Skip to content

Αφγανιστάν

Η ΕΕ στέκεται στο πλευρό του λαού του Αφγανιστάν και δεσμεύεται να στηρίξει τα δικαιώματα των αφγανών γυναικών και την ανάπτυξη ενός σταθερού, ειρηνικού και ευημερούντος Αφγανιστάν.

Η κρίση στο Αφγανιστάν

Έπειτα από δεκαετίες συγκρούσεων, επανειλημμένων φυσικών καταστροφών και υψηλού επιπέδου φτώχειας, η κατάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν τον Αύγουστο του 2021 οδήγησε σε περαιτέρω οικονομική ύφεση, αύξηση της επισιτιστικής ανασφάλειας και εκτεταμένες στερήσεις.

Οι ενέργειες και οι αποφάσεις των Ταλιμπάν έχουν οδηγήσει στον συστηματικό και αποτρόπαιο αποκλεισμό των γυναικών και των κοριτσιών, ενώ παράλληλα έχουν επιδεινώσει δραματικά την κατάσταση για τον αφγανικό λαό σε επίπεδο πολιτικό, οικονομικό, ανθρωπιστικό και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Επίσης, οι Ταλιμπάν ούτε προτίθενται ούτε έχουν την ικανότητα να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την παρουσία και τις επιχειρήσεις τρομοκρατικών ομάδων στο αφγανικό έδαφος.

Εν έτει 2025, το Αφγανιστάν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μία από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις στον κόσμο, εξαιτίας της οποίας περισσότεροι από 22,9 εκατομμύρια άνθρωποι —πάνω από το ήμισυ του πληθυσμού του Αφγανιστάν— χρήζουν ανθρωπιστικής βοήθειας. Επί του παρόντος, 10 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια και 3,5 εκατομμύρια παιδιά κάτω των πέντε ετών υποσιτίζονται σοβαρά.

Τρεις Αφγανές περπατούν φορώντας μπούρκα.

Εκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρη τη χώρα δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές νερό, επαρκή τροφή και κατάλληλη υγειονομική περίθαλψη, πράγμα που τους καθιστά πιο ευάλωτους σε ασθένειες και υποσιτισμό.

Το Αφγανιστάν εξακολουθεί να αντιμετωπίζει κρίση προστασίας, με τις γυναίκες, τα παιδιά, τα άτομα με ειδικές ανάγκες και τις περιθωριοποιημένες ομάδες να αντιμετωπίζουν τους μεγαλύτερους κινδύνους.

Τα δικαιώματα των γυναικών στο Αφγανιστάν

Η κατάρρευση των δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών στο Αφγανιστάν είναι πρωτοφανής σε παγκόσμιο επίπεδο. Η τρέχουσα κατάσταση προκαλεί μεγάλη ανησυχία όσον αφορά την προοπτική της διατήρησης και της ενίσχυσης των πολυάριθμων κατακτήσεων των αφγανών γυναικών τις τελευταίες δύο δεκαετίες.

Οι Ταλιμπάν έχουν εκδώσει πάνω από 70 διατάγματα με πολλούς περιορισμούς ή απαγορεύσεις που αφορούν:

  • τη φοίτηση των κοριτσιών σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης
  • τους ενδυματολογικούς κώδικες (συμπεριλαμβανομένης της διαταγής οι γυναίκες να καλύπτουν το σώμα και το πρόσωπό τους σε δημόσιους χώρους)
  • τον διαχωρισμό στους χώρους εργασίας
  • την ελεύθερη κυκλοφορία των γυναικών χωρίς άνδρα κηδεμόνα (mahram)
  • την πρόσβαση των γυναικών σε δημόσιους χώρους

Λόγω της απαγόρευσης της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης 1,5 εκατομμύρια έφηβων κοριτσιών βρίσκονται εκτός σχολείου.

Οι γυναίκες έχουν επίσης αποκλειστεί πλήρως από το νομικό σύστημα, το οποίο έχει ουσιαστικά διαλυθεί, δεδομένου ότι έχει ανασταλεί το σύνταγμα του 2004 και πλέον δεν διασφαλίζεται η ανεξαρτησία του νομικού συστήματος.

Στα τέλη Δεκεμβρίου του 2022, οι Ταλιμπάν αποφάσισαν να απαγορεύσουν στις γυναίκες να φοιτούν σε πανεπιστήμια και να εργάζονται σε ΜΚΟ. Τα διατάγματα αυτά όχι μόνο εισάγουν διακρίσεις, αλλά έχουν και άμεσες και ενίοτε απειλητικές για τη ζωή επιπτώσεις, καθώς η απουσία γυναικών εργαζομένων στον ανθρωπιστικό τομέα υπονομεύει την παροχή βοήθειας στους πλέον ευάλωτους.

