Top EU-VS, 20 oktober 2023

Belangrijkste resultaten

Voorzitter van de Europese Raad Charles Michel, voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen, en hoge vertegenwoordiger van de Europese Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid Josep Borrell bezochten president van de VS Joe Biden en minister van Buitenlandse Zaken van de VS Antony Blinken in Washington DC.

De top bood de gelegenheid om het nauwe trans-Atlantische partnerschap en de samenwerkings­gebieden binnen het partnerschap te bespreken. Na afloop namen de leiders een gezamenlijke verklaring aan, met daarin een routekaart om de betrekkingen de komende jaren te ondersteunen en verder te versterken.

• Top EU-VS: gezamenlijke verklaring (20 oktober 2023)
• Opmerkingen van voorzitter Charles Michel voor aanvang van de top EU-VS in Washington

Betrekkingen EU-VS

Namens bijna 800 miljoen burgers met gedeelde waarden en de meest dynamische betrekkingen ter wereld, bevestigen wij dat we streven naar een trans-Atlantisch partnerschap dat al onze inwoners ten goede komt. Gezamenlijke verklaring EU-VS (20 oktober 2023)

De EU en de VS zijn nauwe en gelijkgestemde partners met een sterke band, die zich inzetten voor een op regels gebaseerde internationale orde en effectief multilateralisme.

Samen vormen zij een positieve kracht die wereldwijd stabiliteit en vrede bevordert en fundamentele mondiale uitdagingen aanpakt, waaronder veranderingen in het veiligheidslandschap, de bescherming van de democratie, de eerbiediging van de mensenrechten en klimaatverandering.

Het partnerschap EU-VS komt ten goede aan de burgers aan weerszijden van de Atlantische Oceaan, en beide partijen zetten zich verder in om welvaart op te bouwen en hun samenwerking op het gebied van veiligheid en defensie verder te ontwikkelen. De leiders onderkenden de waarde van een sterkere en slagvaardigere Europese defensie die een positieve bijdrage levert aan de mondiale en trans-Atlantische veiligheid en een aanvulling vormt op en interoperabel is met de NAVO.

• Betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten (factsheet, EDEO)
• Samenwerking EU-NAVO (achtergrond­informatie)

Situatie in het Midden-Oosten

De leiders bespraken de situatie in het Midden-Oosten, die zij op de voet volgen.

Wij roepen op tot de onmiddellijke vrijlating van alle gijzelaars en benadrukken ons gedeelde standpunt dat een tweestatenoplossing nog steeds de haalbare weg naar langdurige vrede is. Gezamenlijke verklaring EU-VS (20 oktober 2023)

De EU en de US veroordeelden in de krachtigste bewoordingen de brutale, willekeurige terroristische aanvallen van Hamas tegen Israël en de Israëlische bevolking. De leiders herhaalden dat Israël het recht heeft zich te verdedigen overeenkomstig het internationaal recht, waaronder het internationaal humanitair recht, en spraken hun bezorgdheid uit over de verergerende humanitaire crisis in Gaza.

Voorts benadrukten zij het belang van nauwe samenwerking met partners om:

• burgers te beschermen
• steun te bieden aan wie zich in veiligheid tracht te brengen of bijstand probeert te verstrekken
• toegang tot voedsel, water, medische zorg, brandstof en onderdak te faciliteren

Ruslands oorlog tegen Oekraïne

De EU en de VS hebben gezamenlijk de leiding genomen bij het steunen van Oekraïne sinds de Russische aanvalsoorlog. De leiders bevestigden hun langetermijn­verbintenis met Oekraïne, onder meer via diplomatieke, financiële en militaire steun. Ook herhaalden zij dat het hen menens is:

• ervoor te zorgen dat Rusland volledig ter verantwoording wordt geroepen voor zijn oorlog
• actoren uit derde landen die de oorlog materieel steunen onder druk te zetten
• gezamenlijke sancties en maatregelen voor uitvoercontrole op te leggen

De EU en de VS hebben in hun gezamenlijke trans-Atlantische respons op de oorlog en de mondiale gevolgen ervan blijk gegeven van ongekende samenwerking. Ze bevestigden dan ook hun vaste voornemen om samen met de wereldgemeenschap een antwoord te vinden op de uitdagingen op het gebied van energie, economie en voedsel als gevolg van Ruslands oorlog.

