Κυρώσεις της ΕΕ κατά της Λευκορωσίας

Παραβιάσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων στη Λευκορωσία:

Η ΕΕ έχει εγκρίνει μαζικές κυρώσεις λόγω των νοθευμένων προεδρικών εκλογών που πραγματοποιήθηκαν τον Αύγουστο του 2020 και της βίαιης καταστολής των ειρηνικών διαδηλωτών, των μελών της αντιπολίτευσης και των δημοσιογράφων από τις δυνάμεις ασφαλείας της Λευκορωσίας.

Σκοπός των κυρώσεων αυτών είναι να ασκηθεί πίεση στην πολιτική ηγεσία της Λευκορωσίας για να προληφθεί η περαιτέρω βία και καταστολή, να απελευθερωθούν όλοι οι πολιτικοί κρατούμενοι και άλλα πρόσωπα που κρατούνται άδικα και να δρομολογηθεί ουσιαστικός και χωρίς αποκλεισμούς εθνικός διάλογος με την κοινωνία γενικότερα.

Οι κυρώσεις στρέφονται κατά προσώπων και οντοτήτων που ευθύνονται για την καταστολή και τον εκφοβισμό ειρηνικών διαδηλωτών, μελών της αντιπολίτευσης και δημοσιογράφων, καθώς και για τη μη ορθή διεξαγωγή της εκλογικής διαδικασίας, βασανιστήρια κρατουμένων και άλλες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Τα μέτρα αυτά παρατάθηκαν τελευταία έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027. Τη στιγμή αυτή, δυνάμει αυτού του καθεστώτος επιβάλλονται κυρώσεις σε 310 άτομα και 46 οντότητες.

Χρονολόγιο

26/02/2026

Η ΕΕ παρατείνει τις κυρώσεις κατά της Λευκορωσίας για ένα ακόμη έτος
15/12/2025

Η ΕΕ διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του καθεστώτος κυρώσεων κατά της Λευκορωσίας ώστε να καλύψει και υβριδικές δραστηριότητες
23/10/2025

Νέες κυρώσεις λόγω της συνενοχής της Λευκορωσίας στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας

Δείτε ολόκληρο το χρονολόγιο

Ο κατάλογος των προσώπων στα οποία επιβάλλονται κυρώσεις περιλαμβάνει τα ακόλουθα πρόσωπα:

τον Aliaksandr Lukashenka, Πρόεδρο της Λευκορωσίας
τον Viktor Lukashenka, σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας και γιο του Προέδρου Lukashenka
προπαγανδιστές του καθεστώτος και υψηλόβαθμους αξιωματούχους
τον πρόεδρο της Άνω Βουλής της Εθνοσυνέλευσης της Λευκορωσίας
τον γενικό εισαγγελέα και άλλα μέλη του δικαστικού σώματος
επιχειρηματίες που επωφελούνται από το καθεστώς της Λευκορωσίας και το στηρίζουν
επικεφαλής και αναπληρωτές προϊσταμένους διαφόρων σωφρονιστικών ιδρυμάτων
τους εμπλεκόμενους στην αναγκαστική και παράνομη προσγείωση πτήσης της Ryanair στο Μινσκ

Ο κατάλογος των οντοτήτων στις οποίες επιβάλλονται κυρώσεις περιλαμβάνει τις ακόλουθες οντότητες:

πρακτορεία προπαγάνδας, την κρατική τηλεοπτική και ραδιοφωνική εταιρεία Belteleradio
εταιρείες που επωφελούνται από το καθεστώς της Λευκορωσίας και το στηρίζουν, μεταξύ άλλων στον στρατιωτικό, τεχνολογικό και γεωργικό τομέα
εταιρείες που διευκολύνουν την καταστρατήγηση των κυρώσεων
μεταφορικές εταιρείες, ταξιδιωτικούς πράκτορες και ξενοδοχεία που έχουν στηρίξει παράνομες διελεύσεις των συνόρων μέσω της Λευκορωσίας προς την ΕΕ
το Ανώτατο Δικαστήριο
την Επιτροπή Κρατικού Ελέγχου
την Κεντρική Επιτροπή Εκλογών
τη διεύθυνση διαχείρισης περιουσίας του Προέδρου της Λευκορωσίας

