Míniú ar an ngeilleagar ciorclach
Ní gan teorainn iad acmhainní an Domhain. Leis an ngeilleagar ciorclach, is ar bhealach inbhuanaithe a úsáidtear táirgí agus ábhar agus tugtar deis don Aontas a bheith níos iomaíche.
An geilleagar ciorclach - céard atá ann?
Córas is ea an geilleagar ciorclach ina ndéantar táirgí agus ábhair a chomhroinnt, a ligean ar léas, a athúsáid, a dheisiú agus a athchúrsáil in áit iad a chaitheamh amach. Tugann sin saolré níos faide dóibh, agus laghdaítear dramhaíl agus an gá le hearraí nua a tháirgeadh.
Faoi láthair, tá geilleagar an domhain bunaithe go príomha ar mhúnla líneach ina n-úsáidtear earraí ar feadh tréimhse ghearr agus ina ndéantar iad a dhiúscairt ansin. Cuireann sin brú mór ar an dúlra agus ar acmhainní, agus méadaíonn sé na leibhéil dramhaíola agus truaillithe.
An geilleagar ciorclach
- laghdaítear dramhaíl, úsáid acmhainní agus truailliú
- laghdaítear ár lorg tomhaltais agus ár n-astaíochtaí
- cruthaítear poist nua agus deiseanna gnó nua
- déantar an Eoraip níos iomaíche sa domhan
An geilleagar líneach
- bunaithe ar an tsamhail ‘tóg-déan-úsáid-diúscair’
- cuirtear brú ar acmhainní nádúrtha
- cruthaítear dramhaíl agus truaillítear an comhshaol
- is mó an gá le hamhábhair, rud a fhágann an tAontas níos spleáiche ar allmhairí
An gá atá le geilleagar ciorclach
Leis na patrúin táirgthe agus tomhaltais atá ann faoi láthair agus an daonra domhanda ag dul i méid, faoi 2050 bheadh gá le trí phláinéad ar mhéid an Domhain.
Dá mbeadh geilleagar ciorclach againn, ba lú earraí agus ábhar a bheadh le táirgeadh againn, rud a d'fhágfadh gurbh ísle leibhéil na n-astaíochtaí CO2 agus na dtruailleán eile, agus gur lú freisin an úsáid a bheadh á baint as acmhainní teoranta an Domhain.
Is chun tairbhe na nithe a leanas a théann an geilleagar ciorclach:
- an comhshaol (trí chosaint níos fearr a chur ar fáil dó)
- an geilleagar (tríd an spleáchas ar amhábhair a laghdú)
- an tsochaí (trí dheiseanna nua a chur ar fáil do ghnólachtaí agus do phoist)
An geilleagar ciorclach san Aontas
Faoi láthair, is ar éigin a thagann 10 % de na hábhair a úsáidtear san Aontas ó ábhair athchúrsáilte. Ba é 11.8 % an ráta úsáide ciorclaí ábhair in 2023 — méadú beag 1.1 pointe céatadáin i gcomparáid le 2010.
Maidir le tomhaltas na n-amhábhar, tá laghdú mall tagtha le 15 bliana anuas ar an tomhaltas per capita. Léiríonn na sonraí gur úsáideadh 14.1 tona d'amhábhair per capita san Aontas in 2023, i gcomparáid le 16.3 tona in 2009 (Eurostat, 2023).
Táirgtear os cionn 185 kg de dhramhaíl phacáistíochta per capita san Aontas (Eurostat, 2025), agus ní athchúrsáiltear ach 38 % den dramhaíl sin sa chaoi gur féidir earraí nua a tháirgeadh aisti.
Conas atá an Eoraip ag bogadh i dtreo geilleagar ciorclach?
Is é sprioc an Aontais go mbunófaí geilleagar ciorclach aeráidneodrach faoi 2050, agus go mbeadh a dhá oiread úsáide á baint as ábhair athchúrsáilte in 2030 ná mar a bhí in 2020.
Tá sraith tionscnamh beartais seolta ag an Aontas chun bogadh i dtreo na sprice sin.
Áirítear orthu sin an plean gníomhaíochta don gheilleagar ciorclach, an treoir maidir le héicidhearthóireacht agus an treoir maidir leis an ‘ceart chun deisiúcháin’.
An geilleagar ciorclach
Féach freisin
An t-athbhreithniú deireanach: an 3 Feabhra 2025