• Markteffecten van de Russische invasie in Oekraïne: EU-respons (achtergrond­informatie)
• Voedselzekerheid en betaalbaarheid van levensmiddelen (achtergrond­informatie)

Handel en economie

De EU en de VS zijn hechte economische partners met sterke handels- en investeringsbanden. Ze staan ook aan de voorhoede van de technologische en de digitale transformatie. De leiders onderstreepten het belang van handel en investeringen in hun betrekkingen en bespraken oplossingen voor openstaande kwesties.

De EU en de VS zijn ook vastbesloten hun economische veerkracht en veiligheid op te voeren door:

• verstorende, niet-marktconforme economische praktijken aan te pakken
• kwetsbaarheden in de toeleveringsketen te verminderen
• trans-Atlantische toeleveringsketens te versterken
• risico's op het gebied van technologische beveiliging en lekken aan te pakken
• economische dwang tegen te gaan

De leiders bekeken ook de vorderingen met de mondiale regeling voor duurzaam staal en aluminium en met de gerichte overeenkomst inzake kritieke mineralen.

• EU-handelsbeleid (achtergrond­informatie)

Klimaatverandering en energie

De leiders herhaalden bereid te zijn om de klimaatverandering aan te pakken en in 2050 klimaatneutraal te zijn, door onder meer het biodiversiteits­verlies een halt toe te roepen en onze oceanen te beschermen.

Met de 28e VN-conferentie over klimaatverandering (COP28) in Dubai voor de deur, drongen de EU en de VS bij alle belangrijke spelers aan op ambitieuze maatregelen, en riepen ze alle landen ertoe op de capaciteit voor hernieuwbare energie en de energie-efficiëntie drastisch te verhogen.

De EU en de VS zetten zich verder in voor de lopende werkzaamheden in het kader van het mondiale methaanpact, dat ze in november 2021 sloten. Landen die zich daarbij aansluiten, werken samen om de methaanemissies terug te dringen.

• Klimaatverandering: wat onderneemt de EU? (achtergrond­informatie)
• Energieprijzen en energievoorzienings­zekerheid (achtergrond­informatie)

Groene en digitale transitie

De EU en de VS spelen een voortrekkersrol in een technologische en digitale transformatie die onze economieën duurzamer en concurrerender helpt te maken zonder ook maar iemand aan zijn lot over te laten.

Daarom namen de leiders zich voor:

• een veilig en concurrerend digitaal ecosysteem tot stand te brengen
• een gezamenlijke trans-Atlantische ruimte voor innovatie, technologie en energie op te zetten
• innovatieve technologieën voor iedereen betaalbaar te maken
• een mensgerichte benadering van artificiële intelligentie te bevorderen

• Industriebeleid van de EU (achtergrond­informatie)

Mondiale zaken

Westelijke Balkan

Zowel de EU als de VS hebben belang bij een stabiele en veilige Westelijke Balkan. De leiders riepen de partijen in de dialoog tussen Belgrado en Pristina dan ook op de spanningen onmiddellijk te de-escaleren en opnieuw in gesprek te gaan.

Ook spraken ze hun steun uit voor het EU-perspectief van de Westelijke Balkan en moedigden ze alle partners aan hervormingen te blijven doorvoeren om hun Europese traject verder te doorlopen.

