Skip to content

Προστασία των καταναλωτών

Οι πολιτικές και οι κανόνες της ΕΕ προστατεύουν και ενδυναμώνουν τους ευρωπαίους καταναλωτές που αγοράζουν αγαθά και υπηρεσίες στην Ένωση.

Δικαιώματα κατά την αγορά

Οι κανόνες της ΕΕ διασφαλίζουν ότι, κατά την αγορά αγαθών και υπηρεσιών οπουδήποτε στην ΕΕ, πρέπει να παρέχονται στους καταναλωτές:

  • σαφείς, ορθές και κατανοητές πληροφορίες
  • πληροφορίες σχετικά με τη συνολική τιμή, συμπεριλαμβανομένων όλων των φόρων και των πρόσθετων επιβαρύνσεων

Δεν επιτρέπεται στους εμπόρους στην ΕΕ να επιβάλλουν πρόσθετη επιβάρυνση για τη χρήση πιστωτικών ή χρεωστικών καρτών.

Εγγύηση και δικαίωμα υπαναχώρησης

Προβλέπεται ελάχιστη νόμιμη εγγύηση δύο ετών για όλα τα αγαθά. Εάν τελικά τα αγορασθέντα αγαθά είναι ελαττωματικά ή διαφέρουν από την περιγραφή της διαφήμισης, ο έμπορος πρέπει να τα επισκευάσει, να τα αντικαταστήσει, να μειώσει την τιμή τους ή να προσφέρει πλήρη επιστροφή χρημάτων.

Όταν οι αγοραστές πραγματοποιούν αγορά προϊόντος ή υπηρεσίας μέσω διαδικτύου ή εκτός καταστήματος, έχουν το δικαίωμα να ακυρώσουν και να επιστρέψουν την παραγγελία εντός 14 ημερών, χωρίς καμία αιτιολόγηση. Υπάρχουν ωστόσο ορισμένες εξαιρέσεις (π.χ. εξατομικευμένα προϊόντα, κρατήσεις ξενοδοχείων).

Μη ασφαλή και παράνομα προϊόντα

Ασφάλεια προϊόντων

Τον Απρίλιο του 2023 το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων, ο οποίος έχει ως στόχο:

  • να διασφαλιστεί ότι στην ευρωπαϊκή αγορά διατίθενται μόνο ασφαλή προϊόντα
  • να καταστήσει ευκολότερη για τους καταναλωτές την επισκευή, την επιστροφή ή την αντικατάσταση μη ασφαλών προϊόντων
  • να επιτευχθεί ο εξορθολογισμός της εποπτείας της αγοράς και να διασφαλιστεί ότι οι διαδικτυακές αγορές αφαιρούν επικίνδυνα προϊόντα από τις πλατφόρμες τους

Ασφάλεια των παιχνιδιών

H ΕΕ ετοιμάζει επικαιροποίηση των κανόνων για την ενίσχυση της ασφάλειας των παιχνιδιών.

Τον Ιούλιο του 2023 η Επιτροπή πρότεινε:

  • να ενισχυθεί η προστασία από επιβλαβή χημικά, ιδίως με τη διεύρυνση της απαγόρευσης των χημικών που ταξινομούνται ως καρκινογόνα, μεταλλαξιογόνα ή τοξικά για την αναπαραγωγή (χημικά CMR) ώστε να καλύπτει και άλλα επικίνδυνα χημικά, όπως οι ενδοκρινικοί διαταράκτες
  • να θεσπιστεί ψηφιακό διαβατήριο προϊόντος, που θα περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την ασφάλεια του παιχνιδιού, ώστε να μειωθεί ο αριθμός των μη ασφαλών παιχνιδιών που πωλούνται στην ΕΕ, ιδίως στο διαδίκτυο

Ηλεκτρονικό εμπόριο

Το 2022 η ΕΕ οριστικοποίησε νέα νομοθεσία για την καταπολέμηση των παράνομων προϊόντων και των προϊόντων παραποίησης/απομίμησης στον ψηφιακό χώρο.

Χάρη στην πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, οι διαδικτυακοί χρήστες θα παραμείνουν ασφαλείς από παράνομα αγαθά, περιεχόμενο ή υπηρεσίες, με τη θέσπιση ενός συνόλου αρμοδιοτήτων και ενός σαφούς πλαισίου λογοδοσίας για τις διαδικτυακές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ —ανεξάρτητα από τον τόπο εγκατάστασής τους.

Ακολουθείται η εξής απλή αρχή: ό,τι είναι παράνομο εκτός διαδικτύου θα πρέπει να είναι παράνομο και στο διαδίκτυο.

Πράσινη μετάβαση

Ενδυνάμωση των καταναλωτών

Η ΕΕ θέλει να εμποδίσει τις εταιρείες να διατυπώνουν παραπλανητικούς ισχυρισμούς σχετικά με τα περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα των προϊόντων και των υπηρεσιών τους.

Στις 20 Φεβρουαρίου 2024 το Συμβούλιο εξέδωσε οδηγία σχετικά με την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση.

