Walka z dyskryminacją
UE realizuje polityki i inicjatywy, które służą promowaniu równości i zapobieganiu dyskryminacji w społeczeństwie.
Prawo UE chroni przed dyskryminacją
Przepisy UE zakazują dyskryminacji ze względu na:
- płeć
- rasę lub pochodzenie etniczne
- religię lub światopogląd
- niepełnosprawność
- wiek
- orientację seksualną.
Względy te wymieniono w art. 19 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
Kolejne względy zapisano w art. 21 Karty praw podstawowych UE, który dotyczy niedyskryminacji.
Dyskryminacja rasowa
Przepisy UE zakazują dyskryminacji na tle rasowym i etnicznym.
Dyrektywa Rady z 29 czerwca 2000 r. wprowadzająca w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne chroni przed tego rodzaju dyskryminacją m.in. w zakresie zatrudnienia, edukacji i dostępu do towarów i usług.
Komisja Europejska opracowała również unijny plan działania przeciwko rasizmowi na lata 2020–2025. Uznała w nim, że dyskryminacja rasowa to wciąż powszechny problem społeczny.
W planie określono, jak przeciwdziałać dyskryminacji i promować większą inkluzywność.
Dyskryminacja Romów
UE podkreśla znaczenie równego traktowania Romów i ich równego udziału w życiu społecznym. Państwa członkowskie są zdecydowane skutecznie zwalczać dyskryminację członków tej mniejszości i promować ich integrację ze społeczeństwem.
W 2021 r. Rada przyjęła zalecenie o równouprawnieniu, włączeniu i partycypacji Romów.
Zalecenie ma zwiększyć włączenie społeczne romskiej społeczności i wskazuje przeszkody, z którymi mierzy się ona w takich kluczowych obszarach jak edukacja, zatrudnienie, mieszkalnictwo i opieka zdrowotna.
Dyskryminacja w miejscu pracy
W listopadzie 2000 r. Rada ustanowiła ogólne ramy równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy.
Dyrektywa ta zakazuje dyskryminacji w miejscu pracy ze względu na m.in. religię lub przekonania, orientację seksualną, niepełnosprawność czy wiek. Dotyczy to wszystkich aspektów zatrudnienia, w tym rekrutacji, awansów, warunków pracy i wynagrodzeń.
Pięć wymienionych wyżej względów (do których dochodzi także dyskryminacja ze względu na płeć społeczno-kulturową) zostało wyraźnie zapisanych w traktacie z Lizbony. Dzięki temu UE zyskała uprawnienie do przeciwdziałania takiej dyskryminacji.
Obecnie tylko w następujących językach:
Równe traktowanie kobiet i mężczyzn
UE dysponuje także przepisami gwarantującymi równe traktowanie kobiet i mężczyzn w miejscu pracy oraz równy dostęp do towarów i usług.
Równość w miejscu pracy
W 2006 r. UE przyjęła przepisy, dzięki którym kobiety i mężczyźni mają prawo do równego traktowania w miejscu pracy, czyli m.in. do:
- równego wynagrodzenia za taką samą pracę
- ochrony przed molestowaniem seksualnym
- urlopu macierzyńskiego i ojcowskiego
- dostępu do szkoleń i awansów niezależnie od płci.
Aby im to faktycznie zapewnić, UE wprowadziła również przepisy mające zniwelować lukę płacową ze względu na płeć i promować dostęp kobiet do stanowisk dyrektorskich.
Dostęp do towarów i usług
Zakazana jest także dyskryminacja ze względu na płeć, jeżeli chodzi o dostęp do towarów i usług. Dotyczy to także ich cen. Dzięki tym przepisom kobiety i mężczyźni mają być równo traktowani w takich obszarach jak:
- opieka zdrowotna
- mieszkalnictwo
- usługi bankowe.
Zgodnie z dyrektywą państwa członkowskie muszą zobowiązać przedsiębiorstwa do wyeliminowania praktyk prowadzących do nierównego traktowania. Chodzi w szczególności o ustalanie cen pod kątem płci. Celem przepisów jest ochrona zarówno konsumentów, jak i usługodawców.
Dyskryminacja osób z niepełnosprawnościami
UE i jej państwa członkowskie pracują nad tym, by wszystkie osoby z niepełnosprawnościami:
- mogły korzystać ze swoich praw, w tym prawa do swobodnego przemieszczania się
- mogły w pełni uczestniczyć w życiu społecznym i gospodarczym
- nie doświadczały dyskryminacji.
Główne osiągnięcia
Choć pewne przeszkody nadal się utrzymują, dzięki różnym przepisom i inicjatywom UE poczyniła postępy w zakresie poprawy dostępności i włączania z korzyścią dla osób z niepełnosprawnościami.
Względem niektórych produktów i usług UE ustanowiła wymogi dotyczące dostępności, chcąc zapewnić osobom z niepełnosprawnościami lepszy dostęp do towarów, usług i miejsc publicznych.
Portale i aplikacje mobilne podmiotów sektora publicznego muszą być dostępne dla osób z niepełnosprawnościami. Tak zwiększa się włączenie cyfrowe i równy dostęp do usług publicznych w internecie.
Unijna karta osoby z niepełnosprawnością to dowód niepełnosprawności uznawany wszędzie w UE. Gwarantuje, że jej posiadacz uzyska te same specjalne warunki co mieszkańcy kraju, który odwiedza.
Organy ds. równości
UE utworzyła organy ds. równości, aby promować równe traktowanie i niedyskryminację w państwach członkowskich.
Są to niezależne agencje, których zadaniem jest ochrona praw i dbanie o to, aby przestrzegano przepisów antydyskryminacyjnych.
Organy te przede wszystkim:
- oferują niezależne wsparcie i doradztwo ofiarom dyskryminacji
- prowadzą sondaże i badania w celu określenia częstotliwości występowania dyskryminacji
- publikują raporty i zalecenia w zakresie polityki na rzecz zwiększenia równości
- szerzą wiedzę w społeczeństwie na temat praw powiązanych z równością i niedyskryminacją.
W 2024 r. Rada przyjęła dwie dyrektywy, które wzmacniają rolę organów ds. równości. Wprowadziła w nich normy minimalne w takich obszarach jak kompetencje, zasoby i niezależność od wpływów zewnętrznych.
Więcej informacji
Ostatnia aktualizacja: 30 lipca 2025