• EU-uitbreidingsbeleid: Servië (achtergrond­informatie)
• Dialoog tussen Belgrado en Pristina (EDEO)
• EU-uitbreidingsbeleid (achtergrond­informatie)

Armenië-Azerbeidzjan

De EU en de VS ambiëren langdurige vrede in Armenië en Azerbeidzjan, op basis van de wederzijdse erkenning van hun soevereiniteit, de onschendbaarheid van hun grenzen en territoriale integriteit.

De leiders pleitten ervoor dat:

• Azerbeidzjan de rechten en veiligheid waarborgt van zowel wie in Nagorno-Karabach is gebleven als wie naar huis wenst terug te keren
• alle partijen zich voegen naar het beginsel dat er geen geweld wordt gebruikt en dat er niet met geweld wordt gedreigd

• EU-betrekkingen met Armenië (achtergrond­informatie)
• EU-betrekkingen met Azerbeidzjan (achtergrond­informatie)

Afrika

De Afrikaanse Unie (AU) heeft net zoals de EU en de VS belang bij een vreedzaam, democratisch en veerkrachtig Afrika. Daarom waren de leiders ingenomen met de toetreding van de AU als permanent lid van de G20.

Ook spraken ze af samen te werken met partners om de veiligheid, stabiliteit en welvaart in Noord-Afrika te bevorderen en de veiligheidsuitdagingen in de Sahel aan te pakken.

Indo-Pacifische regio

De EU en de VS staan achter een vrije en open Indo-Pacifische regio die op basis van democratische waarden en het internationaal recht kan bijdragen tot stabiliteit en welvaart.

Om de samenwerking in de regio te versterken, willen de EU en de VS met hun respectieve strategieën voor die regio:

• het maritieme omgevings­bewustzijn vergroten
• samenwerking op het gebied van connectiviteit aanmoedigen
• buitenlandse informatie­manipulatie tegengaan
• de cyber­coördinatie verbeteren
• de fundamentele vrijheden en de mensenrechten verdedigen

De leiders bevestigden ook hun:

• onwrikbare steun voor de centrale rol en eenheid van de Asean
• partnerschap met eiland­staten in de Stille Oceaan

China

De EU en de VS zijn klaar om een constructieve en stabiele relatie met China op te bouwen om mondiale uitdagingen aan te gaan en gemeenschappelijke belangen te bespreken.

In dat verband riepen de EU en de VS China ertoe op:

• in internationale fora te praten over de klimaat- en biodiversiteits­crisis, de mondiale gezondheid en paraatheid bij pandemieën
• Rusland onder druk te zetten om een einde te maken aan zijn oorlog tegen Oekraïne

Met het oog op duurzame economische betrekkingen met China, zullen de EU en de VS:

• investeren in hun eigen economie
• kritieke afhankelijkheden en kwetsbaarheden afbouwen
• bepaalde geavanceerde technologieën beschermen

De leiders toonden zich ook zeer bezorgd over de situatie in de Oost- en de Zuid-Chinese Zee en over de mensenrechten en dwangarbeid in China.

Financiering van duurzame ontwikkeling

Het is de EU en de VS menens sneller vooruitgang te boeken met de duurzame­ontwikkelings­doelen en extra middelen vrij te maken voor ontwikkeling, onder meer door multilaterale ontwikkelings­banken doeltreffender te maken.

Daarom zullen zij hun inspanningen opvoeren om:

• arme, laag- en middeninkomenslanden fors te ondersteunen
• te helpen particulier kapitaal aan te trekken voor investeringen
• het partnerschap voor wereldwijde infrastructuur en investeringen uit te breiden
• digitale inclusie, communicatietechnologie en toeleveringsketens van diensten te bevorderen

Achtergrond

De vorige top EU-VS vond op 15 juni 2021 in Brussel plaats.

Tijdens die top hebben de leiders een verklaring aangenomen waarin de samenwerking tussen de EU en de VS in het tijdperk na de pandemie wordt geschetst.

• Top EU-VS, 15 juni 2021
• Verklaring top EU-VS: "Naar een hernieuwd trans-Atlantisch partnerschap"