Τον Αύγουστο του 2024, οι Ταλιμπάν απαγόρευσαν να ακούγεται η φωνή των γυναικών δημοσίως.

Η ΕΕ έχει επανειλημμένα καταστήσει σαφή την αποφασιστικότητά της να συνεχίσει να στηρίζει τις γυναίκες και τα κορίτσια στο Αφγανιστάν, σύμφωνα με τις αξίες και τις αρχές της.

Στα συμπεράσματα που εκδόθηκαν τον Νοέμβριο του 2022, το Συμβούλιο:

  • καταδίκασε τη συστηματική κατάλυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών των γυναικών και των κοριτσιών από τους Ταλιμπάν
  • κάλεσε τον Ύπατο Εκπρόσωπο, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να καταβάλουν στοχευμένες και ουσιαστικές προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κατάστασης και τη διασφάλιση της συμμετοχής των αφγανών γυναικών στους διαλόγους πολιτικής που αφορούν το Αφγανιστάν
  • αναγνώρισε τη σημασία πρωτοβουλιών για την προώθηση του θεματολογίου για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια, όπως η δημιουργία του Φόρουμ Αφγανών Ηγέτιδων υπό την αιγίδα της ΕΕ

Η προσήλωση της ΕΕ στην ειρήνη και τη σταθερότητα στο Αφγανιστάν

Τον Μάρτιο του 2023, το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα με τα οποία επιβεβαιώνεται η προσήλωση της ΕΕ στην ειρήνη και τη σταθερότητα στο Αφγανιστάν και στη στήριξη του αφγανικού λαού.

Στα συμπεράσματα επιβεβαιώνεται εκ νέου η σημασία και η εγκυρότητα των κριτηρίων που περιέχονται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 15ης Σεπτεμβρίου 2021 για την αξιολόγηση των πολιτικών και των δράσεων της διορισμένης από τους Ταλιμπάν υπηρεσιακής κυβέρνησης.

Η ΕΕ κάλεσε εκ νέου τους Ταλιμπάν, προς το συμφέρον του αφγανικού λαού:

  • να σεβαστούν, να προστατεύσουν και να πραγματώσουν όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα, και να επιληφθούν των παραβιάσεων και των καταπατήσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
  • να συγκροτήσουν μια συμπεριληπτική και αντιπροσωπευτική κυβέρνηση
  • να αποτρέψουν τη χρησιμοποίηση του Αφγανιστάν ως βάσης για την υπόθαλψη, τη χρηματοδότηση ή την εξαγωγή τρομοκρατίας
  • να παράσχουν απρόσκοπτη και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στην ανθρωπιστική βοήθεια
  • να συνεχίσουν να επιτρέπουν την ασφαλή, προστατευμένη και απρόσκοπτη μετακίνηση προς και από το Αφγανιστάν

Η ΕΕ επισήμανε επίσης ότι η ύπαρξη ενός σταθερού Αφγανιστάν είναι προς το συμφέρον της διεθνούς κοινότητας στο σύνολό της, για την πρόληψη της περιφερειακής αστάθειας, των τρομοκρατικών απειλών, του αναγκαστικού εκτοπισμού και της αντικανονικής μετανάστευσης.

Ταυτόχρονα, οι ενέργειες και οι αποφάσεις των Ταλιμπάν έχουν οδηγήσει σε ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης για τον αφγανικό λαό, ιδίως μάλιστα για τις γυναίκες και τα κορίτσια, σε επίπεδο πολιτικό, οικονομικό, ανθρωπιστικό και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ωστόσο, η ΕΕ διατηρεί τη δέσμευσή της για συνέχιση της αρωγής που αποσκοπεί στην ανακούφιση της σοβαρής ανθρωπιστικής και κοινωνικοοικονομικής κρίσης, παρέχοντας ανθρωπιστική βοήθεια και στήριξη για την κάλυψη βασικών αναγκών και μέσων διαβίωσης στο πλαίσιο μιας προσέγγισης βάσει αρχών, εφόσον οι γυναίκες μπορούν να συμμετέχουν ουσιαστικά στη χορήγησή της και παραμένουν αποδέκτριές της.

Η ΕΕ είναι επίσης έτοιμη να ενισχύσει περαιτέρω τη στήριξη προς τους γείτονες και τους εταίρους του Αφγανιστάν στην ευρύτερη περιοχή, προκειμένου να προληφθούν αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις.

Η ΕΕ επανέλαβε την αταλάντευτη δέσμευσή της να υποστηρίξει την πλήρη συμμετοχή όλων των Αφγανών, συμπεριλαμβανομένων των γυναικών, των κοριτσιών και των ατόμων που ανήκουν σε εθνοτικές και θρησκευτικές μειονότητες, σε όλους τους τομείς της ζωής στο Αφγανιστάν.

