Míniú ar an ngeilleagar ciorclach

An geilleagar ciorclach - céard atá ann?

Córas is ea an geilleagar ciorclach ina ndéantar táirgí agus ábhair a chomhroinnt, a ligean ar léas, a athúsáid, a dheisiú agus a athchúrsáil in áit iad a chaitheamh amach. Tugann sin saolré níos faide dóibh, agus laghdaítear dramhaíl agus an gá le hearraí nua a tháirgeadh.

Faoi láthair, tá geilleagar an domhain bunaithe go príomha ar mhúnla líneach ina n-úsáidtear earraí ar feadh tréimhse ghearr agus ina ndéantar iad a dhiúscairt ansin. Cuireann sin brú mór ar an dúlra agus ar acmhainní, agus méadaíonn sé na leibhéil dramhaíola agus truaillithe.

An geilleagar ciorclach

• laghdaítear dramhaíl, úsáid acmhainní agus truailliú
• laghdaítear ár lorg tomhaltais agus ár n-astaíochtaí
• cruthaítear poist nua agus deiseanna gnó nua
• déantar an Eoraip níos iomaíche sa domhan

An geilleagar líneach

• bunaithe ar an tsamhail ‘tóg-déan-úsáid-diúscair’
• cuirtear brú ar acmhainní nádúrtha
• cruthaítear dramhaíl agus truaillítear an comhshaol
• is mó an gá le hamhábhair, rud a fhágann an tAontas níos spleáiche ar allmhairí

An gá atá le geilleagar ciorclach

Leis na patrúin táirgthe agus tomhaltais atá ann faoi láthair agus an daonra domhanda ag dul i méid, faoi 2050 bheadh gá le trí phláinéad ar mhéid an Domhain.

Dá mbeadh geilleagar ciorclach againn, ba lú earraí agus ábhar a bheadh le táirgeadh againn, rud a d'fhágfadh gurbh ísle leibhéil na n-astaíochtaí CO₂ agus na dtruailleán eile, agus gur lú freisin an úsáid a bheadh á baint as acmhainní teoranta an Domhain.

Is chun tairbhe na nithe a leanas a théann an geilleagar ciorclach:

• an comhshaol (trí chosaint níos fearr a chur ar fáil dó)
• an geilleagar (tríd an spleáchas ar amhábhair a laghdú)
• an tsochaí (trí dheiseanna nua a chur ar fáil do ghnólachtaí agus do phoist)

An geilleagar ciorclach san Aontas

Faoi láthair, is ar éigin a thagann 10 % de na hábhair a úsáidtear san Aontas ó ábhair athchúrsáilte. Ba é 11.8 % an ráta úsáide ciorclaí ábhair in 2023 — méadú beag 1.1 pointe céatadáin i gcomparáid le 2010.

Maidir le tomhaltas na n-amhábhar, tá laghdú mall tagtha le 15 bliana anuas ar an tomhaltas per capita. Léiríonn na sonraí gur úsáideadh 14.1 tona d’amhábhair per capita san Aontas in 2023, i gcomparáid le 16.3 tona in 2009 (Eurostat, 2023).

Táirgtear os cionn 185 kg de dhramhaíl phacáistíochta per capita san Aontas (Eurostat, 2025), agus ní athchúrsáiltear ach 38 % den dramhaíl sin sa chaoi gur féidir earraí nua a tháirgeadh aisti.

Conas atá an Eoraip ag bogadh i dtreo geilleagar ciorclach?

Is é sprioc an Aontais go mbunófaí geilleagar ciorclach aeráidneodrach faoi 2050, agus go mbeadh a dhá oiread úsáide á baint as ábhair athchúrsáilte in 2030 ná mar a bhí in 2020.

Tá sraith tionscnamh beartais seolta ag an Aontas chun bogadh i dtreo na sprice sin.

Áirítear orthu sin an plean gníomhaíochta don gheilleagar ciorclach, an treoir maidir le héicidhearthóireacht agus an treoir maidir leis an ‘ceart chun deisiúcháin’.

Féach freisin