Χάρη στα νέα μέτρα, οι καταναλωτές της ΕΕ θα έχουν:

  • πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες ώστε να κάνουν τις σωστές πράσινες επιλογές
  • καλύτερη προστασία από αθέμιτους οικολογικούς ισχυρισμούς
  • καλύτερη ενημέρωση σχετικά με τη δυνατότητα επισκευής των προϊόντων, πριν από την αγορά

Δικαίωμα επισκευής

Η ΕΕ επιθυμεί να διασφαλίσει ότι οι καταναλωτές μπορούν να ζητήσουν την επισκευή ενός προϊόντος που είναι χαλασμένο ή ελαττωματικό, αντί της αντικατάστασής του.

Στις 30 Μαΐου 2024 το Συμβούλιο εξέδωσε την οδηγία για το δικαίωμα επισκευής.

Η οδηγία περιλαμβάνει ένα νέο σύνολο δικαιωμάτων και εργαλείων για τους καταναλωτές:

  • δικαίωμα των καταναλωτών να ζητούν από τους κατασκευαστές να επισκευάζουν προϊόντα που είναι τεχνικώς επισκευάσιμα βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ (για παράδειγμα, πλυντήρια ρούχων, ηλεκτρικές σκούπες ή κινητά τηλέφωνα)
  • δημιουργία δωρεάν ευρωπαϊκού εντύπου πληροφοριών επισκευής
  • δημιουργία διαδικτυακής πλατφόρμας εύρεσης υπηρεσιών επισκευής που φέρνει τους καταναλωτές σε επαφή με επισκευαστές
  • παράταση της περιόδου ευθύνης του πωλητή κατά 12 μήνες μετά την επισκευή του προϊόντος

Δικαιώματα όσον αφορά τις τηλεπικοινωνίες

Χρήση κινητού τηλεφώνου σε άλλη χώρα της ΕΕ

Οι κανόνες της ΕΕ για την περιαγωγή και τη διασυνοριακή φορητότητα επιτρέπουν στους Ευρωπαίους, κατά τις μετακινήσεις τους εκτός της χώρας διαμονής τους:

  • να πραγματοποιούν κλήσεις, να στέλνουν γραπτά μηνύματα και να σερφάρουν στο διαδίκτυο χωρίς πρόσθετες χρεώσεις
  • να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες επιγραμμικού περιεχομένου επί πληρωμή (π.χ. διαδικτυακή τηλεόραση, ηλεκτρονικά βιβλία, παιχνίδια, μουσική)

Τον Απρίλιο του 2022 η ΕΕ ενέκρινε την παράταση του συστήματος περιαγωγής με χρέωση εσωτερικού έως το 2032.

Ενδοενωσιακές επικοινωνίες

Οι κανόνες της ΕΕ για τις τηλεπικοινωνίες διασφαλίζουν ότι τίθενται ανώτατα όρια στις χρεώσεις (εκτός ΦΠΑ) για κλήσεις και γραπτά μηνύματα από τη χώρα διαμονής προς άλλη χώρα της ΕΕ.

Προστασία δεδομένων

Ο γενικός κανονισμός της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων (ΓΚΠΔ) χορηγεί στα φυσικά πρόσωπα διάφορα δικαιώματα (π.χ. πρόσβαση σε δεδομένα, δικαίωμα διαγραφής), επιτρέποντάς τους, έτσι, να διατηρούν τον έλεγχο των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τα αφορούν.

Χρηματοπιστωτικά προϊόντα

Οι κανόνες της ΕΕ ορίζουν τα βασικά δικαιώματα κατά τη χρήση χρηματοπιστωτικών προϊόντων και υπηρεσιών, όπως:

  • άνοιγμα τραπεζικών λογαριασμών
  • μεταφορά χρημάτων
  • πραγματοποίηση επένδυσης
  • σύναψη ενυπόθηκου δανείου ή καταναλωτικής πίστης
  • κατάρτιση συνταξιοδοτικού προγράμματος

Ταξιδιωτικά δικαιώματα

Δικαιώματα των επιβατών

Οι κανόνες της ΕΕ διασφαλίζουν την προστασία των επιβατών που ταξιδεύουν στην ΕΕ με αεροπλάνο, τρένο, πλοίο ή λεωφορείο σε περίπτωση:

  • ακύρωσης
  • καθυστερημένης αναχώρησης
  • καθυστερημένης άφιξης
  • απώλειας ή φθοράς αποσκευών
  • τραυματισμού κατά τη διάρκεια του ταξιδιού

Ανάλογα με τις περιστάσεις, ο πάροχος ταξιδιωτικών υπηρεσιών μπορεί να προσφέρει πλήρη ή μερική επιστροφή χρημάτων, μεταφορά με άλλο δρομολόγιο, νέα κράτηση, σίτιση, κατάλυμα ή αποζημίωση.

