Opodatkowanie działalności cyfrowej

Dlaczego niezbędne jest sprawiedliwe opodatkowanie w gospodarce cyfrowej?

Gospodarka cyfrowa przynosi obywatelom i przedsiębiorstwom wiele korzyści. Jednak niektóre nowe formy działalności cyfrowej i nowe modele biznesowe okazują się coraz większym wyzwaniem dla obecnych systemów podatkowych. Ważne jest, by wszystkie sektory gospodarki płaciły należną część podatku i przyczyniały się do funkcjonowania naszych społeczeństw.

Obecne przepisy regulujące międzynarodowe kwestie podatkowe zostały opracowane dla firm fizycznie obecnych w danym państwie. Wraz z postępującą cyfryzacją gospodarki pojawiają się wyzwania, takie jak obniżenie dochodów podatkowych wskutek nadużyć związanych z unikaniem opodatkowania i oszustwami podatkowymi. Dlatego też należy odpowiednio zmodernizować przepisy.

Dzięki nowym technologiom i modelom biznesowym wiele firm cyfrowych:

• ma użytkowników i klientów w państwach, w których nie jest fizycznie obecna
• generuje zyski poprzez interakcję z użytkownikami i klientami, korzystając z pochodzących od nich danych i treści.

Przepisy podatkowe wciąż jednak zakładają fizyczną obecność, dlatego zyski z działalności cyfrowej często pozostają nieopodatkowane w jurysdykcji rynku, czyli w państwie, w którym znajdują się użytkownicy i konsumenci.

Globalna reforma międzynarodowych zasad opodatkowania osób prawnych (działalności gospodarczej)

Unijne akty prawne zawierające zasady opodatkowania osób prawnych mają ścisły związek z poszukiwaniem globalnych rozwiązań i są nim inspirowane. Grupa G-20 i OECD przewodzą negocjacjom w sprawie międzynarodowego opodatkowania działalności cyfrowej, by wypracować konsensus w sprawie długofalowego, globalnego rozwiązania.

Odbywa się to przede wszystkim za pośrednictwem inicjatywy o nazwie: otwarte ramy OECD/G-20 w sprawie erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków (BEPS). W inicjatywie uczestniczy już około 140 państw i jurysdykcji.

8 października 2021 r. dzięki otwartym ramom OECD/G-20 w zakresie BEPS wypracowano porozumienie w sprawie kluczowych aspektów reformy międzynarodowych zasad opodatkowania zysków przedsiębiorstw wielonarodowych. Porozumienie zamieszczono w oświadczeniu w sprawie dwufilarowego rozwiązania problemów podatkowych wynikających z cyfryzacji gospodarki („oświadczeniu w kontekście otwartych ram OECD/G-20 w zakresie BEPS z października 2021 r.”).

Wszystkie państwa członkowskie UE poparły to oświadczenie, zarówno jako członkowie inicjatywy, jak i na forum Rady ECOFIN i Rady Europejskiej.

W oświadczeniu z października 2021 r. w kontekście otwartych ram OECD/G-20 w zakresie BEPS przewidziano rozwiązanie dwufilarowe.

Filar pierwszy zawiera zasady i uzgodnienia umożliwiające realokację praw do opodatkowania między jurysdykcjami, w których największe i najbardziej dochodowe grupy wielonarodowe mają swój udział w rynku i odnoszą zyski.

Filar drugi zawiera przede wszystkim zasady minimalnego skutecznego opodatkowania największych grup wielonarodowych, mające na celu ograniczenie możliwości erozji bazy podatkowej i przenoszenia zysków. Zasady te mają też zagwarantować, że podatek od osób prawnych zostanie zapłacony w wysokości uzgodnionej globalnej stawki minimalnej wynoszącej 15%.

Filar pierwszy: realokacja praw do opodatkowania

Głównym spodziewanym rezultatem filaru pierwszego jest konwencja wielostronna, która pozwoli stronom na wyegzekwowanie (czyli realokację) nowego prawa do opodatkowania (kwota A).

