"Χρησιμοποιούμε cookies για να εξασφαλίσουμε τη βελτίωση της εμπειρίας περιήγησής σας. Χρειαζόμαστε τα απαραίτητα cookies για την υποστήριξη των βασικών λειτουργιών του ιστοτόπου του Συμβουλίου. Τα προαιρετικά cookies μας βοηθούν στην εκπόνηση ανώνυμων και συγκεντρωτικών στατιστικών, με σκοπό την καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών σας.
Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, 8-9 Ιουνίου 2023
Κύρια αποτελέσματα
Εσωτερικές υποθέσεις, 8 Ιουνίου
Άσυλο και μετανάστευση
Το Συμβούλιο κατέληξε σε συμφωνία επί δύο βασικών φακέλων για το άσυλο και τη μετανάστευση —τον κανονισμό για τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης και τον κανονισμό για τη διαδικασία ασύλου. Και τα δύο νομοθετήματα αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μετανάστευση και το άσυλο, η οποία θα είναι δίκαιη, αποτελεσματική και βιώσιμη μακροπρόθεσμα.
Η μετανάστευση αποτελεί κοινή ευρωπαϊκή πρόκληση και ευθύνη. Η σημερινή μας συμφωνία αποτελεί μεγάλο άλμα προόδου προς μια δίκαιη και βιώσιμη ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση και το άσυλο.
Maria Malmer Stenergard, Υπουργός Μετανάστευσης της Σουηδίας
Με τον κανονισμό για τη διαδικασία ασύλου (APR) θεσπίζεται κοινή διαδικασία σε ολόκληρη την ΕΕ, την οποία τα κράτη μέλη πρέπει να ακολουθούν στις περιπτώσεις ατόμων που ζητούν διεθνή προστασία. Ο κανονισμός περιλαμβάνει επίσης διαδικασία στα σύνορα, με την οποία θα παρέχεται η δυνατότητα ταχείας εκτίμησης στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ του κατά πόσον οι αιτήσεις είναι αβάσιμες ή απαράδεκτες.
Ο κανονισμός για τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης (AMMR) θα αντικαταστήσει τον ισχύοντα κανονισμό του Δουβλίνου. Σκοπός του AMMR είναι ο καθορισμός του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση μιας αίτησης ασύλου. Ο κανονισμός αυτός θεσπίζει επίσης νέο μηχανισμό διαχείρισης της μετανάστευσης και αλληλεγγύης, ο οποίος θα εξασφαλίσει πιο ομοιόμορφη κατανομή των μεταναστών σε ολόκληρη την ΕΕ.
Το νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο και η εξωτερική διάσταση της μετανάστευσης αποτελούν τις δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Το Συμβούλιο σημείωσε την πορεία των εργασιών της Επιτροπής και της Προεδρίας όσον αφορά την εξωτερική διάσταση της μετανάστευσης, συμπεριλαμβανομένων θεμάτων όπως οι παγκόσμιες μεταναστευτικές ροές και η συνεργασία της ΕΕ με εξωτερικούς εταίρους για τη διαχείριση των μεταναστευτικών πιέσεων. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στο σχέδιο δράσης για την οδό της Δυτικής Μεσογείου / Ατλαντικού και στην κατάσταση στην Τυνησία, την Αίγυπτο και το Ιράκ.
