Groener vervoer

De vervoerssector duurzamer maken is belangrijk om in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken. Daarom wil de Europese Unie mobiliteit duurzamer maken, zonder in te boeten op connectiviteit.

Waarom vervoer belangrijk is om de klimaatdoelen te bereiken

Toen de EU-landen de Europese klimaatwet aannamen, spraken ze af de EU tegen 2050 klimaatneutraal te maken. Om dat te bereiken, zal de EU haar emissies tegen 2030 met minstens 55% verminderen ten opzichte van 1990. Daarna zal ze gestaag de emissies blijven verminderen tot 2050.

Ook de vervoerssector moet zich daarom aanpassen: de broeikasgasuitstoot moet in 2050 met 90% gedaald zijn (t.o.v. 1990). Wel moeten er betaalbare alternatieven zijn voor burgers.

Vervoer vertegenwoordigt kwart van broeikasgasemissies in EU

Grafiek waarop wordt afgebeeld dat wegvervoer verantwoordelijk is voor 71% van de broeikasgasemissies van het vervoer, de luchtvaart voor 14,4%, schepen voor 13,5%, treinen voor 0,5% en andere bronnen voor 0,5%. — Bron: Europees Milieuagentschap

De emissies van het vervoer terugdringen gaat trager dan in andere economische sectoren. Terwijl de emissies daar aanzienlijk zijn gedaald, zijn die van het vervoer de afgelopen jaren gestegen. Het is dan ook cruciaal dat het passagiers- en goederenvervoer in de EU efficiënter wordt en minder afhankelijk van fossiele brandstoffen.

Hoe probeert de EU de emissies van het vervoer te verminderen?

Fit for 55-pakket

Het Fit for 55-pakket omvat ruim een tiental wetsvoorstellen om de broeikasgasuitstoot ten opzichte van 1990 met ten minste 55% te verminderen tegen 2030. Met dit pakket worden EU-wetten afgestemd op de klimaatdoelstellingen, en wordt er ingezet op schonere technologieën, energie-efficiëntie en duurzaam vervoer.

Het pakket omvatte geactualiseerde en nieuwe regels op verschillende gebieden, waaronder energie, industrie, gebouwen en mobiliteit. De voorstellen gingen van koolstofprijshervormingen tot streefcijfers voor hernieuwbare energie. Een aantal voorstellen had rechtstreekse gevolgen voor het vervoer:

herzieningen van de EU-regeling voor de handel in emissierechten (ETS)
invoering van een nieuw ETS voor wegvervoer en gebouwen
nieuwe CO₂-emissienormen voor auto's en bestelwagens (alle nieuwe voertuigen moeten tegen 2035 emissievrij zijn)
bevordering van alternatieve brandstoffen en infrastructuur

De voorstellen zijn in de loop van 2023 en 2024 door de Raad goedgekeurd.

Fit for 55

Vergroening van goederenvervoer

De vergroening van het goederenvervoer is een andere belangrijke stap om de emissies te verminderen, want het vrachtvervoer veroorzaakt meer dan 30% van de vervoersgerelateerde CO₂-emissies en dat zal naar verwachting nog toenemen. In juli 2023 stelde de Commissie een pakket voor om het goederenvervoer efficiënter en duurzamer te maken door groenere opties als spoor en de binnenvaart te bevorderen.

In december 2023 heeft de Raad zijn standpunt over het pakket ingenomen: een nieuwe verordening om broeikasgasemissies bij vervoersdiensten beter te berekenen en te delen en klanten te helpen milieuvriendelijkere keuzes te maken.

In juni 2024 bepaalde de Raad zijn standpunt over een ander deel van het pakket: een verordening voor een beter gebruik van de spoorweginfrastructuur in de EU. Doel daarvan is betere efficiëntie te bereiken via betere planning, coördinatie en grensoverschrijdend beheer van spoorwegcapaciteit. Dit zal naar verwachting een grote rol spelen bij de shift van het vrachtvervoer naar het spoor.

In november 2025 bereikten de Raad en het Parlement een voorlopig akkoord om één enkele methode vast te stellen voor de berekening van de broeikasgasemissies van het passagiers- en goederenvervoer. Hierdoor wordt het gemakkelijker om die gegevens te vergelijken.