Trasport bit-triq

Trasport bit-triq sostenibbli u interkonness

It-trasport bit-triq jaqdi rwol vitali fiċ-ċaqliq tan-nies u tal-merkanzija madwar l-Ewropa, iżda jikkontribwixxi wkoll b'mod sinifikanti għall-emissjonijiet ta' gassijiet serra. Il-karozzi waħedhom jammontaw għal 12% tal-emissjonijiet kollha tad-diossidu tal-karbonju (CO₂) tal-UE.

L-UE ħadet diversi inizjattivi biex it-trasport isir aktar ekoloġiku. L-għan huwa li jinstab bilanċ bejn l-aċċessibbiltà u r-responsabbiltà ambjentali.

Karozzi u vannijiet: standards tal-emissjonijiet tas-CO₂

F'Marzu 2023, il-Kunsill adotta regoli ġodda biex jitnaqqsu aktar l-emissjonijiet tas-CO₂ minn karozzi u vannijiet ġodda, filwaqt li rreveda r-regolament tal-UE tal-2019.

Ir-regoli riveduti jistabbilixxu miri għat-tnaqqis progressiv tal-emissjonijiet. Bejn l-2030 u l-2034, l-emissjonijiet ser ikollhom jitnaqqsu b'55% għall-karozzi ġodda u b'50% għall-vannijiet ġodda meta mqabbla mal-miri tal-2021.

Mill-2035, il-karozzi u l-vannijiet ġodda kollha ser ikollhom ikunu vetturi b'emissjonijiet żero.

• "Lesti għall-mira ta' 55%": il-Kunsill jadotta regolament dwar l-emissjonijiet tas-CO₂ għal karozzi u vannijiet ġodda (stqarrija għall-istampa, 28 ta' Marzu 2023)
• Emissjonijiet ta' CO₂ fil-karozzi: il-Kunsill jagħti l-approvazzjoni finali għal flessibbiltà addizzjonali lill-produtturi tal-karozzi (stqarrija għall-istampa, 27 ta' Mejju 2025)

F'Diċembru 2025, il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat proposta biex jiġu riveduti l-istandards tal-emissjonijiet tas-CO₂ għall-karozzi u l-vannijiet. L-għan tal-proposta huwa li jkun hemm approċċ aktar flessibbli u newtrali fir-rigward tat-teknoloġija filwaqt li tinżamm il-mixja lejn in-newtralità klimatika. L-istati membri bħalissa qed jeżaminaw il-proposta.

Trakkijiet u karozzi tal-linja: standards tal-emissjonijiet tas-CO₂

F'Mejju 2024, il-Kunsill adotta regoli ġodda biex isaħħaħ l-istandards tal-emissjonijiet għall-vetturi heavy-duty. Ir-regolament jaġġorna r-regoli tal-2019 biex jgħin lill-UE tilħaq l-ambizzjonijiet tagħha fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima.

Ir-regolament għandu l-għan li jnaqqas l-emissjonijiet tas-CO₂ fis-settur tat-trasport bit-triq f'konformità mal-għanijiet klimatiċi tal-UE billi jgħolli l-miri għat-tnaqqis tal-emissjonijiet għall-2030 (-45%) u jintroduċi miri ġodda għall-2035 (-65%) u għall-2040 (-90%).

Ir-regoli jespandu l-kamp ta' applikazzjoni tar-regolament preċedenti sabiex kważi l-vetturi heavy-duty ġodda kollha b'emissjonijiet iċċertifikati tas-CO₂ – inkluż trakkijiet iżgħar, karozzi tal-linja urbani, kowċis u trejlers – jiġu soġġetti għal miri ta' tnaqqis tal-emissjonijiet.

Skont ir-regoli l-ġodda, sal-2035 il-karozzi tal-linja urbani l-ġodda kollha ser ikollhom ikunu vetturi b'emissjonijiet żero. Il-karozzi tal-linja u l-kowċis għal distanzi twal ser jibqgħu soġġetti għall-miri ġenerali.