Στις κυρώσεις περιλαμβάνονται τα εξής:

Ταξιδιωτική απαγόρευση

Τα στοχευμένα πρόσωπα δεν μπορούν να εισέρχονται στο έδαφος της ΕΕ ή να διέρχονται από αυτό.

Τραπεζογραμμάτια και εικονίδιο χιονονιφάδας.

Δέσμευση περιουσιακών στοιχείων

Δεσμεύονται όλα τα περιουσιακά στοιχεία τα οποία διατηρούν στην ΕΕ άτομα και οντότητες που υπόκεινται σε κυρώσεις.

Μη διαθεσιμότητα κεφαλαίων

Απαγορεύεται σε πρόσωπα και οντότητες της ΕΕ να διαθέτουν κεφάλαια σε πρόσωπα και οντότητες που υπόκεινται σε κυρώσεις.

Μεταξύ του 2021 και του 2025, το Συμβούλιο διεύρυνε το πεδίο εφαρμογής του καθεστώτος κυρώσεων κατά της Λευκορωσίας ώστε να συμπεριλάβει πρόσωπα και οντότητες που εμπλέκονται στον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και σε υβριδικές επιθέσεις κατά χωρών της ΕΕ.

Επιπροσθέτως, στις 4 Ιουνίου 2021 η ΕΕ επέβαλε απαγόρευση των υπερπτήσεων του εναέριου χώρου της ΕΕ και της πρόσβασης σε αερολιμένες της ΕΕ από αερομεταφορείς κάθε είδους της Λευκορωσίας, μετά την παράνομη αναγκαστική προσγείωση πτήσης της Ryanair στις 23 Μαΐου 2021 στο Μινσκ.

Στρατιωτική στήριξη προς τη Ρωσία

Ως απάντηση στη συνεχιζόμενη στήριξη που παρέχει το καθεστώς Lukashenka στη στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, η ΕΕ θέσπισε σειρά ατομικών και οικονομικών μέτρων, κατά κύριο λόγο στο πλαίσιο του καθεστώτος κυρώσεων που αφορά τη Λευκορωσία. Τα μέτρα αυτά αντικατοπτρίζουν τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν κατά της Ρωσίας.

Τα ατομικά μέτρα θέτουν στο στόχαστρό τους όσους στηρίζουν τον πόλεμο της Ρωσίας, και περιλαμβάνουν ταξιδιωτικές απαγορεύσεις για πρόσωπα, δέσμευση περιουσιακών στοιχείων προσώπων και οντοτήτων και απαγόρευση της διάθεσης κεφαλαίων ή οικονομικών πόρων σε όσους περιλαμβάνονται στους καταλόγους.

Οι οικονομικές κυρώσεις στοχεύουν τον χρηματοπιστωτικό τομέα, τους τομείς του εμπορίου, της ενέργειας, των μεταφορών, της τεχνολογίας και της άμυνας της Λευκορωσίας, καθώς και τις υπηρεσίες που παρέχονται στη Ρωσία ή σε Ρώσους υπηκόους. Αντικατοπτρίζουν τα μέτρα που έχουν ληφθεί κατά της Ρωσίας και περιλαμβάνουν:

Χρηματοπιστωτικός τομέας

απαγόρευση συναλλαγών με την Κεντρική Τράπεζα της Λευκορωσίας
απαγόρευση συναλλαγών με τέσσερις λευκορωσικές τράπεζες
απαγόρευση της διάθεσης τραπεζογραμματίων ευρώ στη Λευκορωσία
επιβολή ορίων σε χρηματοοικονομικές εισροές από τη Λευκορωσία στην ΕΕ

