"We gebruiken cookies om uw browse-ervaring te verbeteren. Noodzakelijke cookies zijn nodig om essentiële functies van de website van de Raad te ondersteunen. Optionele cookies helpen ons om anonieme en geaggregeerde statistische overzichten op te stellen, om beter aan uw behoeften te voldoen.
Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, 8-9 juni 2023
Voornaamste resultaten
Binnenlandse Zaken, 8 juni
Asiel en migratie
De Raad heeft een akkoord bereikt over 2 belangrijke asiel- en migratiedossiers: de verordening asiel- en migratiebeheer en de asielprocedureverordening. Deze wetten moeten de hoeksteen vormen van een nieuw eerlijk, doeltreffend en duurzaam Europees asiel- en migratiebeleid voor de lange termijn.
Migratie is onze gemeenschappelijke uitdaging en verantwoordelijkheid. Met het vandaag gesloten akkoord zetten we een grote stap richting een eerlijk en duurzaam Europees migratie- en asielbeleid.
Maria Malmer Stenergard, minister van Migratie van Zweden
De asielprocedureverordening moet ervoor zorgen dat alle lidstaten in de EU dezelfde procedure volgen bij verzoeken om internationale bescherming. De verordening voert ook een grensprocedure in waarmee aan de EU-buitengrenzen snel kan worden beoordeeld of aanvragen ongegrond of niet-ontvankelijk zijn.
De verordening asiel- en migratiebeheer moet de huidige Dublinverordening vervangen. De verordening bevat afspraken om uit te maken in welke lidstaat een asielaanvraag moet worden behandeld. Ook voorziet de verordening in een nieuw mechanisme voor migratiebeheer en solidariteit dat ervoor moet zorgen dat migranten evenwichtiger worden verspreid over de EU.
Het EU-wetgevingskader inzake migratie en asiel is niet los te zien van de externe dimensie van migratie. De Raad nam nota van de informatie van de Commissie en het voorzitterschap over de stand van zaken wat betreft de externe dimensie van migratie. Het ging hierbij onder meer over mondiale migratiestromen en de samenwerking tussen de EU en externe partners om de migratiedruk te beheersen. Bijzondere aandacht werd besteed aan het actieplan voor de westelijke Middellandse Zeeroute/Atlantische route en de situatie in Tunesië, Egypte en Irak.
Schengengebied
De Commissie heeft haar verslag over de staat van Schengen 2023 toegelicht, waarna de Raad Schengen van gedachten wisselde over de algemene situatie in het Schengengebied. De ministers bereikten overeenstemming over de gebieden waaraan extra aandacht moet worden besteed door de Raad Schengen tijdens de komende cyclus (2023-2024):
opheffing van grenscontroles met Bulgarije en Roemenië
doeltreffendere terugkeersystemen
versterkte samenwerking op het gebied van rechtshandhaving in de strijd tegen de georganiseerde misdaad en drugshandel
intensiever werken aan migratiebeleid en grensbeheer
De Raad Schengen besprak ook het toezicht op visumvrije regelingen. De ministers vinden dat het EU-visumbeleid strategischer moet worden ingezet. Ze zijn over het algemeen ingenomen met het voornemen van de Commissie om in de tweede helft van dit jaar een wetgevingsvoorstel in te dienen om het visumopschortingsmechanisme efficiënter te maken. Het mechanisme moet een doeltreffender instrument worden waarmee de EU misbruik van visumvrije regelingen tegen kan gaan en irreguliere migratie naar de EU door afwijkend visumbeleid in visumvrije buurlanden sterk terug kan dringen.
Eu-LISA, het agentschap dat belast is met het operationele beheer van IT-systemen op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht, informeerde de ministers over de interoperabiliteit van de EU-informatiesystemen. De lidstaten gebruiken deze systemen bij criminaliteitsbestrijding, grenscontroles en het beheer van migratiestromen. Het agentschap lichtte onder meer de stand van zaken wat betreft de implementatie van deze systemen toe. In oktober zal een herzien tijdschema voor de technische gereedheid van deze systemen worden voorgelegd aan de JBZ-Raad.
