Σχέσεις ΕΕ–Αφρικής

Προώθηση της ειρήνης και της ευημερίας

Σε μια εποχή γεωπολιτικής αστάθειας, η εταιρική σχέση μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αφρικανικής Ένωσης (ΑΕ) αποτελεί πυλώνα σταθερότητας και κοινών αξιών. Οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αφρικανικής Ένωσης προάγουν ένα μέλλον που χαρακτηρίζεται από ειρήνη και ευημερία και βασίζεται στη διεθνή συνεργασία βάσει κανόνων.

Το 2025 η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Αφρικανική Ένωση γιορτάζουν 25 χρόνια εταιρικής σχέσης. Τα τελευταία 25 χρόνια, η εταιρική σχέση ΕΕ–ΑΕ έχει εξελιχθεί σε μια ολοκληρωμένη συμμαχία σε επίπεδο πολιτικής, οικονομίας και ασφάλειας.

Η εταιρική σχέση αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την ΕΕ. Η ΕΕ είναι ο βασικότερος εμπορικός εταίρος της Αφρικής, ο μεγαλύτερος επενδυτής και ο κύριος εταίρος της στους τομείς της ειρήνης και της ασφάλειας, καθώς στηρίζει την περιφερειακή σταθερότητα και την ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς.

Με πληθυσμό που ξεπερνά τα 1,4 δισεκατομμύρια άτομα, η Αφρική είναι η ήπειρος με ορισμένες από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες του κόσμου καθώς και με τον μεγαλύτερο νεανικό πληθυσμό.

Διασκέψεις κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αφρικανικής Ένωσης

Οι διασκέψεις κορυφής ΕΕ – Αφρικανικής Ένωσης πραγματοποιούνται κατά κανόνα κάθε τρία έτη. Σε αυτές παρίστανται αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων με σκοπό να εγκύψουν σε κοινές προκλήσεις και να καθορίσουν κοινούς στόχους. Οι εν λόγω διασκέψεις κορυφής διεξάγονται εκ περιτροπής στην Αφρική και την Ευρώπη.

Κατά την έβδομη διάσκεψη κορυφής ΕΕ–ΑΕ τον Νοέμβριο του 2025, οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αφρικανικής Ένωσης συζήτησαν τρόπους ενίσχυσης της συνεργασίας:

Λογότυπος των 25 ετών εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αφρικανικής Ένωσης.

προς ένα βιώσιμο μέλλον με ευημερία

στους τομείς της ειρήνης, της ασφάλειας και της διακυβέρνησης

σε πολυμερή φόρουμ

όσον αφορά τη μετανάστευση και την κινητικότητα

Διάσκεψη κορυφής Ευρωπαϊκής Ένωσης – Αφρικανικής Ένωσης, 24‑25 Νοεμβρίου 2025

Άλλες επίσημες συναντήσεις μεταξύ των αφρικανικών χωρών και της ΕΕ

Η εταιρική σχέση ΕΕ–Αφρικής αναπτύσσεται επίσης μέσω των εξής επίσημων διαλόγων:

υπουργικές σύνοδοι, που πραγματοποιούνται τακτικά, μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών των χωρών της Αφρικής και της ΕΕ και εκπροσώπων της Επιτροπής της Αφρικανικής Ένωσης και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ
ετήσιες συνεδριάσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Επιτροπής της Αφρικανικής Ένωσης
τακτικές συνεδριάσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Παναφρικανικού Κοινοβουλίου

Τομείς συνεργασίας μεταξύ ΕΕ και Αφρικής

Εμπόριο και επενδύσεις

Η ΕΕ διαπραγματεύτηκε προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες με 19 αφρικανικές χώρες, και συγκεκριμένα:

έξι συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ) με 15 χώρες της υποσαχάριας Αφρικής
τέσσερις συμφωνίες σύνδεσης με χώρες της Βόρειας Αφρικής

Επιπλέον, 35 αφρικανικές χώρες επωφελούνται από το καθεστώς «Όλα εκτός από όπλα» της ΕΕ, τρεις από το βασικό σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ) και μία από το ΣΓΠ+.

