialogen over Afghanistan
- erkende hij het belang van initiatieven ter bevordering van de agenda voor vrouwen, vrede en veiligheid, zoals de oprichting van het door de EU gefaciliteerde Forum van Afghaanse vrouwelijke leiders
Inzet van de EU voor vrede en stabiliteit in Afghanistan
In zijn conclusies van maart 2023 herhaalde de Raad dat de EU zich blijft inzetten voor vrede en stabiliteit in Afghanistan en voor de bevolking van het land.
De Raad bevestigt in die conclusies opnieuw het belang en de geldigheid van de ijkpunten die hij in zijn conclusies van 15 september 2021 heeft geformuleerd met betrekking tot het beleid en de acties van de door de Taliban benoemde interim-regering.
De EU riep de Taliban er nogmaals toe op om, in het belang van het Afghaanse volk:
- alle mensenrechten te eerbiedigen, te beschermen en na te leven, en schending en misbruik ervan aan te pakken
- een inclusieve en representatieve regering aan te stellen
- te voorkomen dat Afghanistan als basis dient voor het onderbrengen, financieren of uitvoeren van terrorisme
- te zorgen voor ongehinderde en niet-discriminerende humanitaire toegang
- veilig, beveiligd en ordelijk reizen van en naar Afghanistan te blijven toestaan
De EU stelde ook dat een stabiel Afghanistan in het belang is van de internationale gemeenschap als geheel, om regionale instabiliteit, terroristische dreigingen, gedwongen ontheemding en irreguliere migratie te voorkomen.
De acties en besluiten van de Taliban hebben geleid tot een dramatische verslechtering van de politieke, economische, humanitaire en mensenrechtensituatie voor het Afghaanse volk, vooral voor vrouwen en meisjes.
Toch blijft de EU vastbesloten haar bijstand voort te zetten om de ernstige humanitaire en sociaal–economische crisis te verlichten, door humanitaire basishulp te verstrekken en steun voor bestaansmiddelen te verlenen als onderdeel van een principiële benadering, waarbij vrouwen op zinvolle wijze kunnen deelnemen aan de hulpverlening en vrouwen begunstigden blijven.
De EU staat ook klaar om haar steun aan de buurlanden en partners van Afghanistan in de ruimere regio verder op te voeren om negatieve overloopeffecten te voorkomen.
De EU herhaalde dat zij vastbesloten is de volledige participatie van alle Afghanen, met inbegrip van vrouwen, meisjes en personen die tot etnische en religieuze minderheden behoren, in Afghanistan in iedere levenssfeer onverminderd te blijven steunen.
Humanitaire steun voor de Afghaanse bevolking
De EU heeft Afghanistan sinds 1994 ongeveer € 2 miljard aan humanitaire steun verstrekt. Het voornaamste doel daarvan is:
- levensreddende hulp verlenen
- toegang tot basisvoorzieningen waarborgen
- de bevolking weerbaar maken voor crises
In 2024 en 2025 heeft de EU voor € 320 miljoen aan humanitaire projecten gefinancierd.
Het gaat hoofdzakelijk om noodvoedselhulp, gezondheidszorg en voeding, onderwijs in noodsituaties, toegang tot schoon water, sanitaire en hygiënevoorzieningen, onderdak en non-foodartikelen, en beschermingsdiensten, waaronder ontmijning.
De humanitaire hulp van de EU in Afghanistan verloopt via humanitaire partners ter plaatse, zoals VN-agentschappen, internationale organisaties en ngo's. De financiering voldoet strikt aan de humanitaire beginselen onafhankelijkheid, onpartijdigheid en neutraliteit om er zeker van te zijn dat de meest behoeftige Afghanen worden geholpen.
Voor een vlottere levering van levensreddende hulp heeft de EU sinds augustus 2021 via 41 humanitaire luchtbrugvluchten ruim 2240 ton hulpgoederen vervoerd naar Kabul.
Sancties met betrekking tot Afghanistan
Maatregelen tegen de Taliban
De EU heeft sancties opgelegd aan degenen die een bedreiging vormen voor de vrede, de stabiliteit en de veiligheid van Afghanistan, waaronder de Taliban en personen en groepen die er banden mee hebben.
De sancties geven uitvoering aan Resolutie 1988 (2011) van de VN-Veiligheidsraad en bestaan uit:
- wapenembargo
- verbod op technische bijstand in verband met militaire goederen en technologie
- reisverbod voor personen
- bevriezing van tegoeden voor personen en entiteiten
Deze sanctieregeling treft momenteel 135 personen en 5 entiteiten.
- Besluit betreffende beperkende maatregelen tegen bepaalde personen, groepen, ondernemingen en entiteiten in verband met de situatie in Afghanistan (Publicatieblad van de EU)
- Verordening betreffende beperkende maatregelen tegen bepaalde personen, groepen, ondernemingen en entiteiten in verband met de situatie in Afghanistan (Publicatieblad van de EU)
- Resolutie 1988 (2011) van de VN-Veiligheidsraad
Sancties tegen ISIS/Da'esh en Al Qaida
De EU stelde op 20 september 2016 een specifiek kader vast voor sancties tegen ISIS/Da'esh en Al Qaida, en tegen personen, groepen, ondernemingen en entiteiten die daarmee banden hebben.
Deze autonome sancties vormen een aanvulling op de sancties van de "EU-terrorismelijst". Die lijst is de omzetting in EU-wetgeving van Resolutie 1373 (2001) van de VN-Veiligheidsraad.
De EU-sancties bestaan uit:
- reisverbod voor personen
- bevriezing van tegoeden voor personen en entiteiten
- verbod op het verstrekken van financiering of economische middelen aan personen en entiteiten op de lijst
Er gelden momenteel sancties tegen 15 personen en 7 groepen.
- Besluit betreffende beperkende maatregelen tegen ISIS (Da'esh) en Al Qaida (Publicatieblad van de EU)
- Verordening tot vaststelling van bijkomende beperkende maatregelen tegen ISIS (Da'esh) en Al Qaida (Publicatieblad van de EU)
- Sancties tegen terrorisme
- Resolutie 1373 (2001) van de VN-Veiligheidsraad
Zie ook
Geïntegreerde regeling politieke crisisrespons
Humanitaire hulp
Waarom neemt de EU sancties?
Laatst bijgewerkt: 29 oktober 2025