Προξενική προστασία

Οι πολίτες της ΕΕ έχουν το δικαίωμα να ζητούν βοήθεια από την πρεσβεία ή το προξενείο άλλου κράτους μέλους σε περίπτωση που χρειαστούν βοήθεια ενώ βρίσκονται εκτός της ΕΕ, σε περιπτώσεις όπως:

  • σύλληψη ή κράτηση
  • σοβαρό ατύχημα
  • σοβαρή ασθένεια ή θάνατος
  • φυσική καταστροφή ή πολιτική αναταραχή
  • απώλεια διαβατηρίου ή ταξιδιωτικών εγγράφων

Περισσότερες πληροφορίες:

Επίλυση καταναλωτικών διαφορών

Σε περίπτωση προβλημάτων κατά την αγορά ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας σε άλλη χώρα της ΕΕ, οι καταναλωτές μπορούν να επιδιώξουν να επιλύσουν τη διαφορά:

  • με άτυπη διευθέτηση: απευθείας με τον έμπορο ή με την παρέμβαση οργάνωσης καταναλωτών
  • με εναλλακτικούς μηχανισμούς επίλυσης διαφορών: π.χ. με διαμεσολαβητή, συνήγορο του πολίτη, όργανο εκδίκασης προσφυγών, τον δικτυακό τόπο της ΕΕ για την ηλεκτρονική επίλυση διαφορών
  • με επίσημη προσφυγή στη δικαιοσύνη: μέσω της ευρωπαϊκής διαδικασίας μικροδιαφορών και της ευρωπαϊκής διαταγής πληρωμής ή προσφεύγοντας σε δικαστήριο

Στις 25 Σεπτεμβρίου 2024 το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του σχετικά με μέτρα για τη διευκόλυνση της επίλυσης διαφορών.

Η εναλλακτική επίλυση διαφορών (ΕΕΔ) συνίσταται σε μηχανισμούς με τους οποίους οι καταναλωτές μπορούν να επιλύουν τις διαφορές που διατηρούν με εταιρείες προτού προσφύγουν στο δικαστήριο.

Η δέσμη μέτρων για την προσαρμογή της οδηγίας ΕΕΔ στις προκλήσεις του ψηφιακού κόσμου έχει ως στόχο:

  • να καλυφθούν νέες αθέμιτες πρακτικές (π.χ. παραπλανητική διαφήμιση ή αδικαιολόγητος γεωγραφικός αποκλεισμός)
  • να γίνει η χρήση αυτών των μηχανισμών ευκολότερη, ταχύτερη και ελκυστικότερη τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις επιχειρήσεις

Η Προεδρία του Συμβουλίου θα διαπραγματευθεί το τελικό κείμενο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Στις 19 Νοεμβρίου 2024 το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμό για το κλείσιμο της ευρωπαϊκής πλατφόρμας ηλεκτρονικής επίλυσης διαφορών (ΗΕΔ), καθώς το επίπεδο επιδόσεων της πλατφόρμας δεν δικαιολογεί το δημόσιο και ιδιωτικό κόστος που απαιτείται για τη διατήρησή της.

Το 2020 η ΕΕ υπέγραψε οδηγία σχετικά με τις αντιπροσωπευτικές αγωγές για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών εντός της ΕΕ. Η συμφωνία παρέχει στους καταναλωτές της ΕΕ το δικαίωμα να ζητούν συλλογικά αποτελεσματική δικαστική προστασία όταν οι έμποροι βλάπτουν τους καταναλωτές παραβαίνοντας τη νομοθεσία της ΕΕ.

Νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές

Τον Νοέμβριο του 2020 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε ένα νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές, όπου παρουσιάζεται ένα συνολικό όραμα για την πολιτική της ΕΕ για τους καταναλωτές από το 2020 έως το 2025. Δίνεται έμφαση σε πέντε τομείς προτεραιότητας:

  • πράσινη μετάβαση
  • ψηφιακός μετασχηματισμός
  • αποτελεσματική επιβολή των δικαιωμάτων των καταναλωτών
  • ιδιαίτερες ανάγκες ορισμένων ομάδων καταναλωτών
  • διεθνής συνεργασία

Τον Φεβρουάριο του 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε σειρά συμπερασμάτων σχετικά με το θεματολόγιο, μέσω των οποίων:

  • επιδίωξε την παροχή πολιτικής καθοδήγησης
  • τόνισε την ανάγκη να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες των καταναλωτών κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των πολιτικών της ΕΕ που συνδέονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση
  • αναφέρθηκε στη σημασία της εμπιστοσύνης των καταναλωτών για την τόνωση της οικονομικής ανάκαμψης μετά την κρίση της νόσου COVID-19

Το Συμβούλιο εξέφρασε επίσης ικανοποίηση για την πρόθεση της Επιτροπής να εξετάσει ζητήματα όπως:

  • το «δικαίωμα επισκευής»
  • η προστασία των καταναλωτών εντός και εκτός διαδικτύου
  • η ασφάλεια των προϊόντων
  • η πρόληψη της υπερχρέωσης

Δείτε επίσης:

Θέματα