Άμυνα και τεχνολογία

απαγόρευση της εξαγωγής πυροβόλων όπλων, πυρομαχικών και ειδών διπλής χρήσης στη Λευκορωσία
απαγόρευση των εξαγωγών αμυντικών προϊόντων και τεχνολογίας στη Λευκορωσία
εμπάργκο όπλων

Μεταφορές

απαγόρευση των εξαγωγών αμυντικών προϊόντων και τεχνολογίας στη Λευκορωσία
απαγόρευση της εισόδου λευκορωσικών οδικών μεταφορέων στην ΕΕ
απαγόρευση των οδικών μεταφορών εμπορευμάτων εντός της επικράτειας της ΕΕ

Λευκό χαρτί, στυλό και έξυπνο τηλέφωνο με ανοικτή την εφαρμογή της αριθμομηχανής.

Υπηρεσίες

απαγόρευση παροχής υπηρεσιών λογιστικής, λογιστικού ελέγχου και παροχής φορολογικών συμβουλών
απαγόρευση παροχής υπηρεσιών αρχιτέκτονα, μηχανικού, ΤΠ και νομικών συμβουλών
απαγόρευση παροχής υπηρεσιών διαφήμισης, έρευνας αγοράς και κοινής γνώμης

Κομμάτι φύλλου χαλκού, διαμάντι και κομμάτια σιδήρου.

Εμπόριο πρώτων υλών και άλλων αγαθών

απαγόρευση των εξαγωγών προϊόντων πολυτελείας στη Λευκορωσία
απαγόρευση των εισαγωγών χρυσού, διαμαντιών, ηλίου, άνθρακα και ορυκτών προϊόντων από τη Λευκορωσία
απαγόρευση της εισαγωγής προϊόντων ανθρακικού καλίου, ξύλου, τσιμέντου, σιδήρου, χάλυβα και προϊόντων καουτσούκ από τη Λευκορωσία

Μέτρα κατά της καταστρατήγησης

απαίτηση να εισάγεται από τους εξαγωγείς της ΕΕ στις συμβάσεις τους η λεγόμενη «ρήτρα αποκλεισμού της Λευκορωσίας»
απαίτηση για τους φορείς εκμετάλλευσης της ΕΕ να εφαρμόζουν μηχανισμούς δέουσας επιμέλειας
απαγόρευση της διαμετακόμισης αγαθών και τεχνολογιών διπλής χρήσης μέσω του εδάφους της Λευκορωσίας

Δασμοί σε γεωργικά προϊόντα και λιπάσματα

Στις 12 Ιουνίου 2025 το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό που εισάγει δασμούς στα γεωργικά προϊόντα και λιπάσματα από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία στα οποία δεν είχαν επιβληθεί ακόμη πρόσθετοι τελωνειακοί δασμοί.

Οι δασμοί αναμένεται να μειώσουν τα έσοδα της Ρωσίας και της Λευκορωσίας από τις εξαγωγές, περιορίζοντας έτσι την ικανότητα της Λευκορωσίας να στηρίζει τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Εφαρμόζονται από την 1η Ιουλίου 2025.

Εμπόριο: Νέοι δασμοί της ΕΕ σε ρωσικά και λευκορωσικά γεωργικά προϊόντα και λιπάσματα (δελτίο Τύπου, 12 Ιουνίου 2025)

Κυρώσεις ως απάντηση στις υβριδικές επιθέσεις της Λευκορωσίας

Αντιδρώντας στην υβριδική εκστρατεία της Λευκορωσίας κατά της ΕΕ, το Συμβούλιο διεύρυνε το πεδίο εφαρμογής των κυρώσεων κατά της Λευκορωσίας υπό το πρίσμα της εργαλειοποίησης των μεταναστών (Νοέμβριος 2021) και των παραβιάσεων του εναέριου χώρου στη Λιθουανία και άλλων υβριδικών δραστηριοτήτων που επηρεάζουν τα κράτη μέλη της ΕΕ (Δεκέμβριος 2025).

