Οδικές μεταφορές

Βιώσιμες και διασυνδεδεμένες οδικές μεταφορές

Οι οδικές μεταφορές διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην κυκλοφορία ανθρώπων και αγαθών σε ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά συμβάλλουν επίσης σημαντικά στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Μόνο τα αυτοκίνητα ευθύνονται για το 12% όλων των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στην ΕΕ.

Η ΕΕ έχει αναλάβει διάφορες πρωτοβουλίες για να καταστήσει τις μεταφορές πιο πράσινες. Στόχος είναι η εξισορρόπηση της προσβασιμότητας με την περιβαλλοντική ευθύνη.

Αυτοκίνητα και ημιφορτηγά: Πρότυπα εκπομπών CO2

Τον Μάρτιο του 2023, το Συμβούλιο ενέκρινε νέους κανόνες για την περαιτέρω μείωση των εκπομπών CO2 από νέα αυτοκίνητα και ημιφορτηγά, αναθεωρώντας τον κανονισμό της ΕΕ του 2019.

Οι αναθεωρημένοι κανόνες θέτουν στόχους για τη σταδιακή μείωση των εκπομπών. Μεταξύ 2030 και 2034 οι εκπομπές θα πρέπει να μειωθούν κατά 55% για τα νέα αυτοκίνητα και κατά 50% για τα νέα ημιφορτηγά σε σύγκριση με τους στόχους για το 2021.

Από το 2035 όλα τα νέα αυτοκίνητα και ημιφορτηγά θα πρέπει να είναι οχήματα μηδενικών εκπομπών.

Τον Δεκέμβριο του 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για την αναθεώρηση των προτύπων εκπομπών CO2 για επιβατικά αυτοκίνητα και ημιφορτηγά. Η πρόταση αποσκοπεί σε μια πιο ευέλικτη και τεχνολογικά ουδέτερη προσέγγιση, διατηρώντας παράλληλα την πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα. Επί του παρόντος, τα κράτη μέλη εξετάζουν την πρόταση.

Απανθρακοποίηση των μεταφορών: Αυτοκίνητα και ημιφορτηγά (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Φορτηγά και λεωφορεία: Πρότυπα εκπομπών CO2

Το Συμβούλιο ενέκρινε νέους κανόνες για την ενίσχυση των προτύπων για τις εκπομπές των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων τον Μάιο του 2024. Ο κανονισμός επικαιροποιεί τους κανόνες του 2019 ώστε να βοηθηθεί η ΕΕ να επιτύχει τις φιλοδοξίες της όσον αφορά την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

Ο κανονισμός επιδιώκει να μειώσει τις εκπομπές CO2 στον τομέα των οδικών μεταφορών σύμφωνα με τους στόχους της ΕΕ για το κλίμα, θέτοντας απαιτητικότερους στόχους μείωσης των εκπομπών για το 2030 (- 45%) και θεσπίζοντας νέους στόχους για το 2035 (- 65%) και το 2040 (- 90%).

Οι κανόνες επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής του προηγούμενου κανονισμού ώστε όλα σχεδόν τα νέα βαρέα επαγγελματικά οχήματα με πιστοποιημένες εκπομπές CO₂ —συμπεριλαμβανομένων των μικρότερων φορτηγών, των αστικών λεωφορείων, των πούλμαν και των ρυμουλκουμένων— να υπόκεινται σε στόχους μείωσης των εκπομπών.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, όλα τα νέα αστικά λεωφορεία θα πρέπει να είναι οχήματα μηδενικών εκπομπών μέχρι το 2035. Τα λεωφορεία και τα πούλμαν μεγάλων αποστάσεων θα εξακολουθήσουν να υπόκεινται στους συνολικούς στόχους.

Τον Μάρτιο του 2026 το Συμβούλιο προέβη στην τυπική έκδοση μιας στοχευμένης τροποποίησης του κανονισμού σχετικά με τα πρότυπα εκπομπών CO2 για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα. Οι νέοι κανόνες εισάγουν προσωρινή ευελιξία για τους κατασκευαστές ώστε να συμμορφωθούν με τους στόχους μείωσης των εκπομπών CO2 για το 2030. Η τροποποίηση δεν μεταβάλλει την ουσία των μακροπρόθεσμων στόχων μείωσης.

Euro 7

Εκτός από τον καθορισμό προτύπων εκπομπών για τα οχήματα, η ΕΕ έχει επίσης εγκρίνει κανόνες για να μειώσει τις εκπομπές άλλων ατμοσφαιρικών ρύπων από τις οδικές μεταφορές.

Ο κανονισμός Euro 7 θεσπίζει κανόνες για τις εκπομπές που συμπληρώνουν τα ανωτέρω όρια CO2 και καλύπτουν επίσης κι άλλους ρύπους. Σε αυτούς περιλαμβάνεται η ρύπανση από τη φθορά των ελαστικών, τα φρένα και τις μπαταρίες.

Οι κανόνες καλύπτουν τα αυτοκίνητα, τα ημιφορτηγά και τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα σε μια ενιαία νομική πράξη.

Το Συμβούλιο θέσπισε τον νέο κανονισμό τον Απρίλιο του 2024.

Euro 7: Έκδοση νέων κανόνων από το Συμβούλιο σχετικά με τα όρια εκπομπών για τα αυτοκίνητα, τα ημιφορτηγά και τα φορτηγά (δελτίο Τύπου, 12 Απριλίου 2024)

Οδικά τέλη

Η νομοθεσία της ΕΕ θεσπίζει κανόνες σχετικά με τα τέλη των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων όταν χρησιμοποιούν ορισμένες οδικές υποδομές στα κράτη μέλη.

Τον Νοέμβριο του 2021 το Συμβούλιο έδωσε το πράσινο φως για την αναθεώρηση των κανόνων αυτών, οι οποίοι αναφέρονται συλλογικά ως «οδηγία για την ευρωβινιέτα». Οι αναθεωρημένες διατάξεις αποσκοπούν στην προώθηση οικολογικότερων και αποδοτικότερων μεταφορών και περιλαμβάνουν ένα νέο σύστημα για την αντιμετώπιση των εκπομπών CO2 με στόχο τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα του τομέα σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τη Συμφωνία του Παρισιού.

Η οδηγία άρχισε να ισχύει τον Μάρτιο του 2022.

Το Συμβούλιο ενέκρινε την αναθεώρηση της οδηγίας για την ευρωβινιέτα (δελτίο Τύπου, 9 Νοεμβρίου 2021)

Τον Ιούνιο του 2026, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με στοχευμένες τροποποιήσεις επί της οδηγίας για την ευρωβινιέτα. Στόχος των εν λόγω τροποποιήσεων ήταν να παράσχουν μεγαλύτερη σαφήνεια σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής των κανόνων χρέωσης με βάση το CO₂, ιδίως ενόψει των νέων προτύπων για τις εκπομπές CO₂ των βαρέων επαγγελματικών οχημάτων που θα τεθούν σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2026.

Οι αλλαγές αποσκοπούν στη στήριξη της ομαλής μετάβασης σε ένα σύστημα διοδίων που θα αντικατοπτρίζει καλύτερα τις εκπομπές των οχημάτων, διασφαλίζοντας παράλληλα πιο εναρμονισμένη εφαρμογή των κανόνων σε όλα τα κράτη μέλη.

Συμφωνία Συμβουλίου και Κοινοβουλίου για την αποσαφήνιση των κανόνων σχετικά με τα διόδια και τα τέλη χρήσης για τα βαρέα επαγγελματικά οχήματα (δελτίο Τύπου, 30 Ιουνίου 2026)

Υποδομές εναλλακτικών καυσίμων

Στόχος του κανονισμού για τις υποδομές εναλλακτικών καυσίμων είναι να διασφαλιστεί η ανάπτυξη σε ολόκληρη την Ευρώπη δημοσίως προσβάσιμων υποδομών ηλεκτρικής επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού με εναλλακτικά καύσιμα στους τομείς των οδικών, των αεροπορικών και των πλωτών μεταφορών.

Οι κανόνες θέτουν στόχους για την εγκατάσταση σταθμών επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού. Περιλαμβάνουν τη διασφάλιση ύπαρξης σταθμών επαναφόρτισης τουλάχιστον ανά 60 χιλιόμετρα στους κύριους δρόμους. Το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό τον Ιούλιο του 2023.

Υποδομές εναλλακτικών καυσίμων: Το Συμβούλιο θεσπίζει νέο νομοθέτημα για περισσότερους σταθμούς επαναφόρτισης και ανεφοδιασμού σε ολόκληρη την Ευρώπη (δελτίο Τύπου, 25 Ιουλίου 2023)

Fit for 55: Προς πιο βιώσιμες μεταφορές (Ενημερωτικό γράφημα)

Ανακύκλωση οχημάτων στο τέλος του κύκλου ζωής τους

Τον Ιούνιο του 2026 το Συμβούλιο προέβη στην τυπική έκδοση του κανονισμού σχετικά με τις απαιτήσεις κυκλικότητας για τον σχεδιασμό των οχημάτων και τη διαχείριση των οχημάτων στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Ο νέος κανονισμός εισάγει απαιτήσεις κυκλικότητας σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής των οχημάτων, από τον σχεδιασμό και την παραγωγή έως την επεξεργασία στο τέλος του κύκλου ζωής τους.

Οι παραγωγοί θα καταστούν οικονομικά και οργανωτικά υπεύθυνοι για ολόκληρο τον κύκλο ζωής των οχημάτων τους, ακόμη και όταν μετατρέπονται σε απόβλητα.