Ανθρωπιστική στήριξη του αφγανικού λαού

Από το 1994, η ΕΕ έχει διαθέσει στο Αφγανιστάν ανθρωπιστική βοήθεια ύψους περίπου 2 δισ. ευρώ. Κύριος στόχος της ανθρωπιστικής βοήθειας της ΕΕ προς το Αφγανιστάν είναι:

  • η χορήγηση βοήθειας για τη διάσωση ζωών
  • η διασφάλιση της πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες
  • η οικοδόμηση της ανθεκτικότητας του πληθυσμού έναντι κρίσεων

Μεταξύ του 2024 και του 2025, η ΕΕ χρηματοδότησε ανθρωπιστικά έργα αξίας 320 εκατ. ευρώ

Οι παρεμβάσεις επικεντρώνονται στην επείγουσα επισιτιστική βοήθεια, την υγειονομική περίθαλψη και τη σίτιση, την εκπαίδευση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, την πρόσβαση σε καθαρό νερό, εγκαταστάσεις υγιεινής και αποχέτευσης, καταλύματα και μη εδώδιμα είδη, καθώς και σε υπηρεσίες προστασίας, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων αποναρκοθέτησης.

Η ανθρωπιστική βοήθεια της ΕΕ στο Αφγανιστάν χορηγείται μέσω επιτόπιων εταίρων στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας, όπως οργανισμοί των Ηνωμένων Εθνών, διεθνείς οργανισμοί και ΜΚΟ. Η χρηματοδότηση τηρεί αυστηρά τις ανθρωπιστικές αρχές της ανεξαρτησίας, της αμεροληψίας και της ουδετερότητας, ώστε να διασφαλίζεται ότι φτάνει στους Αφγανούς που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.

Για να διευκολυνθεί η παράδοση βοήθειας για τη διάσωση ζωών, η ΕΕ έχει μεταφέρει πάνω από 2 240 τόνους ειδών αρωγής μέσω 41 πτήσεων ανθρωπιστικής αερογέφυρας στην Καμπούλ από τον Αύγουστο του 2021.

Κυρώσεις σε σχέση με το Αφγανιστάν

Μέτρα κατά των Ταλιμπάν

Η ΕΕ έχει επιβάλει κυρώσεις κατά όσων συνιστούν απειλή για την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια του Αφγανιστάν, συμπεριλαμβανομένων των Ταλιμπάν καθώς και προσώπων και ομάδων που συνδέονται με αυτούς.

Τα μέτρα αυτά εφαρμόζουν την απόφαση 1988 (2011) του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και περιλαμβάνουν:

  • εμπάργκο όπλων
  • απαγόρευση της τεχνικής βοήθειας που αφορά στρατιωτικά αγαθά και τεχνολογία
  • ταξιδιωτικές απαγορεύσεις για πρόσωπα
  • δέσμευση περιουσιακών στοιχείων για πρόσωπα και οντότητες

Το καθεστώς κυρώσεων εφαρμόζεται επί του παρόντος σε 135 πρόσωπα και πέντε οντότητες.

Κυρώσεις κατά των ISIL/Da'esh και Αλ Κάιντα

Στις 20 Σεπτεμβρίου 2016, η ΕΕ θέσπισε ειδικό πλαίσιο κυρώσεων κατά των ISIL/Da’esh και Αλ Κάιντα και προσώπων, ομάδων, επιχειρήσεων και οντοτήτων που συνδέονται μαζί τους.

Οι εν λόγω αυτόνομες κυρώσεις είναι συμπληρωματικές προς τα μέτρα που θεσπίζονται βάσει του «ενωσιακού καταλόγου τρομοκρατών», ήτοι της νομοθεσίας της ΕΕ που εφαρμόζει την απόφαση 1373 (2001) του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Οι κυρώσεις της ΕΕ συνίστανται στα ακόλουθα:

  • ταξιδιωτικές απαγορεύσεις για πρόσωπα
  • δέσμευση περιουσιακών στοιχείων για πρόσωπα και οντότητες
  • απαγόρευση διάθεσης κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων σε όσους περιλαμβάνονται στον κατάλογο

Οι εν λόγω κυρώσεις ισχύουν επί του παρόντος για συνολικά 15 πρόσωπα και επτά ομάδες.

Βλ. επίσης

Η ολοκληρωμένη πολιτική αντιμετώπιση κρίσεων (IPCR)

Η ολοκληρωμένη πολιτική αντιμετώπιση κρίσεων (IPCR)

Ανθρωπιστική βοήθεια

Ανθρωπιστική βοήθεια

Γιατί η ΕΕ θεσπίζει κυρώσεις

Γιατί η ΕΕ θεσπίζει κυρώσεις

Θέματα

Τελευταία ενημέρωση: 29 Οκτωβρίου 2025