Κολάζ πράσινων και γαλάζιων γεωμετρικών μοτίβων με αστέρια, αχτίδες και ορθογώνια που αλληλεπικαλύπτονται, τα οποία αντιπροσωπεύουν τις σημαίες της ΕΕ και της Αφρικανικής Ένωσης. Στο κολάζ περιλαμβάνονται επίσης εμπορευματοκιβώτια, τα οποία συμβολίζουν τις εμπορικές σχέσεις.

Εμπόριο ΕΕ–Αφρικής: Στοιχεία και αριθμοί

Global Gateway

Η Αφρική βρίσκεται στο επίκεντρο της Global Gateway, της στρατηγικής της ΕΕ για την οικοδόμηση βιώσιμων συνδέσεων υψηλού επιπέδου προς όφελος των ανθρώπων και του πλανήτη.

Από τα 264 εμβληματικά έργα της Global Gateway, τα 138 αφορούν την Αφρική.

Μέσω της δέσμης επενδυτικών μέτρων Αφρικής–Ευρώπης, η οποία δρομολογήθηκε στο πλαίσιο της Global Gateway, θα κινητοποιηθούν έως και 150 δισ. ευρώ σε δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις με σκοπό την τόνωση της βιώσιμης ανάπτυξης σε ολόκληρη την ήπειρο.

Global Gateway

Ειρήνη και ασφάλεια

Στρατιωτικές και μη στρατιωτικές αποστολές και επιχειρήσεις

Η ΕΕ έχει αναπτύξει αρκετές στρατιωτικές και μη στρατιωτικές αποστολές και επιχειρήσεις στην Αφρική, στο πλαίσιο της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ).

Οι αποστολές της ΕΕ αναπτύσσονται σήμερα στις εξής χώρες:

Κεντροαφρικανική Δημοκρατία
Λιβύη
Μάλι
Μοζαμβίκη
Σομαλία

Η ΕΕ έχει επίσης δημιουργήσει περιφερειακή συμβουλευτική και συντονιστική μονάδα για το Σαχέλ, πρωτοβουλία για την ασφάλεια και την άμυνα προς στήριξη Δυτικοαφρικανικών χωρών του Κόλπου της Γουινέας, καθώς και τρεις ναυτικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται κοντά στην Αφρική ή σε σχέση με κρίσεις που λαμβάνουν χώρα στην Αφρική.

Στρατιωτικές και μη στρατιωτικές αποστολές και επιχειρήσεις

Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη

Η ΕΕ στηρίζει επίσης τις αφρικανικές χώρες μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού για την Ειρήνη (ΕΜΕ), που θεσπίστηκε τον Μάρτιο του 2021. Ο μηχανισμός έχει ως στόχο να συμβάλει στην πρόληψη των συγκρούσεων, στην οικοδόμηση και τη διατήρηση της ειρήνης και στην ενίσχυση της διεθνούς ασφάλειας και σταθερότητας.

Ο ΕΜΕ αποτελείται από δύο πυλώνες χρηματοδότησης: τον πυλώνα επιχειρήσεων και τον πυλώνα μέτρων συνδρομής. Ο πρώτος πυλώνας χρηματοδοτεί τις κοινές δαπάνες των αποστολών και επιχειρήσεων ΚΠΑΑ.

Ο πυλώνας των μέτρων συνδρομής χρηματοδοτεί δράσεις χωρών και οργανώσεων εκτός ΕΕ με στόχο την ενίσχυση των στρατιωτικών και αμυντικών ικανοτήτων και τη στήριξη στρατιωτικών πτυχών των επιχειρήσεων στήριξης της ειρήνης. Το Συμβούλιο ενέκρινε μέτρα συνδρομής για ορισμένες αφρικανικές χώρες, μεταξύ των οποίων το Μπενίν, το Καμερούν, η Ακτή Ελεφαντοστού, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Γκάνα, η Κένυα, το Μάλι, η Μαυριτανία, η Δημοκρατία του Κονγκό, η Ρουάντα και η Σομαλία.

Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την Ειρήνη

Καταπολέμηση της τρομοκρατίας

Η ΕΕ υποστηρίζει αντιτρομοκρατικές πρωτοβουλίες και δραστηριότητες στην αφρικανική ήπειρο.

Στις 16 Δεκεμβρίου 2024 το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα με στόχο την ενίσχυση των προσπαθειών για την πάταξη της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού, στα οποία ζητεί να ενισχυθεί η συμμετοχή της ΕΕ στις αντιτρομοκρατικές πρωτοβουλίες υπό αφρικανική ηγεσία. Το Συμβούλιο υπογράμμισε επίσης ότι είναι σημαντικό να αξιοποιηθεί το γεγονός ότι η ΕΕ είναι μέλος και επί του παρόντος συμπροεδρεύει του Παγκόσμιου Φόρουμ κατά της Τρομοκρατίας (GCTF), προκειμένου να υποστηριχθούν οι αφρικανικές χώρες στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού.

Η ΕΕ συμπροεδρεύει του GCTF από τον Σεπτέμβριο του 2022, στην αρχή μαζί με το Μαρόκο και, από τον Μάρτιο του 2023, με την Αίγυπτο. Το GCTF είναι μια άτυπη πολυμερής πλατφόρμα που αποσκοπεί στο να ενισχύσει τις διεθνείς προσπάθειες στο πλαίσιο στρατηγικής, μακροπρόθεσμης προσέγγισης για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και την πρόληψη και αντιμετώπιση του βίαιου εξτρεμισμού.

Η ΕΕ κατέχει ηγετική θέση στον κόσμο σε ό,τι αφορά την παροχή προγραμμάτων οικοδόμησης ικανοτήτων για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και άλλων προγραμμάτων που αποσκοπούν στην πρόληψη του βίαιου εξτρεμισμού στην Αφρική. Έως τον Ιανουάριο του 2024 είχαν επενδυθεί περίπου 559 εκατ. ευρώ σε τέτοια προγράμματα, ενώ πάνω από το 70% των κονδυλίων διοχετεύθηκε σε έργα για αφρικανικές χώρες.

Επιπλέον, οι εμπειρογνώμονες της ΕΕ σε θέματα ασφάλειας ή καταπολέμησης της τρομοκρατίας που έχουν τοποθετηθεί σε διάφορες αντιπροσωπείες της ΕΕ στην αφρικανική ήπειρο διαδραματίζουν καίριο ρόλο στις επαφές με τις κυβερνήσεις, τις περιφερειακές οργανώσεις και την κοινωνία των πολιτών των χωρών υποδοχής.

Μια Αφρική χωρίς νάρκες

Οι νάρκες κατά προσωπικού εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρή απειλή για τους αμάχους και να παρεμποδίζουν την ανάπτυξη σε πολλά μέρη του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της Αφρικής. Η σύμβαση για την απαγόρευση της χρήσης, της αποθήκευσης, της παραγωγής και της διακίνησης ναρκών κατά προσωπικού και για την καταστροφή τους (γνωστή ως Σύμβαση της Οττάβα) τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαρτίου 1999 και αποτελεί το διεθνές πλαίσιο για τον τερματισμό των δεινών και των απωλειών που προκαλούν οι νάρκες κατά προσωπικού.

Από το 2026, 161 κράτη αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης, συμπεριλαμβανομένων των περισσότερων χωρών της Αφρικής. Ωστόσο, αρκετά αφρικανικά κράτη εξακολουθούν να έχουν υποχρεώσεις δυνάμει του άρθρου 5 της σύμβασης για την εκκαθάριση ναρκοθετημένων περιοχών που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους.

Η ΕΕ είναι εδώ και καιρό ένθερμος υποστηρικτής των παγκόσμιων προσπαθειών για την εξάλειψη των ναρκών κατά προσωπικού και την αντιμετώπιση των ανθρωπιστικών τους συνεπειών. Η ΕΕ συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων παγκόσμιων χορηγών όσον αφορά τη δράση κατά των ναρκών.

