Transport lotniczy

Bardziej zrównoważony i wzajemnie powiązany transport lotniczy

Lotnictwo generuje w UE ok. 14% emisji gazów cieplarnianych z transportu. Aby wskaźnik ten zmalał, UE wprowadza kilka inicjatyw, koncentrując się zwłaszcza na bardziej ekologicznych paliwach i bardziej innowacyjnej organizacji przestrzeni powietrznej.

ReFuelEU Aviation: zrównoważone paliwa lotnicze

Zrównoważone paliwa lotnicze (biopaliwa, paliwa syntetyczne czy paliwa węglowe pochodzące z recyklingu) to jedno z ważnych narzędzi, aby w krótkiej i średniej perspektywie znacznie zmniejszyć emisje lotnicze. Na razie potencjał ten pozostaje w dużej mierze niewykorzystany, gdyż w rozwoju zrównoważonych paliw lotniczych przeszkadzają niska podaż i ceny wyższe od cen paliw kopalnych. W rezultacie paliwa takie stanowią zaledwie 0,05% ogółu paliw zużywanych w sektorze lotniczym.

Rozporządzenie ReFuelEU Aviation (należące do pakietu „Gotowi na 55”) ma zredukować ślad węglowy lotnictwa i pomóc UE w realizacji celów klimatycznych: bardziej rozpowszechnić zrównoważone paliwa lotnicze, a przy tym zadbać o równość szans dla sektora zrównoważonego transportu lotniczego. W myśl nowych przepisów do 2050 r. dostawcy paliwa lotniczego są zobowiązani zwiększyć ilość zrównoważonych paliw do 70%.

Infografika prezentuje cele i korzyści wiążące się z proponowanymi rozporządzeniami ReFuelEU Aviation i FuelEU Maritime, które mają zwiększyć udział bardziej zrównoważonych paliw w odnośnych sektorach transportu.

„Gotowi na 55”: zwiększanie udziału paliw ekologicznych w sektorze lotniczym i morskim (infografika)

Samolot tankowany z cysterny wypełnionej w 70 procentach.

W kwietniu 2023 r. Rada wstępnie porozumiała się z Parlamentem Europejskim co do projektu aktu, a w październiku 2023 r. przyjęła rozporządzenie.

ReFuelEU Aviation: Rada przyjmuje nowe przepisy o dekarbonizacji lotnictwa (komunikat prasowy z 9 października 2023)

Zrównoważone lotnictwo międzynarodowe

Wszystkie kraje UE należą do Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO). Razem z jej pozostałymi członkami starają się poprawić efektywność środowiskową lotnictwa.

Aby zminimalizować negatywny wpływ międzynarodowego lotnictwa cywilnego na klimat i promować zrównoważony rozwój sektora, ICAO pracuje nad szeregiem środków, takich jak:

udoskonalenia technologiczne samolotów
usprawnienia operacyjne
zrównoważone paliwa lotnicze
mechanizm CORSIA (kompensacja i redukcja dwutlenku węgla dla lotnictwa międzynarodowego).

W czerwcu 2020 r. UE potwierdziła, że będzie uczestniczyć w mechanizmie CORSIA od początku fazy dobrowolnej, czyli od 1 stycznia 2021 r. Poza tym w grudniu 2022 r. Rada przyjęła decyzję, która umożliwia państwom członkowskim wypełnienie niektórych obowiązków wynikających z CORSIA.

W 2023 r. UE dokonała zmian w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji (ETS), także pod kątem lotnictwa. Zmiana ta jest elementem pakietu „Gotowi na 55” i ma zwiększyć wkład sektora w unijną politykę klimatyczną i pomóc wdrożyć mechanizm CORSIA w UE.

Jednolita europejska przestrzeń powietrzna

Instytucje UE pracują nad wspólnymi przepisami i celami w dziedzinie zarządzania jednolitą europejską przestrzenią powietrzną. Skuteczne zarządzanie ruchem lotniczym powinno pomóc zredukować emisje z tego sektora oraz zapewnić wystarczający potencjał i efektywność kosztową.

22 września 2020 r. Komisja zaproponowała zmianę obowiązującego rozporządzenia. W czerwcu 2021 r. Rada uzgodniła podejście ogólne w sprawie reformy jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej.

W marcu 2024 r. Rada i Parlament Europejski wypracowały wstępne porozumienie w sprawie reformy, a potem ją przyjęły. 23 października 2024 r. podpisany został ostateczny akt, a 11 listopada 2024 r. trafił on do Dziennika Urzędowego UE.

Reforma jednolitej europejskiej przestrzeni powietrznej: Rada przyjmuje stanowisko w pierwszym czytaniu w sprawie skuteczniejszego zarządzania (komunikat prasowy z 26 września 2024)

Prawa pasażerów lotniczych

Obowiązujące dotychczas rozporządzenie o prawach pasażerów lotniczych i rozporządzenie o odpowiedzialności linii lotniczych chronią interesy pasażerów lotniczych w UE w sytuacjach, gdy odmawia się im przyjęcia na pokład lub gdy lot jest opóźniony czy odwołany. Akty te wskazują również, jakie prawa mają pasażerowie w razie wypadków lub w razie utraty, zniszczenia lub uszkodzenia bagażu.

Jednak ze względu na niejasność niektórych zawartych w nich zasad w 2013 r. zaproponowano zmianę tych rozporządzeń.

W lipcu 2026 r., po długich negocjacjach z Parlamentem Europejskim, Rada przyjęła zaktualizowane przepisy. Nowe ramy wzmocnią i doprecyzują prawa pasażerów.

Zaktualizowane przepisy przewidują:

jaśniejsze wskazówki, jak należy dochodzić odszkodowania w przypadku odwołania lub opóźnienia lotu
dodatkową pomoc w przypadku zakłóceń
nowe prawa dotyczące niestawienia się pasażera na lot do miejsca docelowego, bagażu podręcznego oraz osób o szczególnych potrzebach
większe prawa pasażerów, którym zmieniono plan podróży.

Rada ostatecznie zatwierdza wzmocnione prawa pasażerów lotniczych (komunikat prasowy z 13 lipca 2026)

Bezpieczeństwo lotnicze

Europejski system bezpieczeństwa lotniczego opiera się na wspólnych zasadach bezpieczeństwa stosowanych we wszystkich krajach UE. Nad zasadami tymi czuwają Komisja Europejska, Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA) oraz krajowe organy lotnicze. Zajmują się one takimi dziedzinami jak bezpieczeństwo samolotów, szkolenia pilotów, lotniska, operacje lotnicze i usługi ruchu lotniczego.

Wszystkie linie lotnicze w Unii Europejskiej muszą przestrzegać zasad bezpieczeństwa. Ci, którzy tego nie robią, są objęci zakazem i trafiają na specjalną unijną listę. Jest ona regularnie uaktualniania i pomaga chronić pasażerów, informując ich o liniach, które mogą być niebezpieczne.