Tekst będzie obejmował liczne zasady dotyczące:

• zakresu stosowania, więzi podatkowej, podstawy opodatkowania
• pozyskiwania dochodów w kontekście eliminowania podwójnego opodatkowania
• zapobiegania sporom i ich rozwiązywania
• usuwania obowiązujących środków jednostronnych i niewprowadzania nowych (np. krajowych podatków cyfrowych)
• wejścia konwencji w życie.

Kwota B w ramach filaru pierwszego ma zwiększyć pewność opodatkowania poprzez stworzenie ustandaryzowanych wskaźników referencyjnych dla cen transferowych w przypadku popularnych rodzajów transakcji.

Filar drugi: minimalne skuteczne opodatkowanie

Prace nad filarem drugim postępują szybciej niż nad pierwszym. 14 grudnia 2021 r. w kontekście otwartych ram OECD/G-20 w zakresie BEPS zatwierdzono modelowe zasady OECD pt. „Wyzwania podatkowe wynikające z cyfryzacji gospodarki – modelowe globalne zasady przeciwdziałania erozji podstawy opodatkowania (filar drugi)”. Wszystkie państwa członkowskie zobowiązały się do przestrzegania tych zasad.

Minimalne skuteczne opodatkowanie, które stanowi sedno filaru drugiego, opiera się na dwóch głównych zasadach, nazywanych modelowymi globalnymi zasadami przeciwdziałania erozji podstawy opodatkowania („zasady GloBE”):

• zasadzie włączenia dochodu do opodatkowania (IIR)
• zasadzie niedostatecznie opodatkowanych zysków (UTPR).

Zasady te mają zapewnić, by zyski osiągane przez grupy wielonarodowe o obrotach wynoszących co najmniej 750 mln euro podlegały opodatkowaniu według efektywnej stawki podatkowej w wysokości co najmniej 15%.

Zasady filaru drugiego zostały przeniesione do prawa UE za pomocą dyrektywy Rady z 15 grudnia 2022 r. w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw oraz dużych grup krajowych w Unii.

Finalizacja obu filarów

10–11 lipca 2023 r. na posiedzeniu w kontekście otwartych ram OECD/G-20 w zakresie BEPS poczyniono dalsze postępy w pracach nad kolejnymi elementami dwufilarowego projektu. Jednym z istotnych punktów było potwierdzenie, że ostatecznego porozumienia w sprawie konwencji wielostronnej i jej podpisania można spodziewać się przed końcem 2023 r.

• Oświadczenie w sprawie dwufilarowego rozwiązania problemów podatkowych wynikających z cyfryzacji gospodarki (OECD, 8 października 2021)
• Dyrektywa Rady w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw oraz dużych grup krajowych w Unii (Dziennik Urzędowy UE)

Unijna polityka podatkowa w obszarze gospodarki cyfrowej

UE prowadzi prace w wielu dziedzinach, aby obecne zasady podatkowe były dostosowane do epoki cyfrowej. Jest to jeden z jej najważniejszych priorytetów od 2017 r.

W marcu 2018 r. Komisja Europejska zaproponowała nowe, prowzrostowe przepisy zapewniające sprawiedliwe opodatkowanie działalności cyfrowej w UE. Propozycje Komisji są na razie zamrożone w związku z tym, że wciąż trwają negocjacje w kontekście otwartych ram OECD/G-20. Jeżeli uda się znaleźć i skutecznie wdrożyć globalne rozwiązanie i porozumienie w tych negocjacjach, propozycje Komisji nie będą już aktualne.

W pakiecie w sprawie opodatkowania działalności cyfrowej z 2018 r. proponuje się:

• zreformować przepisy o opodatkowaniu firm, tak by zyski podlegały opodatkowaniu tam, gdzie firmy mają znaczną obecność cyfrową
• ustanowić podatek przejściowy dla przychodów wynikających z usług cyfrowych (podatek od usług cyfrowych).