F'Marzu 2026 il-Kunsill adotta formalment emenda mmirata għar-regolament dwar l-istandards tal-emissjonijiet tas-CO₂ għall-vetturi heavy-duty. Ir-regoli l-ġodda jintroduċu flessibbiltà temporanja għall-manifatturi biex jikkonformaw mal-miri tagħhom għat-tnaqqis tal-emissjonijiet tas-CO₂ għall-2030. L-emenda ma tibdilx is-sustanza tal-miri ta' tnaqqis fit-tul.

• Vetturi heavy-duty: il-Kunsill jadotta flessibbiltà mmirata biex il-manifatturi jikkonformaw mall-miri tas-CO₂ (stqarrija għall-istampa, 30 ta' Marzu 2026)
• Vetturi heavy-duty: il-Kunsill japprova standards tal-emissjonijiet tas-CO₂ aktar stretti (stqarrija għall-istampa, 13 ta' Mejju 2024)

Euro 7

Minbarra li stabbiliet standards tal-emissjonijiet għall-vetturi, l-UE adottat ukoll regoli biex jitnaqqsu l-emissjonijiet ta' sustanzi niġġiesa tal-arja oħra mit-trasport bit-triq.

Ir-regolament Euro 7 jistabbilixxi regoli għall-emissjonijiet li jissupplimentaw il-limiti tas-CO₂ imsemmijin hawn fuq, u jkopru wkoll elementi oħra li jniġġsu. Dawn jinkludu t-tniġġis mill-brix tat-tajers, mill-brejkijiet u mill-batteriji.

Ir-regoli jkopru karozzi, vannijiet u vetturi heavy-duty f'att legali wieħed.

Il-Kunsill adotta r-regolament il-ġdid f'April 2024.

Pedaġġ tat-toroq

Il-leġiżlazzjoni tal-UE tistabbilixxi regoli dwar il-ħlas li jrid isir minn vetturi ta' merkanzija heavy-duty għall-użu ta' ċerti infrastrutturi tat-toroq fl-istati membri.

F'Novembru 2021, il-Kunsill ta l-approvazzjoni tiegħu għal reviżjoni ta' dawn ir-regoli, li kollettivament jissejħu d-direttiva Eurovignette. Il-liġi riveduta għandha l-għan li tiffavorixxi trasport aktar ekoloġiku u aktar effiċjenti, u tinkludi skema ġdida biex jiġu indirizzati l-emissjonijiet ta' CO₂ sabiex titnaqqas l-impronta tal-karbonju tas-settur f'konformità mal-Patt Ekoloġiku Ewropew u l-Ftehim ta' Pariġi.

Id-direttiva daħlet fis-seħħ f'Marzu 2022.

F'Ġunju 2026, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew laħqu qbil proviżorju dwar emendi mmirati għad-direttiva dwar il-Eurovignette. Dawn ifittxu li jipprovdu aktar ċarezza dwar kif għandhom jiġu applikati r-regoli tat-tariffi bbażati fuq is-CO₂, b'mod partikolari fid-dawl tal-istandards il-ġodda tal-emissjonijiet tas-CO₂ għall-vetturi heavy-duty, li jidħlu fis-seħħ fl-1 ta' Lulju 2026.

Il-bidliet għandhom l-għan li jappoġġaw tranżizzjoni bla xkiel lejn sistema ta' pedaġġ stradali li tirrifletti aħjar l-emissjonijiet tal-vetturi, filwaqt li jiżguraw applikazzjoni aktar armonizzata tar-regoli fl-istati membri kollha.

Riċiklaġġ tal-vetturi li ma għadhomx jintużaw

F'Ġunju 2026, il-Kunsill adotta formalment ir-regolament dwar ir-rekwiżiti taċ-ċirkolarità għad-disinn tal-vetturi u dwar il-ġestjoni ta' vetturi li ma għadhomx jintużaw. Ir-regolament il-ġdid jintroduċi rekwiżiti taċ-ċirkolarità tul iċ-ċiklu tal-ħajja kollu tal-vetturi, mid-disinn u l-produzzjoni sa xi jsir minnhom meta ma jibqgħux jintużaw.

Il-produtturi ser ikunu responsabbli finanzjarjament u organizzazzjonalment għaċ-ċiklu tal-ħajja kollu tal-vetturi tagħhom, inkluż fil-mument meta jsiru skart.