Ο κανονισμός απαγορεύει επίσης την εξαγωγή μεταχειρισμένων οχημάτων που δεν είναι πλέον σε καλή τεχνική κατάσταση, διασφαλίζοντας ότι η ΕΕ τηρεί τις δεσμεύσεις της να διατηρεί πολύτιμα υλικά εντός της επικράτειάς της και να μην συμβάλλει στη ρύπανση σε τρίτες χώρες.

Το Συμβούλιο εγκρίνει κανόνες για έναν πιο κυκλικό τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας (δελτίο Τύπου, 29 Ιουνίου 2026)

Τροποποίηση της οδηγίας για τα βάρη και τις διαστάσεις

Τον Δεκέμβριο του 2025, το Συμβούλιο ενέκρινε θέση που τροποποιεί την οδηγία για τον καθορισμό μέγιστων επιτρεπόμενων διαστάσεων και βαρών για ορισμένα οδικά οχήματα. Η οδηγία θεσπίζει τους κανόνες για το μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος και τις μέγιστες επιτρεπόμενες διαστάσεις των οχημάτων που χρησιμοποιούνται στις οδικές μεταφορές στην ΕΕ.

Η τροπολογία αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό των σημερινών ισχυόντων κανόνων και αντικατοπτρίζει τις τεχνολογικές εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένης της υιοθέτησης καθαρότερων οχημάτων μηδενικών εκπομπών. Περιλαμβάνει κίνητρα, προκειμένου ο τομέας των οδικών μεταφορών να επενδύσει σε τεχνολογίες μηδενικών εκπομπών, επιτρέποντας ιδίως την αντιστάθμιση του πρόσθετου βάρους λόγω αυτών των τεχνολογιών.

Καθορισμός της θέσης του Συμβουλίου για τα μέγιστα βάρη και τις μέγιστες διαστάσεις οδικών οχημάτων (δελτίο Τύπου, 4 Δεκεμβρίου 2025)

Οδική ασφάλεια

Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, πάνω από 20.000 άνθρωποι συνεχίζουν να χάνουν τη ζωή τους στους δρόμους της ΕΕ κάθε χρόνο. Στόχος της ΕΕ είναι να μειώσει τους θανάτους και τους σοβαρούς τραυματισμούς κατά 50% έως το 2030 και να εξαλείψει όλους τους θανάτους και τους σοβαρούς τραυματισμούς από τροχαία ατυχήματα έως το 2050.

Ένα από τα μέσα για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η δέσμη μέτρων για την οδική ασφάλεια, την οποία πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάρτιο του 2023. Συνίσταται σε αναθεωρήσεις τριών νομοθετικών προτάσεων:

της οδηγίας για τις άδειες οδήγησης
της οδηγίας σχετικά με την ισχύ αποφάσεων έκπτωσης από το δικαίωμα οδήγησης σε επίπεδο Ένωσης
της οδηγίας για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής ανταλλαγής πληροφοριών για τροχαίες παραβάσεις σχετικές με την οδική ασφάλεια

Αναθεωρημένη οδηγία για τις άδειες οδήγησης για την καλύτερη προετοιμασία και αξιολόγηση των οδηγών

Τον Μάρτιο του 2025 το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία σχετικά με την επικαιροποίηση της οδηγίας για τις άδειες οδήγησης. Στόχος είναι η ενίσχυση της οδικής ασφάλειας διασφαλίζοντας την καλύτερη προετοιμασία και αξιολόγηση των οδηγών.

Η αναθεώρηση περιλαμβάνει:

ενιαία φορητή άδεια οδήγησης έως το τέλος του 2030
εναρμονισμένη δοκιμαστική περίοδο για αρχάριους οδηγούς σε όλα τα κράτη μέλη
σύστημα συνοδευόμενης οδήγησης για νέους οδηγούς με άδεια κατηγορίας C
ένα βήμα προς την εναρμόνιση του ιατρικού ελέγχου κατά την έκδοση αδειών οδήγησης

Η οδηγία θα ελεγχθεί για νομικά και γλωσσικά ζητήματα και στη συνέχεια θα εγκριθεί επίσημα από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μόλις δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, τα κράτη μέλη θα έχουν στη διάθεσή τους 30 μήνες για να ενσωματώσουν τους νέους κανόνες στην εθνική τους νομοθεσία.

Προσωρινή συμφωνία Συμβουλίου και Κοινοβουλίου σχετικά με νέους κανόνες για τις άδειες οδήγησης (δελτίο Τύπου, 25 Μαρτίου 2025)

Οδηγία για την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι δράστες σοβαρών παραβάσεων της οδικής κυκλοφορίας αντιμετωπίζουν συνέπειες

Στις 25 Μαρτίου 2025, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία για την καλύτερη επιβολή των αποφάσεων έκπτωσης από το δικαίωμα οδήγησης (απαγορεύσεις οδήγησης ή αναστολές) σε ολόκληρη την Ένωση.