Verder informeerde Roemenië de ministers over het ministeriële forum voor Schengenlidstaten, dat plaatsvond op 9 mei 2023. Roemenië en Bulgarije vertelden over enkele proefprojecten op het gebied van asiel, terugkeer en grensbeheer. Tot slot informeerde het voorzitterschap de ministers over enkele lopende wetgevingsvoorstellen voor het Schengengebied.
Interne veiligheid/wetshandhaving
Het voorzitterschap en de Commissie praatten de ministers bij over de oprichting van een groep deskundigen op hoog niveau inzake toegang tot gegevens voor een doeltreffende rechtshandhaving. De bedoeling is om tot een visie te komen over de aanpak van huidige en verwachte uitdagingen voor de rechtshandhavingsinstanties gezien bepaalde technologische ontwikkelingen – zoals het gebruik van elektronische communicatie met eind-tot-eindencryptie of artificiële intelligentie – en aanbevelingen voor te stellen voor EU-beleid en -wetgeving.
Digitale diensten worden steeds vaker misbruikt door criminelen om strafbare feiten te plegen. Onze rechtshandhavingsinstanties moeten de juiste middelen hebben om criminaliteit te bestrijden. Toegang tot gegevens is daarvoor van cruciaal belang. Ik ben ervan overtuigd dat de groep deskundigen op hoog niveau een belangrijke bijdrage kan leveren aan een doeltreffendere rechtshandhaving.
Gunnar Strömmer, minister van Justitie van Zweden
Van grootschalige overstromingen tot bosbranden en corona: Europa wordt geconfronteerd met een toenemend aantal complexe, langdurige crises. Als gevolg van Ruslands aanvalsoorlog tegen Oekraïne is er ook een verhoogd risico op chemische, biologische, radiologische of nucleaire incidenten (CBRN-incidenten). Tegen deze achtergrond keurden de ministers conclusies goed over het versterken van de weerbaarheid van de hele samenleving in de context van civiele bescherming, met inbegrip van CBRN-paraatheid. De Raad is het erover eens dat civiele bescherming belangrijk is om de EU weerbaarder te maken en het risico op CBRN-incidenten te beperken.
Tijdens de lunch werd er gesproken over de bestrijding van gewelddadig extremisme en terrorisme. Ook de gevolgen van de Russische agressie tegen Oekraïne voor de interne veiligheid van de EU en de tijdelijke bescherming van oorlogsvluchtelingen kwamen aan bod.
Daarnaast lichtte het voorzitterschap de werkzaamheden voor enkele andere wetgevingsvoorstellen toe, onder meer inzake asiel, migratie, grenzen en visa, en regels om seksueel misbruik van kinderen te voorkomen en uit te bannen.
Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:
Slovenië presenteerde de conclusies van de ministeriële bijeenkomst in het kader van het proces van Brdo, die plaatsvond op 3 en 4 april 2023 in Portorož (Slovenië). De bijeenkomst was gewijd aan de huidige uitdagingen op het gebied van interne veiligheid en migratie, met bijzondere aandacht voor nauwere samenwerking bij de bestrijding van migrantensmokkel. Verder deelde het voorzitterschap informatie over de vergadering van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de EU en de VS op 20 en 21 juni 2023 in Stockholm. De Spaanse delegatie presenteerde het werkprogramma van het komende voorzitterschap.
Samenwerkingsovereenkomst EU-VK op het gebied van mededinging
De Raad nam zonder debat een besluit aan houdende machtiging tot het openen van onderhandelingen met het VK over samenwerking en informatie-uitwisseling op het gebied van mededinging.
De overeenkomst vult de op 1 mei 2021 in werking getreden handels- en samenwerkingsovereenkomst EU-VK aan met afspraken over de samenwerking tussen de mededingingsautoriteiten in de VK en de EU voor zaken die verband houden met de toepassing van het EU-mededingingsrecht.
De Raad heeft voor 5 wetgevingsvoorstellen zijn standpunt (algemene oriëntatie) bepaald. Deze standpunten vormen het vertrekpunt voor de onderhandelingen met het Europees Parlement. De voorstellen gaan over georganiseerde criminaliteit, het openbaar debat, geweld tegen vrouwen en de schending van EU-sancties.
Georganiseerde criminaliteit bestrijden is een topprioriteit voor het Zweedse voorzitterschap. De belangrijke wetgevingsvoorstellen waarover we vandaag overeenstemming hebben bereikt zullen de rechtshandhavingsinstanties beter in staat stellen om deze criminaliteit te bestrijden, met inachtneming van de fundamentele mensenrechten. Dit zal de vrijheid en veiligheid van alle Europese burgers ten goede komen.
Gunnar Strömmer, minister van Justitie van Zweden
Ontneming en confiscatie van vermogensbestanddelen
Het eerste voorstel waarover de Raad overeenstemming bereikte betreft de regels voor de terugvordering en confiscatie van opbrengsten van misdrijven en van hulpmiddelen die bij die misdrijven gebruikt zijn. De EU wil deze regels krachtiger maken. Dit betekent onder meer dat de lidstaten ervoor moeten zorgen dat – onder bepaalde voorwaarden – onverklaarbare rijkdom kan worden geconfisqueerd. De Raad is tot een algemene oriëntatie over deze ontwerpwet gekomen.
Het 2e wetsvoorstel waarvoor een Raadsstandpunt werd aangenomen gaat over strategische rechtszaken tegen publieke participatie. Doel is ongegronde of onrechtmatige gerechtelijke procedures tegen journalisten en mensenrechtenverdedigers te voorkomen. De voorgestelde richtlijn bevat voorzieningen in rechte die verweerders moeten beschermen tegen dit soort procedures. Door procedurele waarborgen in te voeren moet het voorstel ervoor zorgen dat journalisten en mensenrechtenverdedigers beter worden beschermd.
Het 3e wetgevingsvoorstel heeft tot doel de richtlijn ter bestrijding van mensenhandel te actualiseren. Gedwongen huwelijken en illegale adoptie zullen in de richtlijn worden opgenomen als vormen van uitbuiting. Ook moeten de lidstaten ervoor zorgen dat mensen die bewust gebruikmaken van diensten van slachtoffers van mensenhandel kunnen worden bestraft.
Geweld tegen vrouwen
Het 4e Raadsstandpunt waarover overeenstemming werd bereikt betreft een ontwerp-wet over de bestrijding van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld. De voorgestelde richtlijn moet er onder meer voor zorgen dat vrouwenbesnijdenis, cyberstalking en cyberintimidatie in de hele EU strafbare feiten worden. Het wetsvoorstel gaat ook over het melden van geweld tegen vrouwen en ondersteuning van slachtoffers, met bepalingen over schadeloosstelling en gegevensverzameling.
Volgens gegevens uit 2014 heeft 1 op de 3 vrouwen in de EU ooit te maken gehad met fysiek of seksueel geweld, meestal door een intieme partner. Er wordt geschat dat in 2020 1 op de 2 jonge vrouwen het slachtoffers is geweest van gendergerelateerd cybergeweld. Met het voorstel wordt dus een belangrijke stap gezet in de strijd tegen gendergerelateerd geweld.
Het 5e voorstel waarover de Raad zijn standpunt heeft bepaald gaat over nieuwe wetgeving die de schending van beperkende maatregelen strafbaar stelt. Voor het omzeilen en overtreden van EU-sancties moeten minimumstraffen worden bepaald. Ook hier is de Raad tot een algemene oriëntatie gekomen.
Daarnaast informeerde het voorzitterschap de ministers ook nog over enkele andere wetgevingsvoorstellen op het gebied van justitie: de onderhandelingen met het Parlement over milieubescherming en de digitalisering van justitie en een voorstel over de overdracht van strafrechtelijke procedures tussen lidstaten.
Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:
De ministers van Justitie wisselden van gedachten over het onderzoek naar en de vervolging van schendingen van de EU-sancties in verband met Ruslands agressie tegen Oekraïne. De ministers vertelden over de maatregelen die hun nationale autoriteiten treffen en bespraken mogelijke beste praktijken en de grootste uitdagingen. Uit het debat kwam naar voren dat het onderzoek naar en de vervolging van deze schendingen niet zonder obstakels verlopen en dat de lidstaten tegen dezelfde problemen aanlopen. Veel delegaties bevestigden dat het nuttig is om informatie en beste praktijken te blijven uitwisselen en dat de ondersteuning door Eurojust en Europol een meerwaarde is. In zijn conclusies van 23 maart 2023 verzocht de Europese Raad de Raad en de Commissie alle nodige handhavingsinstrumenten te versterken en daartoe samen met de lidstaten een volledig gecoördineerde aanpak te ontwikkelen.
Tijdens de lunch werden de justitiële aspecten van de strijd tegen de georganiseerde misdaad besproken. Het debat ging met name over het evenwicht dat moet worden gevonden tussen de noodzaak van doeltreffende onderzoeksmaatregelen en de bescherming van de grondrechten.
De ministers werden ingelicht over de meest recente ontwikkelingen in verband met het Europees Openbaar Ministerie (EOM), dat in juni 2021 van start ging. In 2022 opende het EOM 865 onderzoeken, waardoor de teller op dit moment op 1117 lopende onderzoeken staat. In totaal wordt de schade van deze fraudezaken geraamd op € 14,1 miljard.
Het voorzitterschap gaf ook een overzicht van de geboekte vooruitgang wat betreft de toetreding van de EU tot het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en gaf aan wat hiervoor nog moet worden gedaan.
Het voorzitterschap kwam met conclusies over de veiligheid van lhbti'ers in de Europese Unie.
Diversen
Het Zweedse voorzitterschap informeerde de ministers over de vergadering van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van de EU en de VS op 20 en 21 juni 2023 in Stockholm. Letland deelde mee dat er op 11 september 2023 een conferentie van de justitieministers van de Raad van Europa zal plaatsvinden in Riga.
De Commissie verstrekte informatie in verband met de overdracht van persoonsgegevens, met name over de herziening van het adequaatheidsbesluit voor Japan en de lopende werkzaamheden voor een gezamenlijk kader voor gegevensbescherming met de VS. Ook het justitiescorebord 2023 werd behandeld.
De Sloveense minister informeerde de delegaties over de onderhandelingen over en aanneming van een nieuw verdrag inzake internationale samenwerking bij het onderzoek naar en de vervolging van het misdrijf genocide, misdrijven tegen de menselijkheid, oorlogsmisdrijven en andere internationale misdrijven.
Tot slot presenteerde het Spaanse voorzitterschap zijn werkprogramma voor het komende halfjaar.
Migratie is onze gemeenschappelijke uitdaging en verantwoordelijkheid. Met het vandaag gesloten akkoord zetten we een grote stap richting een eerlijk en duurzaam Europees migratie- en asielbeleid.
Digitale diensten worden steeds vaker misbruikt door criminelen om strafbare feiten te plegen. Onze rechtshandhavingsinstanties moeten de juiste middelen hebben om criminaliteit te bestrijden. Toegang tot gegevens is daarvoor van cruciaal belang. Ik ben ervan overtuigd dat de groep deskundigen op hoog niveau een belangrijke bijdrage kan leveren aan een doeltreffendere rechtshandhaving.
Georganiseerde criminaliteit bestrijden is een topprioriteit voor het Zweedse voorzitterschap. De belangrijke wetgevingsvoorstellen waarover we vandaag overeenstemming hebben bereikt zullen de rechtshandhavingsinstanties beter in staat stellen om deze criminaliteit te bestrijden, met inachtneming van de fundamentele mensenrechten. Dit zal de vrijheid en veiligheid van alle Europese burgers ten goede komen.