Wat is het instrument "Optreden voor de veiligheid van Europa" (SAFE)?
SAFE is een instrument waarmee de lidstaten samengeteld € 150 miljard kunnen lenen om hun defensie-investeringen snel en fors te verhogen via gemeenschappelijke aanbestedingen.
Een financieel instrument om defensie-investeringen te stimuleren
Via het instrument Optreden voor de veiligheid van Europa (SAFE) verleent de EU in totaal € 150 miljard aan financiële bijstand in de vorm van leningen. Die bijstand moet de EU-lidstaten helpen hun defensie-investeringen snel en aanzienlijk te verhogen via gemeenschappelijke aanbestedingen.
Het SAFE-instrument trad op 29 mei 2025 in werking.
SAFE wordt gefinancierd via de leencapaciteit van de EU, meer bepaald door de uitgifte van EU-obligaties in het kader van de bestaande uniforme financieringsaanpak. Het is de eerste pijler van het door de Europese Commissie in maart 2025 gepresenteerde ReArm Europe-plan/Readiness 2030.
Het instrument financiert dringende en grootschalige investeringen in de Europese technologische en industriële defensiebasis (EDTIB).
De middelen worden toegekend op basis van de vraag. De uitbetaling gebeurt in de vorm van leningen met een lange looptijd tegen concurrerende tarieven, die de begunstigde EU-lidstaten moeten terugbetalen.
In beginsel moeten bij gemeenschappelijke aanbestedingen minstens 2 deelnemende landen betrokken zijn om voor een lening in aanmerking te komen. Gedurende een beperkte periode zijn echter ook aanbestedingen mogelijk met slechts 1 betrokken lidstaat.
Wat wordt er gefinancierd met SAFE?
SAFE ondersteunt de aankoop van defensieproducten van 2 categorieën:
Categorie 1:
- munitie en raketten
- artilleriesystemen, inclusief voor diepe precisieaanvallen
- grondgevechtsvermogens en ondersteuningssystemen, inclusief militaire uitrusting en infanteriewapens
- kleine drones en droneafweersystemen
- bescherming van kritieke infrastructuur
- cybervermogens
- militaire mobiliteit, inclusief antimobiliteitsmaatregelen
Categorie 2:
- lucht- en raketafweersystemen
- maritieme oppervlakte- en onderwatervermogens
- andere drones dan kleine drones en droneafweersystemen
- strategische hulpmiddelen zoals strategisch luchttransport, bijtanken in de lucht, C4 ISTAR-systemen, en ruimteactiva en -diensten
- bescherming van ruimteactiva
- artificiële intelligentie en elektronische oorlogvoering
Bij overheidsopdrachten mag maximaal 35% van de kosten voor componenten gemaakt worden buiten de EU, Oekraïne of landen die tot de Europese Economische Ruimte (EER) en de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA) behoren: IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland.
Projecten van categorie 2 moeten voldoen aan strengere voorwaarden. Zo moeten contractanten de apparatuur in geval van nood kunnen wijzigen zonder beperkingen van buiten de EU.
Samenwerking met Oekraïne en andere partnerlanden
Met SAFE begint een nieuw hoofdstuk in de samenwerking met niet-EU-landen op het gebied van defensie.
Hoewel alleen de lidstaten SAFE-leningen kunnen krijgen, kunnen Oekraïne en de EER/EVA-landen op gelijke voorwaarden met de EU-lidstaten deelnemen aan gemeenschappelijke aanbestedingen.
Ook aanbestedingen bij de Canadese industrie zijn mogelijk, dankzij een bilaterale overeenkomst met de EU van juni 2026.
Daarnaast kunnen ook de volgende landen deelnemen aan gemeenschappelijke aanbestedingen:
- toetredende landen, kandidaat-lidstaten en mogelijke kandidaat-lidstaten van de EU
- landen die een veiligheids- en defensiepartnerschap met de EU hebben ondertekend, zoals Albanië, Canada, India, Japan, Moldavië, Noord-Macedonië, Noorwegen, Zuid-Korea en het Verenigd Koninkrijk
Andere niet-EU-landen kunnen zich aansluiten bij de gemeenschappelijke aanbestedingen mits zij een veiligheids- en defensiepartnerschap met de EU hebben gesloten.
Toewijzingen aan de EU-lidstaten
Tussen 11 februari en 10 april 2026 heeft de Raad in het kader van SAFE defensiefinanciering goedgekeurd voor 18 EU-lidstaten.
Lijst van EU-landen die SAFE-leningen ontvangen met de bijbehorende maximumbedragen.
Deze goedkeuring kwam er na het groen licht van de Europese Commissie voor de 18 defensie-investeringsplannen van de lidstaten.
De Commissie kan nu leningsovereenkomsten sluiten met de betrokken lidstaten en de voorfinanciering uitkeren.
Van de 19 nationale plannen die bij de Europese Commissie zijn ingediend, hebben er 15 betrekking op een project met Oekraïne.
Zie ook
Gemeenschappelijke aanbesteding op defensiegebied
Europese defensiegereedheid
Veiligheids- en defensiepartnerschappen
Laatst bijgewerkt: 15 juni 2026