Skip to content

Ochrona konsumentów

Dzięki swojej polityce i swoim przepisom Unia chroni konsumentów kupujących towary i usługi i wzmacnia ich pozycję.

Prawa kupujących

Przepisy UE gwarantują, że przy zakupie towarów i usług w dowolnym miejscu w UE konsumenci otrzymają:

  • jasne, prawidłowe i zrozumiałe informacje
  • informacje o cenie całkowitej, w tym o wszystkich podatkach i opłatach dodatkowych.

Przedsiębiorcy w UE nie mogą pobierać dodatkowych opłat za płatności kartą kredytową lub debetową.

Gwarancja i prawo do wypowiedzenia umowy

Na wszystkie towary obowiązuje co najmniej dwuletnia gwarancja prawna. Jeżeli okażą się wadliwe lub niezgodne z reklamą, przedsiębiorca musi je naprawić, wymienić, obniżyć cenę lub zaproponować pełny zwrot.

Kupując produkt lub usługę przez internet lub poza sklepem, nabywcy mają prawo odwołać i zwrócić zamówienie w terminie 14 dni, bez żadnego uzasadnienia. Istnieją jednak pewne wyjątki od tej zasady (np. w przypadku produktów spersonalizowanych czy rezerwacji hotelowych).

Produkty niebezpieczne i nielegalne

Bezpieczeństwo produktów

W kwietniu 2023 r. Rada przyjęła rozporządzenie o ogólnym bezpieczeństwie produktów. Ma ono:

  • sprawić, by na rynek europejski trafiały tylko produkty bezpieczne
  • ułatwić konsumentom naprawę, zwrot lub wymianę produktów niebezpiecznych
  • usprawnić nadzór nad rynkiem i zapewnić, aby internetowe platformy handlowe usuwały ze swojej oferty produkty niebezpieczne.

Bezpieczeństwo zabawek

UE pracuje nad uaktualnieniem przepisów mających zwiększyć bezpieczeństwo zabawek.

W lipcu 2023 r. Komisja zaproponowała, aby:

  • zwiększyć ochronę przed szkodliwymi substancjami chemicznymi, a zwłaszcza poszerzyć zakaz stosowania substancji sklasyfikowanych jako rakotwórcze, mutagenne lub szkodliwe dla płodności (chemikalia CMR) o inne niebezpieczne chemikalia, takie jak substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego
  • wprowadzić cyfrowy paszport produktu z informacjami o bezpieczeństwie zabawki, aby zmniejszyć liczbę niebezpiecznych zabawek sprzedawanych w UE, zwłaszcza przez internet.

Handel elektroniczny

W 2022 r. UE zakończyła prace nad nowymi przepisami mającymi zwalczać nielegalne i podrobione towary w przestrzeni cyfrowej.

Akt o usługach cyfrowych będzie chronić użytkowników internetu przed nielegalnymi towarami, treściami lub usługami, gdyż ustanawia obowiązki i określa zakres odpowiedzialności firm internetowych prowadzących działalność w UE, niezależnie od ich siedziby.

Zasada jest prosta: to, co jest nielegalne poza internetem, powinno być również nielegalne w internecie.

Transformacja ekologiczna

Wzmocnienie pozycji konsumentów

UE chce uniemożliwić firmom stosowanie wprowadzających w błąd twierdzeń na temat środowiskowych zalet ich produktów i usług.

20 lutego 2024 r. Rada przyjęła dyrektywę, która ma wzmocnić pozycję konsumentów w procesie transformacji ekologicznej.

Dzięki nowym przepisom unijni konsumenci:

  • będą mieli dostęp do wiarygodnych informacji pozwalających dokonywać właściwych wyborów ekologicznych
  • będą lepiej chronieni przed nieuczciwymi oświadczeniami środowiskowymi
  • będą lepiej informowani, jeszcze przed zakupem, o możliwości naprawy produktów.

Prawo do naprawy

UE chciałaby, by konsumenci mogli starać się o naprawę zepsutego lub wadliwego sprzętu, zamiast go wymieniać.

30 maja 2024 r. Rada przyjęła dyrektywę o prawie do naprawy.

Dyrektywa przewiduje nowe prawa i narzędzia służące konsumentom:

  • prawo konsumenta do żądania, by producent naprawił produkty, które zgodnie z przepisami UE z technicznego punktu widzenia nadają się do naprawy (np. pralki, odkurzacze czy telefony komórkowe)
  • utworzenie darmowego europejskiego formularza informacji o naprawie
  • powstanie platformy internetowej umożliwiającej konsumentom kontakt z punktami napraw
  • przedłużenie po naprawie okresu odpowiedzialności sprzedawcy o 12 miesięcy.

Prawa telekomunikacyjne

Korzystanie z telefonu komórkowego w innym państwie UE

Podczas podróży zagranicznych – dzięki przepisom UE o roamingu i przenoszeniu treści – Europejczycy mogą:

  • telefonować, wysyłać wiadomości i surfować w sieci bez dodatkowych opłat
  • korzystać z płatnych usług online (np. telewizja internetowa, e-booki, gry, muzyka).

W kwietniu 2022 r. Rada zatwierdziła przedłużenie do 2032 r. roamingu na warunkach krajowych.

