Bardziej ekologiczny transport

Aby można było osiągnąć cel neutralności klimatycznej do 2050 r., należy zadbać, aby sektor transportu był bardziej ekologiczny. Unia Europejska dąży zatem do tego, by systemy transportu były bardziej przyjazne środowisku, a jednocześnie lepiej ze sobą połączone.

Dlaczego sektor transportu jest ważny dla osiągnięcia celów klimatycznych?

Przyjmując Europejskie prawo o klimacie, państwa UE zobowiązały się do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Aby zrealizować ten cel, do 2030 r. UE ograniczy emisje gazów cieplarnianych o co najmniej 55% w porównaniu z poziomami z 1990 r. Będzie też nadal stopniowo zmniejszać emisje do 2050 r.

Dlatego niezbędna jest transformacja sektora transportu, w wyniku której do 2050 r. emisja gazów cieplarnianych zmniejszy się o 90% w porównaniu z poziomem z 1990 r.

Transport odpowiada za 1/4 emisji gazów cieplarnianych w UE

Wykres pokazujący, że 71% emisji gazów cieplarnianych emitowanych przez transport pochodzi z transportu drogowego, 14,4% – z transportu lotniczego, 13,5% – z transportu statkami, a 0,5% – z innych rodzajów przewozów. — Źródło: Europejska Agencja Środowiska

Redukcja emisji w sektorze transportu postępuje wolniej niż w innych gałęziach gospodarki. Podczas gdy w innych sektorach poziom emisji znacznie spadł w ostatnich latach, w transporcie nadal rósł. Dlatego ważne jest, by transport pasażerski i towarowy w UE był wydajniejszy i mniej zależny od paliw kopalnych.

W jaki sposób UE stara się ograniczyć emisje z transportu?

Pakiet „Gotowi na 55”

Pakiet „Gotowi na 55” to kilkanaście propozycji ustawodawczych mających na celu ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 55% do 2030 r. w porównaniu z poziomami z 1990 r. Dostosowuje on przepisy unijne do założonych celów klimatycznych, a jednocześnie promuje czystsze technologie, efektywność energetyczną i zrównoważony transport.

Na pakiet składają się nowelizacje obecnych przepisów i nowe regulacje dla różnych sektorów, w tym energetyki, przemysłu, budownictwa i transportu. Proponowane akty dotyczą wielu kwestii: od reform w zakresie ustalania opłat za emisję gazów cieplarnianych po cele dotyczące energii ze źródeł odnawialnych. Proponowane przepisy mające bezpośredni wpływ na transport obejmują takie zagadnienia jak:

zmiana unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS)
wprowadzenie nowego ETS dla transportu drogowego i budynków
nowe normy emisji CO₂ dla samochodów osobowych i dostawczych (do 2035 r. wszystkie nowo produkowane pojazdy mają być bezemisyjne)
promowanie paliw alternatywnych i infrastruktury alternatywnej

Rada przyjęła odnośne akty w latach 2023 i 2024.

„Gotowi na 55”

Ekologizacja transportu towarowego

Ekologizacja transportu towarowego jest kolejnym ważnym krokiem w kierunku ograniczenia emisji, gdyż przewozy towarowe odpowiadają za ponad 30% emisji CO₂ generowanych przez transport, a przewiduje się, że ich udział jeszcze wzrośnie. W lipcu 2023 r. Komisja Europejska zaproponowała pakiet mający sprawić, że transport towarowy będzie bardziej wydajny i zrównoważony, promujący bardziej ekologiczne rozwiązania, takie jak koleje i śródlądowe drogi wodne.

W grudniu 2023 r. Rada przyjęła stanowisko w sprawie części pakietu: nowego rozporządzenia mającego na celu poprawę sposobu obliczania i podziału emisji gazów cieplarnianych z usług transportowych, by pomóc klientom w dokonywaniu wyborów bardziej przyjaznych dla środowiska.

W czerwcu 2024 r. Rada przyjęła stanowisko w sprawie kolejnego aktu z pakietu: rozporządzenia mającego usprawnić wykorzystanie infrastruktury kolejowej w całej UE. Ma pomóc zwiększyć wydajność infrastruktury kolejowej poprzez lepsze planowanie, koordynację i transgraniczne zarządzanie jej zdolnością przepustową. Oczekuje się, że rozporządzenie odegra istotną rolę w przejęciu większej liczby przewozów towarowych przez kolej.

W listopadzie 2025 r. Rada i Parlament osiągnęły wstępne porozumienie w sprawie ustanowienia jednolitej metody obliczania danych dotyczących emisji gazów cieplarnianych z transportu pasażerskiego i towarowego, aby zapewnić lepszą porównywalność tych emisji.