Χώρος Σένγκεν
Το Συμβούλιο Σένγκεν αντάλλαξε απόψεις σχετικά με τη συνολική κατάσταση του χώρου Σένγκεν, βάσει παρουσίασης της έκθεσης της Επιτροπής για την κατάσταση του Σένγκεν το 2023. Οι υπουργοί συμφώνησαν σχετικά με τους τομείς στους οποίους θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή από το Συμβούλιο Σένγκεν κατά τον επόμενο κύκλο του Συμβουλίου Σένγκεν 2023-2024:
άρση των συνοριακών ελέγχων με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία
βελτίωση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων επιστροφής
ενίσχυση της συνεργασίας των αρχών επιβολής του νόμου για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διακίνησης ναρκωτικών
εντατικοποίηση των εργασιών για τη μετανάστευση και τη διαχείριση των συνόρων
Το Συμβούλιο Σένγκεν συζήτησε επίσης την παρακολούθηση των καθεστώτων απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης. Οι υπουργοί ζήτησαν πιο στρατηγική χρήση της πολιτικής της ΕΕ για τις θεωρήσεις. Εξέφρασαν τη γενική ικανοποίησή τους για το σχέδιο της Επιτροπής να υποβάλει νομοθετική πρόταση, κατά το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους, ώστε ο μηχανισμός αναστολής της απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης να καταστεί πιο αποτελεσματικός. Με τον τρόπο αυτό η ΕΕ αναμένεται να εξοπλιστεί με ένα καλύτερο εργαλείο για την αντιμετώπιση περιπτώσεων κατάχρησης των καθεστώτων απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης και για τη σημαντική μείωση της αντικανονικής μετανάστευσης προς την ΕΕ λόγω της έλλειψης ευθυγράμμισης της πολιτικής θεωρήσεων από γειτονικές χώρες που απαλλάσσονται από την υποχρέωση θεώρησης.
Ο eu-LISA —ο οργανισμός της ΕΕ που είναι αρμόδιος για τη λειτουργική διαχείριση των συστημάτων ΤΠ στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης— ενημέρωσε τους υπουργούς σχετικά με την εφαρμογή της διαλειτουργικότητας των συστημάτων πληροφοριών της ΕΕ, τα οποία χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη για την καταπολέμηση του εγκλήματος, τον έλεγχο των συνόρων και τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. Ο οργανισμός ενημέρωσε, μεταξύ άλλων, σχετικά με την πορεία της εφαρμογής των εν λόγω συστημάτων. Κατά το Συμβούλιο ΔΕΥ του Οκτωβρίου, θα πρέπει να υποβληθεί αναθεωρημένο χρονοδιάγραμμα για την τεχνική ετοιμότητα των συστημάτων αυτών.
Σε σχέση πάντα με το μέρος της συνόδου που αφορά τον χώρο Σένγκεν, η Ρουμανία ενημέρωσε σχετικά με ένα υπουργικό φόρουμ για τα κράτη μέλη του Σένγκεν που πραγματοποιήθηκε στις 9 Μαΐου 2023. Η Ρουμανία και η Βουλγαρία ενημέρωσαν τις αντιπροσωπίες σχετικά με πιλοτικά σχέδια στον τομέα του ασύλου, των επιστροφών και της διαχείρισης των συνόρων. Τέλος, η Προεδρία παρέσχε πληροφορίες σχετικά με τις τρέχουσες νομοθετικές προτάσεις στον χώρο Σένγκεν.
Εσωτερική ασφάλεια / Επιβολή του νόμου
Η Προεδρία και η Επιτροπή ενημέρωσαν τους υπουργούς σχετικά με τη σύσταση ομάδας εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου σχετικά με την πρόσβαση σε δεδομένα με στόχο την αποτελεσματική επιβολή του νόμου. Στόχος της ομάδας εμπειρογνωμόνων θα είναι να διαμορφώσει ένα όραμα σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης των σημερινών και των αναμενόμενων προκλήσεων στον τομέα της επιβολής του νόμου με γνώμονα τις τεχνολογικές εξελίξεις —όπως η χρήση της ηλεκτρονικής επικοινωνίας με διατερματική κρυπτογράφηση ή της τεχνητής νοημοσύνης— και να διατυπώσει συστάσεις για τη διαμόρφωση των πολιτικών και της νομοθεσίας της ΕΕ.
Οι ψηφιακές υπηρεσίες χρησιμοποιούνται καταχρηστικά όλο και περισσότερο από εγκληματίες για τη διάπραξη εγκλημάτων. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου διαθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία για την καταπολέμηση του εγκλήματος και, για τον σκοπό αυτό, η πρόσβαση σε δεδομένα είναι καίριας σημασίας. Είμαι πεπεισμένος ότι η ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου θα συμβάλει ουσιαστικά στην αποτελεσματικότερη επιβολή του νόμου.
Gunnar Strömmer, Υπουργός Δικαιοσύνης της Σουηδίας
Από τις μεγάλης κλίμακας πλημμύρες έως τις δασικές πυρκαγιές και την COVID-19, η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξανόμενο αριθμό πολύπλοκων και μακροχρόνιων κρίσεων. Λόγω του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, υπάρχει επίσης αυξημένος κίνδυνος χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών ή πυρηνικών συμβάντων. Υπό το φως των ανωτέρω, οι υπουργοί ενέκριναν συμπεράσματα σχετικά με την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του συνόλου της κοινωνίας στο πλαίσιο της πολιτικής προστασίας, συμπεριλαμβανομένης της ετοιμότητας έναντι χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών και πυρηνικών απειλών. Το Συμβούλιο συμφωνεί ότι η πολιτική προστασία μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ΕΕ και στον μετριασμό του κινδύνου χημικών, βιολογικών, ραδιολογικών ή πυρηνικών συμβάντων.
Κατά τη διάρκεια του γεύματος συζητήθηκαν τα θέματα της αντιτρομοκρατίας, καθώς και της καταπολέμησης του βίαιου εξτρεμισμού και της τρομοκρατίας. Στην ημερήσια διάταξη περιλαμβάνονταν επίσης οι επιπτώσεις της επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας στην εσωτερική ασφάλεια της ΕΕ και η χορήγηση προσωρινής προστασίας σε ανθρώπους που προσπαθούν να ξεφύγουν από τον πόλεμο.
Η Προεδρία ενημέρωσε επίσης σχετικά με την πορεία άλλων νομοθετικών προτάσεων οι οποίες καλύπτουν από τον τομέα του ασύλου, της μετανάστευσης, των συνόρων και των θεωρήσεων έως την πρόληψη και την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.
Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:
Στο σημείο «Διάφορα», η Σλοβενία παρουσίασε τα συμπεράσματα της υπουργικής συνόδου της Διαδικασίας του Brdo, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Portorož της Σλοβενίας στις 3 και 4 Απριλίου 2023. Η υπουργική σύνοδος ήταν αφιερωμένη στη συζήτηση σχετικά με τις τρέχουσες προκλήσεις στον τομέα της εσωτερικής ασφάλειας και της μετανάστευσης, με έμφαση στη στενότερη συνεργασία για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών. Η Προεδρία παρέσχε ενημέρωση σχετικά με τη σύνοδο των υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΕΕ-ΗΠΑ που θα πραγματοποιηθεί στις 20-21 Ιουνίου 2023 στη Στοκχόλμη. Η ισπανική αντιπροσωπία παρουσίασε το πρόγραμμα εργασιών της αναλαμβάνουσας ισπανικής Προεδρίας.
Συμφωνία συνεργασίας ΕΕ - Ηνωμένου Βασιλείου σε θέματα ανταγωνισμού
Το Συμβούλιο εξέδωσε, χωρίς συζήτηση, απόφαση με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τη συνεργασία και την ανταλλαγή πληροφοριών σε θέματα ανταγωνισμού.
Η συμφωνία θα συμπληρώσει τη συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας ΕΕ - Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2021, και θα καλύπτει τη συνεργασία με τις αρχές ανταγωνισμού του Ηνωμένου Βασιλείου σε θέματα που σχετίζονται με την εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού της ΕΕ.
Το Συμβούλιο υιοθέτησε πέντε γενικές προσεγγίσεις —κοινές θέσεις επί σχεδίων νομοθετικών πράξεων της ΕΕ, που αποτελούν προϋπόθεση για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο— με στόχο να βελτιωθούν η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, η προστασία του δημόσιου διαλόγου, η καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και η ποινικοποίηση της παραβίασης των κυρώσεων της ΕΕ.
Η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα για τη σουηδική Προεδρία. Με τις σημαντικές αποφάσεις που ελήφθησαν σήμερα θα βελτιωθεί η δυνατότητα των αρχών επιβολής του νόμου να καταπολεμούν το οργανωμένο έγκλημα, σεβόμενες ταυτόχρονα τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Έτσι θα ενισχυθούν η ελευθερία και η ασφάλεια όλων των πολιτών στα κράτη μέλη της ΕΕ.