Łączność wewnątrzunijna

Unijne przepisy telekomunikacyjne gwarantują ograniczenie maksymalnych opłat (należy doliczyć VAT) za połączenia i wiadomości z własnego państwa do innego państwa UE.

Ochrona danych

Ogólne rozporządzenie UE o ochronie danych (RODO) daje osobom fizycznym różne prawa (np. dostęp do danych czy prawo do ich usunięcia), a tym samym zapewnia kontrolę nad danymi.

Produkty finansowe

Przepisy UE określają, jakie podstawowe prawa obowiązują w przypadku korzystania z produktów i usług finansowych np. podczas:

  • otwierania rachunków bankowych
  • dokonywania przelewów pieniężnych
  • inwestowania
  • zaciągania kredytu hipotecznego lub konsumenckiego
  • tworzenia programu emerytalnego.

Prawa podróżnych

Prawa pasażerów

Unijne przepisy chronią pasażerów podróżujących w UE samolotem, koleją, statkiem lub autobusem w przypadku:

  • odwołania podróży
  • opóźnienia odjazdu
  • opóźnienia przyjazdu
  • zagubienia lub uszkodzenia bagażu
  • doznania obrażeń podczas podróży.

Zależnie od okoliczności organizator może zaoferować pełny lub częściowy zwrot kosztów, zmianę planu podróży, zmianę rezerwacji, wyżywienie, zakwaterowanie lub odszkodowanie.

Ochrona konsularna

Obywatele UE potrzebujący pomocy poza Unią mogą zwrócić się do ambasady lub konsulatu dowolnego państwa członkowskiego UE w sprawach takich, jak:

  • aresztowanie lub zatrzymanie
  • poważny wypadek
  • poważna choroba lub śmierć
  • klęski żywiołowe lub niepokoje polityczne
  • utrata paszportu lub dokumentów podróży.

Więcej informacji:

Rozwiązywanie sporów konsumenckich

W przypadku problemów przy zakupie produktu lub usługi w innym kraju UE konsumenci mogą podjąć próbę rozstrzygnięcia sporu:

  • drogą nieformalną bezpośrednio z przedsiębiorcą lub za pośrednictwem organizacji konsumenckiej
  • za pomocą alternatywnych mechanizmów rozwiązywania sporów, czyli np. za pośrednictwem mediatora, rzecznika, komisji ds. skarg, unijnego portalu internetowego rozstrzygania sporów
  • w drodze powództwa (w ramach europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń i europejskiego nakazu zapłaty) lub wnosząc sprawę do sądu.

25 września 2024 r. Rada przyjęła stanowisko w sprawie środków mających ułatwić rozstrzyganie sporów.

Alternatywne metody rozstrzygania sporów to mechanizmy, dzięki którym konsumenci mogą rozwiązywać spory z firmami przed pójściem do sądu.

Pakiet środków dostosowujących dyrektywę o metodach alternatywnych do wyzwań świata cyfrowego ma:

  • uwzględnić nowe nieuczciwe praktyki (np. reklama wprowadzająca w błąd czy nieuzasadniona geoblokada)
  • ułatwić stosowanie tych mechanizmów, przyspieszyć je oraz zwiększyć ich atrakcyjność zarówno dla konsumentów, jak i dla firm.

Prezydencja Rady będzie negocjować ostateczny tekst z Parlamentem Europejskim.

19 listopada 2024 r. Rada przyjęła rozporządzenie o zamknięciu europejskiej platformy internetowego rozstrzygania sporów (ODR), ponieważ jej wydajność nie uzasadniała publicznych i prywatnych kosztów niezbędnych do jej utrzymania.

W 2020 r. UE podpisała dyrektywę o powództwach przedstawicielskich służących ochronie zbiorowych interesów konsumentów w UE. Akt daje unijnym konsumentom prawo do zbiorowego ubiegania się o skuteczną ochronę sądową, gdy przedsiębiorcy narażają ich na szkody, naruszając prawo UE.

Nowy program na rzecz konsumentów

W listopadzie 2020 r. Komisja Europejska zaproponowała nowy program na rzecz konsumentów, w którym przedstawiła całościową wizję unijnej polityki ochrony konsumentów na lata 2020–2025. Wskazała 5 dziedzin priorytetowych:

  • transformacja ekologiczna
  • transformacja cyfrowa
  • skuteczne egzekwowanie praw konsumenckich
  • szczególne potrzeby określonych grup konsumentów
  • współpraca międzynarodowa.

W lutym 2021 r. Rada przyjęła konkluzje w sprawie tego programu, które:

  • były wskazówką polityczną
  • zwracały uwagę, że należy uwzględniać interesy konsumentów przy opracowywaniu i realizacji polityk UE związanych z transformacją ekologiczno-cyfrową
  • przyznawały, że zaufanie konsumentów jest ważne dla szybszej odbudowy gospodarczej po kryzysie koronawirusowym.

Rada wyraziła zadowolenie, że Komisja zamierza zająć się takimi kwestiami, jak:

  • prawo do naprawy
  • ochrona konsumentów w internecie i poza nim
  • bezpieczeństwo produktów
  • zapobieganie nadmiernemu zadłużeniu.

Więcej informacji

Tematy