Στις 16 Μαρτίου 2026 το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση προς στήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων στην Αφρική για μια ήπειρο χωρίς νάρκες. Χάρη στην απόφαση αυτή, η ΕΕ θα στηρίξει τις αφρικανικές χώρες που πλήττονται από νάρκες κατά προσωπικού μέσω έργου ύψους 3 εκατ. EUR, το οποίο υλοποιείται από το Ερευνητικό Ίδρυμα των Ηνωμένων Εθνών για τον Αφοπλισμό (UNIDIR).

Κλίμα και περιβάλλον

Παρότι οι αφρικανικές χώρες συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που πλήττονται περισσότερο από την κλιματική κρίση, έχουν μείζονα ρόλο στην παροχή βιώσιμων λύσεων.

Η γεωγραφική εγγύτητα και το εύρος των οικονομικών δεσμών μεταξύ της ΕΕ και της Αφρικής παρέχουν στέρεα θεμέλια για τη συνεργασία με σκοπό την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και την προώθηση της πράσινης μετάβασης.

Η συνεργασία στον τομέα της δράσης για το κλίμα λαμβάνει διάφορες μορφές, μεταξύ των οποίων:

η δέσμη επενδυτικών μέτρων της Global Gateway, που ενισχύει πρωτοβουλίες για βιώσιμες και πράσινες υποδομές στις αφρικανικές χώρες
διμερείς και πολυμερείς εταιρικές σχέσεις σε θέματα όπως η δάσωση, το πράσινο υδρογόνο, η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και η ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή

Μετανάστευση

Τα συμπεράσματα που έχει εγκρίνει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τα τελευταία χρόνια σχετικά με την εξωτερική διάσταση της μετανάστευσης χρησιμεύουν ως κατευθυντήριες γραμμές για τα θεσμικά όργανα, τους οργανισμούς και τα κράτη μέλη της ΕΕ σε αυτόν τον τομέα.

Ένα κρίσιμο στοιχείο είναι η ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη μετανάστευση και το άσυλο, η οποία επικεντρώνεται σε διάφορους μείζονες τομείς, μεταξύ των οποίων:

προστασία των ευάλωτων μεταναστών, αιτούντων άσυλο και προσφύγων
νόμιμη μετανάστευση και κινητικότητα των εργαζομένων
αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων της αντικανονικής μετανάστευσης
καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών και της εμπορίας ανθρώπων

Περιλαμβάνει επίσης την ενίσχυση των ικανοτήτων διαχείρισης των συνόρων των χωρών εταίρων, πέραν της επιστροφής των παράνομα διαμενόντων μεταναστών από την ΕΕ στις χώρες καταγωγής τους, καθώς επίσης και τη στήριξη των οικειοθελών επιστροφών και τη βιώσιμη επανένταξη των επιστρεφόντων στις χώρες καταγωγής τους.

Καταπιστευματικό ταμείο έκτακτης ανάγκης της ΕΕ για την Αφρική

Τον Νοέμβριο του 2015, η ΕΕ σύστησε το καταπιστευματικό ταμείο έκτακτης ανάγκης της ΕΕ για την Αφρική (EUTF for Africa) προκειμένου να αντιμετωπίσει τα βαθύτερα αίτια της αναγκαστικής εκτόπισης και της αντικανονικής μετανάστευσης, καθώς και να συμβάλει στην καλύτερη διαχείριση της μετανάστευσης.

Το ταμείο είχε προϋπολογισμό ύψους 5 δισ. ευρώ και εφαρμόστηκε από πολλούς φορείς, όπως οργανισμούς των κρατών μελών της ΕΕ, οργανισμούς του ΟΗΕ, άλλους διεθνείς οργανισμούς και τοπικές ΜΚΟ.

Καταπιστευματικό ταμείο έκτακτης ανάγκης της ΕΕ για την Αφρική (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Μηχανισμός Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας της ΕΕ

Στις 14 Ιουνίου 2021 εγκρίθηκε ο Μηχανισμός Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας – Παγκόσμια Ευρώπη (NDICI–Global Europe) της ΕΕ με προϋπολογισμό ύψους 79,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 10% διατίθεται για δράσεις που σχετίζονται με τη μετανάστευση κατά την περίοδο 2021-2027.