• Konkluzje Rady Europejskiej (19 października 2017)
• Konkluzje Rady o opodatkowywaniu działalności cyfrowej (30 listopada 2017)
• Projekt dyrektywy Rady ustanawiającej przepisy dotyczące opodatkowania osób prawnych, których obecność na rynku cyfrowym jest znacząca
• Projekt dyrektywy Rady w sprawie wspólnego systemu podatku od usług cyfrowych pobieranego od przychodów wynikających ze świadczenia niektórych usług cyfrowych

Współpraca administracyjna w zakresie wymiany informacji podatkowych

Jedną z podstaw unijnej polityki podatkowej jest współpraca administracyjna między państwami członkowskimi polegająca na wymianie informacji podatkowych. Wymiana ta pomaga zapewnić skuteczny pobór dochodów.

Cyfryzacja gospodarki stawia szczególne wyzwania, ponieważ krajowe organy podatkowe mogą nie mieć dostępu do niektórych informacji o dochodach lub zyskach z cyfrowej działalności gospodarczej.

Aby rozwiązać ten problem, Unia – zgodnie z globalnie ustalonymi standardami – poszerza zakres współpracy administracyjnej, wprowadzając ukierunkowane zmiany do dyrektywy w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (DAC).

W marcu 2021 r. Rada przyjęła nowe przepisy (DAC7). Na ich podstawie od 2023 r. organy podatkowe państw członkowskich automatycznie wymieniają informacje o dochodach osiąganych przez osoby, które prowadzą handel na platformach cyfrowych. Pomaga to:

• zapobiegać oszustwom podatkowym i unikaniu opodatkowania w kontekście działalności na takich platformach
• zwiększyć sprawiedliwość podatkową
• promować równe warunki działania dla platform i osób prowadzących na nich handel.

17 października 2023 r. Rada przyjęła dyrektywę (DAC8), która wprowadziła szereg zmian do przepisów DAC. Zmiany te dotyczyły przede wszystkim:

• sprawozdawczości i automatycznej wymiany informacji o dochodach uzyskanych z transakcji z użyciem kryptoaktywów
• wymiany informacji o interpretacjach indywidualnych prawa podatkowego dla osób najzamożniejszych (zamożnych klientów indywidualnych).

Celem było wzmocnienie współpracy administracji podatkowych i rozszerzenie zakresu obowiązków rejestracyjnych i sprawozdawczych.

Przepisy DAC8 obejmują dodatkowe kategorie aktywów i dochodów, takie jak kryptoaktywa. Organy podatkowe są zobowiązane do automatycznej wymiany informacji dostarczanych przez raportujących dostawców usług w zakresie kryptoaktywów. Do tej pory administracjom podatkowym państw członkowskich trudno było wyegzekwować przestrzeganie przepisów prawa podatkowego w tym konkretnym obszarze. Kryptoaktywa mają zdecentralizowany charakter, a transakcje z ich użyciem łatwo przeprowadzać ponad granicami. Dlatego też w celu zapewnienia skutecznego poboru podatków konieczna jest silna międzynarodowa współpraca administracyjna.

• Jak UE reguluje rynki kryptoaktywów? (podsumowanie informacyjne)
• Dyrektywa Rady w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (Dziennik Urzędowy UE)
• Podatki: Rada przyjmuje dyrektywę o zacieśnieniu współpracy między krajowymi organami (komunikat prasowy z 17 października 2023)
• Podatki: Rada przyjmuje nowe przepisy, które wzmocnią współpracę administracyjną i obejmą sprzedaż przez platformy cyfrowe (komunikat prasowy z 22 marca 2021)

14 kwietnia 2025 r. Rada przyjęła nowe przepisy (DAC9) służące poprawie współpracy i wymiany informacji w zakresie minimalnego skutecznego opodatkowania przedsiębiorstw.

Nowe przepisy:

• wprowadzają jednolity standardowy formularz, za pomocą którego międzynarodowe grupy przedsiębiorstw i duże grupy krajowe będą wywiązywać się ze swoich zobowiązań w zakresie raportowania, które wynikają z dyrektywy w sprawie drugiego filaru (transponującej globalne porozumienie G-20/OECD)
• usprawniają wymianę danych między organami podatkowymi
• zmniejszają obciążenie administracyjne korporacji.

