Luchtvervoer

Duurzamer en onderling verbonden luchtvervoer

De luchtvaart is verantwoordelijk voor ongeveer 14% van de broeikasgasemissies van al het vervoer in de EU. Om dat aandeel te verminderen, voert de EU verschillende initiatieven in, vooral voor groenere brandstoffen en een innovatievere organisatie van het luchtruim.

ReFuelEU Luchtvaart: duurzame vliegtuigbrandstoffen

Duurzame luchtvaartbrandstoffen (biobrandstoffen, synthetische brandstoffen en brandstoffen op basis van hergebruikte koolstof) behoren tot de belangrijkste instrumenten op korte en middellange termijn om de uitstoot van vliegtuigen aanzienlijk te verminderen. Dit potentieel is echter grotendeels onbenut, aangezien de ontwikkeling van deze brandstoffen wordt belemmerd door een gering aanbod en veel hogere prijzen dan voor fossiele brandstoffen. Daardoor is duurzame brandstof momenteel slechts goed voor 0,05% van het totale verbruik in de sector.

De verordening ReFuelEU Luchtvaart, onderdeel van het Fit for 55-pakket, moet de ecologische voetafdruk van de luchtvaart verkleinen en de EU helpen haar klimaatdoelen te halen door het gebruik van duurzame luchtvaartbrandstoffen te verhogen en tegelijk te zorgen voor een gelijk speelveld voor een duurzame luchtvaartsector. De nieuwe regels verplichten leveranciers van vliegtuigbrandstoffen om het aandeel duurzame brandstoffen op alle EU-luchthavens te verhogen, tot 70% in 2050.

De infographic geeft een overzicht van de doelstellingen en voordelen van de voorgestelde verordeningen ReFuelEU Luchtvaart en FuelEU Scheepvaart, die het gebruik van duurzamere brandstoffen in de 2 vervoerssectoren moeten vergroten.

Fit for 55: gebruik van groenere brandstoffen in de lucht- en zeevaart verhogen (Infographic)

Vliegtuig dat wordt bijgetankt door een voor 70% gevulde tankwagen met duurzame brandstof.

In april 2023 bereikte de Raad een voorlopig akkoord met het Europees Parlement, en in oktober 2023 werd de verordening aangenomen.

ReFuelEU Luchtvaart: Raad neemt nieuwe wet aan voor koolstofvrije luchtvaartsector (persmededeling, 9 oktober 2023)

Duurzaamheid van de internationale luchtvaart

Alle EU-landen zijn lid van de Internationale Burgerluchtvaartorganisatie (ICAO). Samen met de andere leden werken ze aan een groenere luchtvaartsector.

Om de negatieve gevolgen van de internationale burgerluchtvaart voor het klimaat tot een minimum beperken én duurzame groei in de sector aan te moedigen, werkt de ICAO onder meer aan:

betere vliegtuigtechnologie
operationele verbeteringen
duurzame vliegtuigbrandstoffen
Corsia (regeling voor koolstofcompensatie en -reductie voor de internationale luchtvaart)

In juni 2020 bevestigde de EU haar deelname aan de vrijwillige fase van Corsia vanaf 1 januari 2021. Daarnaast nam de Raad in december 2022 een besluit aan om de lidstaten in staat te stellen aan een aantal van hun Corsia-verplichtingen te voldoen.

In 2023 heeft de EU een herziening van de EU-regeling voor de emissiehandel aangenomen, die ook betrekking had op de luchtvaart. De herziening maakt deel uit van het Fit for 55-pakket. Doel is de sector meer te laten bijdragen aan het EU-klimaatbeleid en Corsia in de EU uit te voeren.

Gemeenschappelijk Europees luchtruim

De EU-lidstaten werken toe naar gemeenschappelijke regels en doelstellingen voor het Europese luchtruim. Een efficiënt beheer van het luchtverkeer moet zorgen voor minder uitstoot, voldoende capaciteit en meer kostenefficiëntie.

Op 22 september 2020 diende de Commissie een gewijzigd voorstel in om de bestaande wetgeving te wijzigen. In juni 2021 bepaalde de Raad zijn standpunt ("algemene oriëntatie") over de hervorming van het gemeenschappelijk Europees luchtruim (Single European Sky – SES).

In maart 2024 bereikten de Raad en het Europees Parlement een voorlopig akkoord over de hervorming, waarna beide instellingen de overeenkomst goedkeurden. De definitieve wet is op 23 oktober 2024 ondertekend en is op 11 november 2024 in het Publicatieblad van de EU bekendgemaakt.

Hervorming gemeenschappelijk luchtruim: Raad stelt standpunt vast voor efficiënter luchtruimbeheer in de EU (persmededeling, 26 september 2024)

Rechten van luchtreizigers

De verordening inzake de rechten van luchtreizigers en de verordening betreffende de aansprakelijkheid van luchtvaartmaatschappijen beschermen de belangen van passagiers van luchtvervoer in de EU al in geval van instapweigering of vertraging of annulering van hun vlucht. Ze geven ook aan welke rechten luchtreizigers hebben bij ongevallen of als hun bagage verloren, vernietigd of beschadigd raakt.

In 2013 werden bijgewerkte voorstellen ingediend om een aantal beginselen in de tekst te verduidelijken.

Na lange onderhandelingen met het Europees Parlement nam de Raad in juli 2026 geactualiseerde regels aan. De passagiersrechten worden versterkt en verduidelijkt.

De geactualiseerde regels omvatten:

duidelijkere richtsnoeren voor het aanvragen van compensatie bij annulering en vertraging
meer bijstand tijdens verstoringen
nieuwe rechten met betrekking tot no-shows en handbagage, en voor passagiers met specifieke behoeften
betere rechten voor passagiers van wie de route wordt gewijzigd

Raad keurt aangescherpte rechten luchtreizigers definitief goed (persmededeling, 13 juli 2026)

Veiligheid van de luchtvaart

Het Europese systeem voor luchtvaartveiligheid is gebaseerd op gemeenschappelijke veiligheidsregels in alle EU-landen. De Europese Commissie, het Agentschap van de Europese Unie voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) en nationale luchtvaartautoriteiten houden toezicht op deze regels. Het gaat om regels inzake de veiligheid van luchtvaartuigen, opleiding van piloten, luchthavens, vluchtuitvoeringen en luchtverkeersdiensten.

Alle luchtvaartmaatschappijen die in de EU actief zijn, moeten hieraan voldoen. Doen ze dat niet, dan worden ze verbannen en op de EU-luchtvaartveiligheidslijst gezet. Die lijst wordt regelmatig bijgewerkt en helpt passagiers te beschermen door aan te geven welke luchtvaartmaatschappijen mogelijk onveilig zijn.