Εξάλειψη των διακρίσεων

Το δίκαιο της ΕΕ προστατεύει από τις διακρίσεις

Η νομοθεσία της ΕΕ απαγορεύει τις διακρίσεις για διάφορους λόγους, μεταξύ των οποίων:

• το φύλο
• η φυλετική ή εθνοτική καταγωγή
• η θρησκεία ή οι πεποιθήσεις
• η αναπηρία
• η ηλικία
• ο σεξουαλικός προσανατολισμός

Αυτοί οι απαγορευμένοι λόγοι διάκρισης απαριθμούνται στο άρθρο 19 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Περαιτέρω λόγοι κατοχυρώνονται στο άρθρο 21 περί απαγόρευσης των διακρίσεων του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ το οποίο αφορά την απαγόρευση των διακρίσεων.

• Άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ
• Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Φυλετικές διακρίσεις

Οι κανόνες της ΕΕ καθιστούν παράνομες τις διακρίσεις σε βάρος ατόμων με βάση τη φυλετική ή την εθνοτική τους καταγωγή.

Η οδηγία του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, περί εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ασχέτως φυλετικής ή εθνοτικής τους καταγωγής, διασφαλίζει την προστασία των ατόμων από τέτοιου είδους διακρίσεις σε τομείς όπως η απασχόληση, η εκπαίδευση και η πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες.

• Οδηγία του Συμβουλίου περί εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ασχέτως φυλετικής ή εθνοτικής τους καταγωγής, Ιούνιος 2000

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπόνησε επίσης το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση του ρατσισμού για την περίοδο 2020-2025, στο οποίο αναγνωρίζεται ότι οι φυλετικές διακρίσεις εξακολουθούν να είναι επίμονο πρόβλημα στην κοινωνία.

Το σχέδιο περιγράφει μέτρα για την αντιμετώπιση του ρατσισμού και την ενίσχυση της συμπερίληψης.

• Σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση του ρατσισμού 2020-2025

Διακρίσεις στον χώρο εργασίας

Το Νοέμβριο του 2000, το Συμβούλιο θέσπισε γενικό πλαίσιο για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία.

Σύμφωνα με την οδηγία, οι διακρίσεις στον χώρο εργασίας βάσει οποιουδήποτε από τους απαγορευμένους λόγους —δηλ. θρησκεία ή πεποιθήσεις, σεξουαλικό προσανατολισμό, αναπηρία ή ηλικία— απαγορεύονται σε όλες τις πτυχές της απασχόλησης, μεταξύ άλλων την πρόσληψη, τις προαγωγές, τις συνθήκες εργασίας και την αμοιβή.

• Οδηγία του Συμβουλίου για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία

Αυτοί οι πέντε λόγοι διακρίσεων, μαζί με τις διακρίσεις λόγω φύλου, περιλαμβάνονται ρητά στη Συνθήκη της Λισαβόνας, η οποία εξουσιοδοτεί την ΕΕ να λαμβάνει μέτρα για την πρόληψη τέτοιων διακρίσεων.

• Συνθήκη της Λισαβόνας

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN

Ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών

Η ΕΕ έχει επίσης θεσπίσει μέτρα για να διασφαλίσει την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών στον χώρο εργασίας και στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες.

Στον χώρο εργασίας

Το 2006 η ΕΕ θέσπισε νομοθεσία που εγγυάται ότι άνδρες και γυναίκες έχουν δικαίωμα στην ίση μεταχείριση στον χώρο εργασίας και συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων:

• ίση αμοιβή για όμοια εργασία
• προστασία από σεξουαλική παρενόχληση
• δικαίωμα άδειας μητρότητας και πατρότητας
• πρόσβαση σε κατάρτιση και προαγωγές χωρίς μεροληψία λόγω φύλου

• Οδηγία του Συμβουλίου για την εφαρμογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης, Ιούλιος 2006

Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η ΕΕ έχει επίσης θεσπίσει νομοθεσία για τη μείωση της μισθολογικής διαφοράς μεταξύ των φύλων και την προώθηση της πρόσβασης των γυναικών σε ηγετικές θέσεις.

• Μισθολογική διαφάνεια στην ΕΕ
• Ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων στα εταιρικά διοικητικά συμβούλια

Πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες

Οι διακρίσεις λόγω φύλου απαγορεύονται επίσης κατά την πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της τιμολόγησης αγαθών και υπηρεσιών, διασφαλίζοντας έτσι την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών σε τομείς όπως:

• υγειονομική περίθαλψη
• στέγαση
• τραπεζικές υπηρεσίες

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, τα κράτη μέλη πρέπει να απαιτήσουν από τις εταιρείες να θέσουν τέρμα σε πρακτικές που έχουν ως αποτέλεσμα άνιση μεταχείριση, ιδίως όσον αφορά την τιμολόγηση με βάση το φύλο, με σκοπό την προστασία τόσο των καταναλωτών όσο και των παρόχων υπηρεσιών.

• Οδηγία του Συμβουλίου για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες και την παροχή αυτών, Δεκέμβριος 2004

Διακρίσεις σε βάρος των ατόμων με αναπηρία

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της καταβάλλουν προσπάθειες για να διασφαλίσουν ότι όλα τα άτομα με αναπηρία:

• απολαύουν των δικαιωμάτων τους, συμπεριλαμβανομένης της ελεύθερης κυκλοφορίας
• μπορούν να συμμετέχουν πλήρως στην κοινωνία και την οικονομία
• δεν υφίστανται διακρίσεις

Φορείς ισότητας

Η ΕΕ έχει θεσπίσει φορείς ισότητας για να προωθήσει την ίση μεταχείριση και την εξάλειψη των διακρίσεων στα κράτη μέλη.

Πρόκειται για ανεξάρτητους οργανισμούς που είναι επιφορτισμένοι με την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και τη διασφάλιση συμμόρφωσης με τη νομοθεσία κατά των διακρίσεων.

Στα βασικά τους καθήκοντα περιλαμβάνονται:

• παροχή ανεξάρτητης υποστήριξης και συμβουλών στα θύματα διακρίσεων
• διεξαγωγή ερευνών και μελετών που εκτιμούν τη συχνότητα εμφάνισης διακρίσεων
• δημοσίευση εκθέσεων και διατύπωση συστάσεων πολιτικής σχετικά με τρόπους βελτίωσης της ισότητας
• ευαισθητοποίηση του κοινού για τα δικαιώματα που σχετίζονται με την ισότητα και την απαγόρευση των διακρίσεων

Το 2024 το Συμβούλιο εξέδωσε δύο οδηγίες που ενισχύουν τον ρόλο των φορέων ισότητας θεσπίζοντας ελάχιστες προδιαγραφές σε επίπεδο ΕΕ σε τομείς όπως οι αρμοδιότητες, οι πόροι και η ανεξαρτησία από εξωτερικές επιρροές.

• Ενίσχυση του ρόλου των φορέων ισότητας στην ΕΕ: Έκδοση δύο οδηγιών από το Συμβούλιο (δελτίο Τύπου, 7 Μαΐου 2024)

Δείτε επίσης: