Iascach
Foghlaim faoi rialacha an Aontais maidir le stoic éisc a bhainistiú ar bhealach inbhuanaithe agus ró-iascaireacht a chosc.
Tá acmhainní éisc teoranta agus féadfaidh tionchar a bheith ag an ró-iascaireacht ar mharthanas stoic. Tá rialacha leagtha síos ag an Aontas chun inbhuanaitheacht na n-aigéan agus thionscal na hiascaireachta agus an dobharshaothraithe a chinntiú.
Is é is aidhm do chomhbheartas iascaigh an Aontais éisc a chur ar fáil do thomhaltóirí ar phraghsanna réasúnta, rud a chuideoidh le hearnáil an iascaigh a choinneáil láidir.
Spriocanna bheartas iascaigh an Aontais
Faoina chomhbheartas iascaigh rialaíonn an tAontas gníomhaíochtaí iascaireachta agus dobharshaothraithe, socraíonn sé cuótaí iascaireachta, agus cosnaíonn sé an t-iascach agus na haigéin.
Stoic a chaomhnú
Ró-iascaireacht a sheachaint agus acmhainneacht atáirgthe stoc éisc a chinntiú
An tionscal a choinneáil iomaíoch
Na coinníollacha le haghaidh earnáil bhrabúsach iascaireachta agus dobharshaothraithe a chumasú
Deiseanna a chomhroinnt
Cuótaí iascaireachta cothroma a shocrú i measc thíortha an Aontais
Éiceachórais muirí a chaomhnú
Na haigéin, speicis agus a ngnáthóga a chaomhnú
An tslí a mbainistítear stoic éisc
Leagann an tAontas síos teorainneacha maidir le líon na n-iasc is féidir a ghabháil chun acmhainní iascaireachta a chosaint. Tá sé sin ríthábhachtach chun earnáil iascaigh inmharthana a bheith ann san Aontas. Déantar teorainneacha gabhála a shainiú gach bliain le haghaidh breis agus 200 speiceas tráchtála i gcomhréir le comhairle eolaíoch neamhspleách.
Ina theannta sin, glacann an tAontas pleananna ilbhliantúla do limistéir shonracha farraige chun caomhnú fadtéarmach a chinntiú. Cabhraíonn na bearta chun dul i ngleic leis an iascaireacht neamhdhleathach freisin le damáiste d’éiceachórais mhuirí a theorannú.
Cuótaí iascaireachta a shocrú i measc thíortha an Aontais
Tá ról tábhachtach ag an gComhairle maidir le teorainneacha gabhála (‘gabhálacha iomlána incheadaithe’ nó ‘TACanna’) agus cuótaí náisiúnta a shocrú do stoic éisc an Aontais, ós rud é gur limistéar é sin ina bhfuil freagracht iomlán uirthi as an reachtaíocht a ghlacadh.
- Comhairliúchán agus moladh: cuireann an Coimisiún togra i láthair le haghaidh teorainneacha gabhála bunaithe ar chomhairle eolaíoch.
- An chaibidlíocht: déanann ionadaithe ó thíortha an Aontais anailís agus plé ar an togra i Meitheal na Comhairle um an mBeartas Iascaigh.
- Comhaontú: tagann airí thíortha an Aontais ar chomhaontú leis na teorainneacha agus na cuótaí gabhála laistigh den Chomhairle Talmhaíochta agus Iascaigh.
- Glacadh: glacann an Chomhairle an comhaontú go foirmiúil agus bíonn sé ina dhlí.
Laghdú tagtha ar an ró-iascaireacht i gcomparáid le 20 bliain ó shin
A bhuí leis an mbeartas iascaigh agus leis na bearta atá ann chun an iascaireacht a dhéanamh níos inbhuanaithe, tá na stoic éisc ag téarnamh. In 2003, rinneadh ró-iascaireacht ar sheacht stoc as gach deich stoc, ach in 2022 ní raibh tionchar ag ró-iascaireacht ach ar thrí stoc as gach deich stoc. Is laghdú 40 pointe céatadáin é sin ar an ró-iascaireacht le thart ar 20 bliain anuas.
Cé go léiríonn na sonraí sin an tionchar dearfach a bhíonn ag rialacha an Aontais ar shláinte na stoc éisc, is dúshlán atá sa ró-iascaireacht i gcónaí. Tá stádas na stoc éisc sa Mheánmhuir, sa Mhuir Dhubh agus i Muir Bhailt go háirithe ríthábhachtach i gcónaí agus ní mór gníomhaíocht bhreise a dhéanamh ina leith.
Comhaontuithe idirnáisiúnta
Tá comhaontuithe tugtha i gcrích ag an Aontas le comhpháirtithe ar fud an domhain chun acmhainní éisc a bhainistiú agus a chomhroinnt. Trí na comhaontuithe sin, bíonn rochtain ag soithí an Aontais ar uiscí na dtíortha comhpháirtíochta agus ar a stoic éisc.
Is í an Ríocht Aontaithe an príomh-chomhpháirtí, ós rud é go bhfuil thart ar 100 stoc éisc á gcomhroinnt ag an Aontas agus ag an Ríocht Aontaithe.
Na blaisíní breise is déanaí
Feirmeoireacht orgánach
Comhaontuithe tar éis Brexit
An Comhbheartas Talmhaíochta mínithe
An t-athbhreithniú deireanach: an 15 Aibreán 2026