Το νέο κριτήριο επιτρέπει στην ΕΕ να επιβάλει κυρώσεις σε όσους ευθύνονται για ή εμπλέκονται στα ακόλουθα:

εργαλειοποίηση των μεταναστών για πολιτικούς σκοπούς
χειραγώγηση των πληροφοριών και παρεμβάσεις από το εξωτερικό (FIMI)
δράσεις που επικεντρώνονται στη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, σε οικονομικές δραστηριότητες ή υπηρεσίες δημόσιου συμφέροντος της ΕΕ και των κρατών μελών της
δράσεις που διευκολύνουν ή καθιστούν δυνατή τη διατάραξη της λειτουργίας υποδομών ζωτικής σημασίας

Τα πρόσωπα που περιλαμβάνονται στον κατάλογο κυρώσεων υπόκεινται σε ταξιδιωτική απαγόρευση και δέσμευση περιουσιακών στοιχείων. Απαγορεύεται σε πολίτες και επιχειρήσεις της ΕΕ να διαθέτουν κεφάλαια στα πρόσωπα αυτά.

Άλλες κυρώσεις κατά της Λευκορωσίας

Παράλληλα με τις κυρώσεις που συνδέονται με τις εκλογές του Αυγούστου του 2020, υφίστανται και άλλα είδη κυρώσεων κατά της Λευκορωσίας.

Το 2004 η ΕΕ θέσπισε περιοριστικά μέτρα σε σχέση με ανεξιχνίαστες υποθέσεις εξαφάνισης δύο μελών της αντιπολίτευσης, ενός επιχειρηματία και ενός δημοσιογράφου το 1999 και το 2000. Τα μέτρα αυτά περιλάμβαναν δέσμευση περιουσιακών στοιχείων και ταξιδιωτική απαγόρευση κατά τεσσάρων προσώπων.

Το Συμβούλιο θέσπισε στη συνέχεια περαιτέρω περιοριστικά μέτρα κατά προσώπων και οντοτήτων που εμπλέκονται στην παραβίαση των διεθνών εκλογικών προτύπων και του διεθνούς δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και σε ενέργειες καταστολής της κοινωνίας των πολιτών και της δημοκρατικής αντιπολίτευσης.

Το 2011 επιβλήθηκε εμπάργκο όπλων.

Τον Φεβρουάριο του 2016 το Συμβούλιο αποφάσισε να άρει τα υφιστάμενα περιοριστικά μέτρα κατά προσώπων και οντοτήτων που ενέχονται σε παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ παράλληλα διατήρησε το εμπάργκο όπλων και τις κυρώσεις κατά των τεσσάρων προσώπων που ενέχονται στις ανεξιχνίαστες υποθέσεις εξαφάνισης.

Η απόφαση ελήφθη ενώ παράλληλα αναγνωρίστηκαν οι ενέργειες της Λευκορωσίας, οι οποίες είχαν συμβάλει στη βελτίωση των σχέσεων της χώρας με την ΕΕ, ιδίως η απελευθέρωση όλων των πολιτικών κρατουμένων.

Ωστόσο, αυτή η περίοδος βελτίωσης των σχέσεων διακόπηκε μετά τις προεδρικές εκλογές του Αυγούστου 2020 και η ΕΕ επέβαλε σειρά νέων κυρώσεων κατά της Λευκορωσίας.

Δείτε επίσης:

Λευκορωσία

Κολάζ με δορυφορική κεραία, ανυψωμένο χέρι που περιβάλλεται από τα αστέρια της σημαίας της ΕΕ και μεγάλο φορτηγό πλοίο.

Πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας: Κυρώσεις ΕΕ

Γιατί η ΕΕ θεσπίζει κυρώσεις