Ο μηχανισμός αυτός καλύπτει πάνω από το 70% της χρηματοδότησης της ΕΕ στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων. Βασίζεται σε τρεις πυλώνες: γεωγραφικά προγράμματα, θεματικά προγράμματα και δράσεις ταχείας αντίδρασης.

Περιφερειακές στρατηγικές

Κέρας της Αφρικής

Το 2021 το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα για τη θέσπιση νέας στρατηγικής για το Κέρας της Αφρικής. Η νέα στρατηγική επικεντρώνεται στην εμβάθυνση της στρατηγικής εταιρικής σχέσης, τη μείωση της αστάθειας και την προώθηση της δημοκρατίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.

Τα προηγούμενα έτη, η ΕΕ ενέκρινε:

το περιφερειακό σχέδιο δράσης της ΕΕ για το Κέρας της Αφρικής (2015-2020)
το στρατηγικό πλαίσιο για το Κέρας της Αφρικής (2011)

Η ΕΕ διαθέτει ειδικό εντεταλμένο για το Κέρας της Αφρικής.

Περιοχή των Μεγάλων Λιμνών

Τον Φεβρουάριο του 2023 το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα στα οποία καθορίζεται η ανανεωμένη μακροπρόθεσμη δέσμευση της ΕΕ στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών.

Η ΕΕ έχει ως πρωταρχικό στόχο και προτεραιότητα να προωθήσει την ειρήνη, τη δημοκρατία και τη βιώσιμη ανάπτυξη στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών, συμβάλλοντας στη μετατροπή των κύριων βαθύτερων αιτίων της ανασφάλειας και της αστάθειας σε κοινές ευκαιρίες. Η ΕΕ προσφέρεται να στηρίξει τις χώρες της περιοχής στις προσπάθειές τους για μετάβαση:

από τις εντάσεις στην εμπιστοσύνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα
από την παράνομη διακίνηση φυσικών πόρων στο εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη
από τον ανταγωνισμό στη συνεργασία και την ολοκλήρωση

Η ΕΕ διαθέτει ειδικό εντεταλμένο για την περιοχή των Μεγάλων Λιμνών.

Σαχέλ

Τον Απρίλιο του 2021 το Συμβούλιο ενέκρινε συμπεράσματα για την ολοκληρωμένη στρατηγική της ΕΕ στην περιοχή του Σαχέλ. Η νέα στρατηγική αποσκοπεί στην ενίσχυση της στέρεης και μακρόπνοης εταιρικής σχέσης· καθορίζει δε το πλαίσιο για πολιτικές και δράσεις στην περιοχή αυτή.

Δεδομένης της αυξανόμενης ανασφάλειας και πολιτικής αστάθειας στην περιοχή, βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες για την κατάρτιση νέας ενωσιακής προσέγγισης.

Η ΕΕ διαθέτει ειδικό εντεταλμένο για την περιοχή του Σαχέλ.

Η συμφωνία της Σαμόας

Η συμφωνία της Σαμόας αποτελεί το γενικό νομικό πλαίσιο για τις σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών της και των μελών του Οργανισμού Κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΟΚΑΚΕ), δηλαδή 77 χωρών, συμπεριλαμβανομένων 47 αφρικανικών χωρών.

Η συμφωνία αποσκοπεί στην ενίσχυση της πολιτικής συνεργασίας μέσω κοινών προτεραιοτήτων και στόχων με χρονικό ορίζοντα 20 ετών. Περιλαμβάνει κοινή βάση σε επίπεδο ΟΚΑΚΕ και τρία περιφερειακά πρωτόκολλα για την Αφρική, την Καραϊβική και τον Ειρηνικό που εστιάζονται στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περιοχής.

Χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού

Δείτε επίσης:

Χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού

Υδρόγειος σφαίρα στην οποία η ΕΕ επισημαίνεται με μπλε χρώμα και η Νότια Αφρική με κόκκινο.

Εμπόριο ΕΕ – Νότιας Αφρικής

Σουδάν