Η πρωτοβουλία αυτή έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι οι δράστες σοβαρών παραβάσεων της οδικής κυκλοφορίας θα είναι υπόλογοι, ανεξάρτητα από τον τόπο τέλεσης του αδικήματος, σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ. Επί του παρόντος, εάν ένας οδηγός διαπράξει σοβαρή τροχαία παράβαση σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο που εξέδωσε την άδειά του, η έκπτωσή του συχνά ισχύει μόνο στη χώρα όπου διαπράχθηκε η παράβαση.

Κύρια στοιχεία της πρωτοβουλίας:

τα κράτη μέλη πρέπει να επιβάλλουν αμοιβαία την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης για σοβαρές παραβάσεις (όπως η οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνεύματος ή η πρόκληση θανάτου ή σοβαρού τραυματισμού)
οι εκπτώσεις άνω των τριών μηνών πρέπει να δηλώνονται μεταξύ των κρατών μελών με τη χρήση τυποποιημένου εντύπου
σε περίπτωση έκπτωσης σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο που εξέδωσε την άδεια, η χώρα έκδοσης της άδειας πρέπει να εφαρμόζει την ίδια έκπτωση (με λίγες εξαιρέσεις)
όλα τα δεδομένα θα κοινοποιούνται μέσω του ασφαλούς συστήματος RESPER (του δικτύου της ΕΕ που επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις άδειες οδήγησης)

Εφαρμογή των αποφάσεων έκπτωσης από το δικαίωμα οδήγησης στην ΕΕ: Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταλήγουν σε προσωρινή συμφωνία (δελτίο Τύπου, 25 Μαρτίου 2025)

Ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τροχαίες παραβάσεις που επηρεάζουν την οδική ασφάλεια

Στις 16 Δεκεμβρίου 2024, μετά την προσωρινή πολιτική συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που επιτεύχθηκε τον Μάρτιο του 2024, το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε την αναθεώρηση της οδηγίας του 2015 σχετικά με τη διασυνοριακή ανταλλαγή πληροφοριών για τροχαίες παραβάσεις σχετικές με την οδική ασφάλεια. Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας διασφαλίζοντας ότι οι οδηγοί μη μόνιμοι κάτοικοι λογοδοτούν για τροχαίες παραβάσεις που διαπράττονται στα κράτη μέλη της ΕΕ. Η πρόταση:

διευρύνει τον κατάλογο των αδικημάτων που καλύπτονται από την οδηγία, ώστε να συμπεριληφθούν η επικίνδυνη προσπέραση, η οδήγηση στο αντίθετο ρεύμα και τα τροχαία με εγκατάλειψη θύματος
βελτιώνει τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών
προστατεύει καλύτερα τα δικαιώματα των οδηγών (π.χ. μέσω διασφαλίσεων για την πρόληψη της κατάχρησης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα)
ενισχύει τους μηχανισμούς κοινοποίησης και πληρωμής (διασφαλίζοντας ότι οι παραβάτες λαμβάνουν κοινοποιήσεις στη γλώσσα τους και μπορούν να πληρώνουν τα πρόστιμα ευκολότερα)

Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να μεταφέρουν τις διατάξεις της αναθεωρημένης οδηγίας στην εθνική τους νομοθεσία εντός 30 μηνών από την έναρξη ισχύος της.

Οδική ασφάλεια: Το Συμβούλιο εξέδωσε νέο νόμο για καλύτερη συνεργασία όσον αφορά τροχαίες παραβάσεις σχετικές με την οδική ασφάλεια ανά την Ευρώπη (δελτίο Τύπου, 16 Δεκεμβρίου 2024)

Δέσμη για τους τεχνικούς ελέγχους οχημάτων

Τον Δεκέμβριο του 2025, το Συμβούλιο ενέκρινε θέση σχετικά με τη δέσμη για τους τεχνικούς ελέγχους οχημάτων. Η δέσμη προτείνει συνολική επικαιροποίηση των προτύπων της ΕΕ όσον αφορά τις επιθεωρήσεις για την οδική ασφάλεια των οχημάτων και τους κανόνες σχετικά με την ταξινόμησή τους. Έχει ως στόχο να βελτιώσει περαιτέρω την οδική ασφάλεια στην ΕΕ, για παράδειγμα με:

τη διασφάλιση της συνέπειας, της αντικειμενικότητας και της ποιότητας του τεχνικού ελέγχου
τη μείωση των παραποιήσεων και τη βελτίωση του εντοπισμού ελαττωματικών οχημάτων, καθώς και παραποιημένων μετρητών χιλιομετρικών αποστάσεων