Ir-regolament jipprojbixxi wkoll l-esportazzjoni ta' vetturi użati li ma għadhomx tajbin għat-triq, filwaqt li jiżgura li l-UE tissodisfa l-impenji tagħha li żżomm materjali ta' valur fit-territorju tagħha u li ma tikkontribwix għat-tniġġis f'pajjiżi terzi.

Emenda tad-direttiva dwar il-piżijiet u d-dimensjonijiet

F'Diċembru 2025, il-Kunsill adotta pożizzjoni li temenda d-direttiva li tistabbilixxi d-dimensjonijiet u l-piżijiet massimi awtorizzati għal ċerti vetturi tat-triq. Id-direttiva tistabbilixxi r-regoli għall-piż u d-dimensjonijiet massimi permissibbli tal-vetturi użati fit-trasport bit-triq fl-UE.

L-emenda għandha l-għan li timmodernizza r-regoli attwali, filwaqt li tirrifletti l-avvanzi teknoloġiċi, inkluż l-użu ta' vetturi b'emissjonijiet żero aktar nodfa. Tinkludi inċentivi biex is-settur tat-trasport bit-triq jinvesti f'teknoloġiji b'emissjonijiet żero, b'mod partikolari li jippermettu tpaċija għall-piż miżjud minħabba dawn it-teknoloġiji.

Sikurezza fit-toroq

Minkejja l-progress sinifikanti f'dawn l-aħħar deċennji, aktar minn 20 000 persuna għadhom jitilfu ħajjithom fit-toroq tal-UE kull sena. L-UE għandha l-għan li tnaqqas l-imwiet u l-korrimenti serji b'50% sal-2030 u li telimina l-imwiet u l-korrimenti serji kollha fit-toroq sal-2050.

Wieħed mill-mezzi biex jintlaħaq dan l-għan huwa l-pakkett dwar is-sikurezza fit-toroq, propost mill-Kummissjoni Ewropea f'Marzu 2023. Dan jikkonsisti f'reviżjonijiet ta' tliet proposti leġiżlattivi:

• id-direttiva dwar il-liċenzji tas-sewqan
• id-direttiva dwar l-effett fl-Unjoni kollha ta' skwalifiki mis-sewqan
• id-direttiva dwar l-iskambju transfruntier ta' informazzjoni dwar reati tat-traffiku relatati mas-sikurezza fit-toroq

Direttiva riveduta dwar il-liċenzji tas-sewqan għal sewwieqa mħejjija u vvalutati aħjar

F'Marzu 2025, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew laħqu qbil proviżorju dwar l-aġġornament tad-direttiva dwar il-liċenzji tas-sewqan. L-għan huwa li tissaħħaħ is-sikurezza fit-toroq billi jiġi żgurat li s-sewwieqa jitħejjew u jiġu vvalutati aħjar.

Ir-reviżjoni tinkludi:

• liċenzja tas-sewqan uniformi disponibbli fuq il-mobile sa tmiem l-2030
• perjodu ta' prova armonizzat għal sewwieqa ġodda fl-istati membri kollha
• skema ta' sewqan akkumpanjat għal sewwieqa żgħażagħ b'liċenzja (C)
• pass lejn l-armonizzazzjoni tal-iskrinjar mediku meta jinħarġu l-liċenzji tas-sewqan

Id-direttiva issa ser tiġi vverifikata għal kwistjonijiet legali u lingwistiċi, u wara dan tiġi adottata formalment mill-Kunsill u mill-Parlament Ewropew. Ladarba tiġi ppubblikata fil-Ġurnal Uffiċjali tal-UE, l-istati membri ser ikollhom 30 xahar biex jinkorporaw ir-regoli l-ġodda fil-liġijiet nazzjonali tagħhom.

Direttiva dwar l-iskwalifiki mis-sewqan biex jiġi żgurat li t-trasgressuri serji tat-traffiku jiffaċċjaw konsegwenzi

Fil-25 ta' Marzu 2025, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew laħqu ftehim politiku proviżorju dwar l-infurzar aħjar tal-iskwalifiki tas-sewqan (projbizzjonijiet jew sospensjonijiet mis-sewqan) madwar l-Unjoni.