Wszystkie państwa członkowskie muszą przenieść dyrektywę DAC9 do prawa krajowego do 31 grudnia 2025 r.

• Minimalne skuteczne opodatkowanie przedsiębiorstw: Rada zgadza się zacieśnić współpracę i usprawnić wymianę informacji (komunikat prasowy z 11 marca 2025)

Pakiet dotyczący VAT w epoce cyfrowej

UE pracuje także na zreformowaniem unijnego systemu podatku od wartości dodanej (VAT), aby dostosować go do epoki cyfrowej.

VAT jest jednym z najważniejszych źródeł dochodów organów państw członkowskich i przyczynia się do finansowania usług publicznych, takich jak oświata, opieka zdrowotna, biblioteki i transport publiczny. Co roku państwa członkowskie UE uzyskują około 1 bln euro dochodów z VAT.

Część dochodów z VAT trafia również do budżetu Unii jako jej zasoby własne. Z tego źródła w 2022 r. do budżetu Unii wpłynęło około 20 mld euro.

Znaczne kwoty dochodów z VAT pozostają jednak niepobrane i przepadają z powodu nadużyć finansowych, niewłaściwego administrowania, upadłości, niewypłacalności i z innych czynników.

11 marca 2025 r. Rada zatwierdziła pakiet dotyczący VAT w epoce cyfrowej. Ma on pomóc zwalczać oszustwa związane z VAT, wspierać przedsiębiorstwa i promować cyfryzację.

Nowe przepisy:

• usprawniają punkt kompleksowej obsługi na potrzeby internetowego systemu rejestracji VAT
• nakładają na platformy internetowe obowiązek opłacania VAT od transportu pasażerskiego i krótkoterminowego najmu lokali mieszkalnych, w przypadku gdy usługodawcy indywidualni są zwolnieni z tego obowiązku
• zobowiązują firmy prowadzące w UE działalność transgraniczną, by do 2030 r. zaczęły w pełni cyfrowo realizować obowiązki sprawozdawczości cyfrowej w oparciu o fakturowanie elektroniczne.

• Podatki: Rada przyjmuje pakiet dotyczący VAT w epoce cyfrowej (komunikat prasowy z 11 marca 2025)

Punkt kompleksowej obsługi do celów rejestracji VAT

Punkty kompleksowej obsługi umożliwiają firmom deklarowanie i przekazywanie VAT należnego z tytułu sprzedaży towarów i usług konsumentom w innych krajach UE, za pośrednictwem administracji jednego państwa członkowskiego i w jednym języku.

Jednak gdy firma chce sprzedawać towary i usługi konsumentom w państwach członkowskich innych niż jej państwa (z siedziby, z której prowadzi działalność w tym państwie), musi zarejestrować się do celów VAT w tych innych państwach członkowskich. Ten sam problem dotyczy przedsiębiorców, którzy chcą tylko przemieścić towary, po to by magazynować je w innym państwie członkowskim.

Aby rozwiązać ten problem, nowe przepisy rozszerzą zakres działania istniejących punktów kompleksowej obsługi – będą one teraz obejmować nie tylko dostawy transgraniczne, ale również sprzedaż między przedsiębiorcami i konsumentami niektórych produktów, takich jak energia elektryczna lub gaz, która to sprzedaż jest prowadzona w państwie członkowskim innym niż ich państwo.

Zmiana ta pozwoli większej liczbie firm wywiązywać się z wymogów w zakresie VAT za pośrednictwem jednego internetowego portalu i w jednym języku.

Oczekuje się, że środek ten pozwoli firmom, zwłaszcza MŚP, zaoszczędzić w okresie dziesięciu lat około 8,8 mld euro na wydatkach związanych z rejestracją i wydatkach administracyjnych.