Gunnar Strömmer, Υπουργός Δικαιοσύνης της Σουηδίας
Η ΕΕ ενισχύει τους κανόνες σχετικά με την ανάκτηση και τη δήμευση οργάνων και προϊόντων εγκλήματος. Μεταξύ άλλων επικαιροποιήσεων, τα κράτη μέλη θα είναι υποχρεωμένα να επιτρέπουν τη δήμευση ανεξήγητου πλούτου υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Το Συμβούλιο κατέληξε σε γενική προσέγγιση για το εν λόγω σχέδιο νομοθετικής πράξης.
Το Συμβούλιο κατέληξε σε γενική προσέγγιση σχετικά με πρόταση οδηγίας κατά των στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPP). Στόχος της οδηγίας είναι να αποτρέψει τις αβάσιμες ή καταχρηστικές δικαστικές διαδικασίες κατά δημοσιογράφων και υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να θεσπίσει μέσα έννομης προστασίας από τις εν λόγω διαδικασίες. Χάρη στην προτεινόμενη νομοθετική πράξη της ΕΕ, τα πρόσωπα που έρχονται αντιμέτωπα με στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού θα επωφεληθούν από σειρά δικονομικών εγγυήσεων και μέτρων προστασίας.
Το Συμβούλιο καθόρισε τη θέση του για την επικαιροποίηση της οδηγίας της ΕΕ για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Μεταξύ άλλων, ο καταναγκαστικός γάμος και η παράνομη υιοθεσία θα αναφέρονται ρητά ως μορφές εκμετάλλευσης που καλύπτονται από την οδηγία. Οι χώρες της ΕΕ πρέπει επίσης να διασφαλίσουν ότι τα άτομα που χρησιμοποιούν εν γνώσει τους υπηρεσίες που παρέχονται από θύματα εμπορίας ανθρώπων μπορεί να αντιμετωπίσουν κυρώσεις.
Βία κατά των γυναικών
Το Συμβούλιο κατέληξε σε συμφωνία επί σχεδίου νομοθετικής πράξης για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της εξ οικείων βίας. Μεταξύ άλλων, προτίθεται να ποινικοποιήσει σε ολόκληρη την ΕΕ ορισμένες συμπεριφορές, όπως τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων, την παρενοχλητική κυβερνοπαρακολούθηση ή την κυβερνοπαρενόχληση. Η πρόταση καλύπτει επίσης την καταγγελία περιστατικών βίας κατά των γυναικών, καθώς και μέτρα στήριξης και παροχής βοήθειας στα θύματα, συμπεριλαμβανομένων της αποζημίωσης και της συλλογής δεδομένων.
Στην ΕΕ, μία στις τρεις γυναίκες έχει υποστεί σωματική ή σεξουαλική βία, κυρίως από συντρόφους (στοιχεία του 2014). Υπολογίστηκε ότι, μόνο το 2020, μία στις δύο νέες γυναίκες υπέστη έμφυλη κυβερνοβία. Επομένως η πρόταση αυτή θα αποτελέσει σημαντικό βήμα προόδου για την καταπολέμηση της έμφυλης βίας.
Το Συμβούλιο επεξεργάζεται νέα νομοθεσία για να διασφαλίσει την ποινικοποίηση της παραβίασης των περιοριστικών μέτρων. Σε αυτήν θα καθορίζονται ελάχιστες ποινές για την καταστρατήγηση και την παραβίαση των κυρώσεων της ΕΕ. Το Συμβούλιο κατέληξε σε γενική προσέγγιση γι’ αυτό το σχέδιο νομοθετικής πράξης.
Εκτός από αυτές τις πέντε γενικές προσεγγίσεις, η Προεδρία ενημέρωσε τους υπουργούς και για άλλες εκκρεμείς νομοθετικές προτάσεις στον τομέα της δικαιοσύνης: για τις εν εξελίξει συζητήσεις με το Κοινοβούλιο σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος και την ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης, καθώς και σχετικά με πρόταση για τη μεταφορά ποινικών διαδικασιών (από ένα κράτος μέλος σε άλλο).
Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:
Άλλα σημεία στην ημερήσια διάταξη των υπουργών Δικαιοσύνης
Οι υπουργοί συζήτησαν επίσης το ζήτημα των ερευνών για παραβιάσεις των περιοριστικών μέτρων της ΕΕ σε σχέση με την επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, και των σχετικών διώξεων. Αντάλλαξαν πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έλαβαν οι εθνικές τους αρχές στο πλαίσιο αυτό και συζήτησαν πιθανές βέλτιστες πρακτικές και βασικές προκλήσεις. Η συζήτηση κατέδειξε ότι οι εν λόγω έρευνες και διώξεις ενέχουν δυσκολίες, αλλά και ότι πολλές δυσκολίες είναι κοινές για όλα τα κράτη μέλη. Πολλές αντιπροσωπίες επιβεβαίωσαν την προστιθέμενη αξία που έχει η συνέχιση της ανταλλαγής πληροφοριών και βέλτιστων πρακτικών, καθώς και της στήριξης των εθνικών αρχών από την Eurojust και την Ευρωπόλ. Στα συμπεράσματά του της 23ης Μαρτίου 2023, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε το Συμβούλιο και την Επιτροπή να ενισχύσουν όλα τα αναγκαία μέσα επιβολής και να αναπτύξουν, από κοινού με τα κράτη μέλη, μια πλήρως συντονισμένη προσέγγιση για τον σκοπό αυτόν.
Η ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις δικαστικές πτυχές της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος —και η ισορροπία που πρέπει να βρεθεί μεταξύ της ανάγκης για αποτελεσματικά ερευνητικά μέτρα και της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων— ήταν το θέμα της συζήτησης κατά τη διάρκεια του γεύματος.
Οι υπουργοί ενημερώθηκαν για τις πλέον πρόσφατες εξελίξεις όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), η οποία άρχισε να λειτουργεί τον Ιούνιο του 2021. Το 2022 η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κίνησε 865 έρευνες που έχουν οδηγήσει επί του παρόντος σε 1117 εν εξελίξει έρευνες, με εκτιμώμενες ζημίες ύψους 14,1 δισ. ευρώ.
Η Προεδρία προέβη επίσης σε επισκόπηση της προόδου που έχει επιτευχθεί όσον αφορά την προσχώρηση της ΕΕ στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και αναφέρθηκε στα βήματα που πρέπει ακόμη να γίνουν για την επίτευξη αυτού του στόχου.
Η Προεδρία εξέδωσε συμπεράσματα σχετικά με την ασφάλεια των ΛΟΑΤΙ ατόμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Διάφορα
Η σουηδική Προεδρία ενημέρωσε τους υπουργούς σχετικά με την υπουργική σύνοδο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΕΕ-ΗΠΑ που θα πραγματοποιηθεί στη Στοκχόλμη στις 20-21 Ιουνίου 2023. Η Λετονία ενημέρωσε τις αντιπροσωπίες σχετικά με τη διάσκεψη των υπουργών Δικαιοσύνης του Συμβουλίου της Ευρώπης που θα πραγματοποιηθεί στη Ρίγα στις 11 Σεπτεμβρίου 2023.
Όσον αφορά τη διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε τρίτα κράτη, η Επιτροπή ενημέρωσε σχετικά με την επανεξέταση της απόφασης επάρκειας για την Ιαπωνία και τις εν εξελίξει εργασίες σχετικά με το πλαίσιο ΕΕ-ΗΠΑ για την προστασία των δεδομένων και σχετικά με τον πίνακα αποτελεσμάτων στον τομέα της δικαιοσύνης το 2023.
H υπουργός της Σλοβενίας ενημέρωσε τις αντιπροσωπίες σχετικά με τις διαπραγματεύσεις και την έγκριση νέας σύμβασης διεθνούς συνεργασίας για τη διερεύνηση και τη δίωξη του εγκλήματος της γενοκτονίας, των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, των εγκλημάτων πολέμου και άλλων διεθνών εγκλημάτων.
Τέλος, η αναλαμβάνουσα ισπανική Προεδρία έδωσε πληροφορίες για το πρόγραμμα εργασιών της.
Τη διαπίστευση εκπροσώπων των μέσων ενημέρωσης για διεθνείς συνόδους κορυφής που πραγματοποιούνται εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναλαμβάνουν οι κυβερνητικές αρχές της χώρας υποδοχής.