Din l-inizjattiva għandha l-għan li tiżgura li t-trasgressuri serji tat-traffiku jinżammu responsabbli fl-UE kollha, irrispettivament minn fejn ikun twettaq reat. Bħalissa, jekk sewwieq iwettaq ksur serju tat-traffiku fi stat membru li ma jkunx dak li jkun ħareġ il-liċenzja tiegħu, l-iskwalifika tiegħu spiss tapplika biss fil-pajjiż fejn ikun seħħ ir-reat.

Elementi ewlenin tal-inizjattiva:

• l-istati membri jridu jinfurzaw l-iskwalifiki mis-sewqan għal reati serji (bħas-sewqan taħt l-influwenza tax-xorb jew li jikkawża mewt jew korriment serju) mogħtija fi stati membri oħra
• skwalifiki ta' aktar minn tliet xhur iridu jiġu rrapportati bejn l-istati membri bl-użu ta' formola standardizzata
• fil-każ ta' skwalifika fi stat membru li ma jkunx dak li jkun ħareġ il-liċenzja, il-pajjiż li joħroġ il-liċenzja jrid japplika l-istess skwalifika (bi ftit eċċezzjonijiet)
• id-data kollha ser tiġi kondiviża permezz tas-sistema sigura RESPER (in-network tal-UE li jippermetti l-iskambju ta' informazzjoni dwar il-liċenzji tas-sewqan)

Kondiviżjoni ta' informazzjoni dwar reati tat-traffiku li jaffettwaw is-sikurezza fit-toroq

Fis-16 ta' Diċembru 2024, wara qbil politiku proviżorju mal-Parlament Ewropew f'Marzu 2024, il-Kunsill tal-UE adotta r-reviżjoni tad-direttiva tal-2015 dwar l-iskambju transfruntier ta' informazzjoni dwar reati tat-traffiku relatati mas-sikurezza fit-toroq. L-inizjattiva għandha l-għan li ttejjeb is-sikurezza fit-toroq billi tiżgura li s-sewwieqa mhux residenti jinżammu responsabbli għal ksur tat-traffiku mwettaq fl-istati membri tal-UE. Il-proposta:

• tespandi l-lista ta' reati koperti mid-direttiva, biex tinkludi qbiż perikoluż, sewqan f'direzzjoni ħażina u inċidenti ta' hit-and-run
• ittejjeb il-kooperazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali
• tipproteġi aħjar id-drittijiet tas-sewwieqa (eż. permezz ta' salvagwardji għall-prevenzjoni tal-użu ħażin tad-data personali)
• ittejjeb il-mekkaniżmi ta' notifika u ta' pagament (tiżgura li t-trasgressuri jirċievu notifiki bil-lingwa tagħhom stess u jkunu jistgħu jħallsu l-multi b'mod aktar faċli)

L-istati membri huma meħtieġa jittrasponu d-dispożizzjonijiet tad-direttiva riveduta fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom fi żmien 30 xahar mid-dħul fis-seħħ tagħha.

Pakkett tal-affidabbiltà stradali

F'Diċembru 2025, il-Kunsill adotta pożizzjoni dwar il-pakkett dwar l-affidabbiltà stradali. Il-pakkett jippreżenta aġġornament komprensiv tal-istandards tal-UE fir-rigward tal-ispezzjonijiet tal-vetturi b'rabta mas-sikurezza fit-toroq u r-regoli fir-rigward tar-reġistrazzjoni tagħhom. Għandu l-għan li jkompli jtejjeb is-sikurezza fit-toroq fl-UE billi pereżempju:

• jiżgura l-konsistenza, l-oġġettività u l-kwalità tal-ittestjar tal-affidabilità stradali
• inaqqas tat-tbagħbis u jtejjeb id-detezzjoni ta' vetturi difettużi, kif ukoll ta' odometri mbagħbsa

Aktar informazzjoni dwar mezzi oħra ta' trasport

Aqra dwar il-politiki tal-UE dwar it-trasport bl-ajru, bil-ferrovija u bil-baħar.