• Punkt kompleksowej obsługi (Komisja Europejska)

13 maja 2025 r. Rada uzgodniła nową dyrektywę w sprawie przepisów o VAT odnoszących się do sprzedaży na odległość towarów importowanych i VAT z tytułu importu. Zgodnie z nowymi przepisami zagraniczni przedsiębiorcy i platformy będą zobowiązani do zapłaty VAT z tytułu importu i od sprzedaży na odległość towarów importowanych w państwach członkowskich ostatecznego przeznaczenia towarów. Zachęci to do korzystania z punktu kompleksowej obsługi importu (IOSS), gdyż zagraniczni przedsiębiorcy lub platformy, którzy tego nie robią, będą musieli zarejestrować się w każdym państwie członkowskim.

• Przepisy VAT: Rada uzgadnia stanowisko co do dyrektywy upraszczającej pobór podatku od importu (komunikat prasowy z 13 maja 2025)

VAT dla gospodarki platformowej

W ostatnich latach gospodarka platformowa znacznie się rozwinęła – dostawcy niektórych usług i konsumenci łączą się za pomocą platform internetowych.

Obowiązujące przepisy dotyczące VAT oznaczają, że wielu dostawców, którzy świadczą usługi najmu lokali mieszkalnych i transportu pasażerskiego za pośrednictwem platform internetowych, nie płaci VAT. Wielu z tych dostawców – zarówno indywidualnych, jak i małych firm – zazwyczaj nie musi rejestrować się do celów VAT lub po prostu nie wie, że od oferowanych przez nich usług może istnieć obowiązek zapłaty VAT.

W sektorach najmu lokali mieszkalnych i transportu pasażerskiego usługodawcy bezpośrednio konkurują z tradycyjnymi usługodawcami zarejestrowanymi do celów VAT, takimi jak hotele i prywatne przedsiębiorstwa transportowe. Na przykład hotele w dużych miastach europejskich konkurują z platformami internetowymi, które oferują tysiące ofert w tych samych miastach. Wiele z tych ofert nie podlega opodatkowaniu.

Zgodnie z nowymi przepisami platformy staną się odpowiedzialne za pobieranie VAT i przekazywanie go organom podatkowym, jeśli nie robią tego korzystający z platformy usługodawcy.

Pomoże to zapewnić równe warunki działania między platformami internetowymi a tradycyjnymi dostawcami usług najmu krótkoterminowego i usług transportowych.

Dzięki temu MŚP – zwłaszcza działającym w kilku różnych państwach członkowskich – łatwiej będzie zrozumieć przepisy dotyczące VAT i ich przestrzegać. Nowe przepisy pomogą znacznie zwiększyć dochody z VAT.

• Unijna gospodarka platformowa

Sprawozdawczość cyfrowa w zakresie VAT

Obecnie firmy prowadzące sprzedaż w kilku różnych państwach członkowskich UE co kilka tygodni przedkładają swoim krajowym organom podatkowym „informację podsumowującą” zawierającą przegląd sprzedaży na rzecz firm w innych państwach członkowskich UE.

Opóźnienie w przekazywaniu informacji w zakresie VAT tworzy lukę, którą wykorzystują oszuści, gdyż organom podatkowym trudno jest szybko identyfikować podejrzane lub oszukańcze transakcje.

Nowe przepisy ustanawiają system sprawozdawczości cyfrowej w czasie rzeczywistym do celów VAT opartej na fakturowaniu elektronicznym, w oparciu o unijną normę fakturowania elektronicznego.

Firmy będą wydawać faktury elektroniczne do celów transakcji transgranicznych. Tym samym automatycznie przekażą dane administracjom podatkowym, które następnie będą się nimi wymieniać za pośrednictwem nowego systemu informatycznego w celu wykrywania podejrzanej działalności.

Nowy unijny system ma zacząć obowiązywać w 2030 r., a systemy krajowe mają osiągnąć pełną interoperacyjność do 2035 r.

System fakturowania elektronicznego:

• ograniczy oszustwa związane z VAT nawet o 11 mld euro rocznie
• obniży koszty administracyjne i koszty przestrzegania przepisów dla unijnych przedsiębiorców o ponad 4,1 mld euro rocznie w ciągu najbliższych dziesięciu lat
• zapewni interoperacyjność między istniejącymi systemami krajowymi w całej UE.

• Podatek od wartości dodanej (VAT) w UE

Więcej