"Bainimid úsáid as fianáin lena chinntiú go bhfeabhsaítear d’eispéireas brabhsála. Tá gá le fianáin riachtanacha chun tacú le gnéithe bunriachtanacha de shuíomh gréasáin na Comhairle. Cuidíonn na fianáin roghnacha linn tuarascálacha staidrimh anaithnide, comhiomlánaithe a tháirgeadh chun freastal níos fearr ar do chuid riachtanas.
Athchóiriú ar dhearadh an mhargaidh leictreachais: an Chomhairle tagtha ar chomhaontú
Tháinig an Chomhairle ar chomhaontú (cur chuige ginearálta) maidir le togra chun dearadh mhargadh leictreachais an Aontais a leasú. Leis sin, beidh Uachtaránacht na Comhairle in ann tús a chur leis an gcaibidlíocht le Parlaimint na hEorpa chun teacht ar chomhaontú críochnaitheach.
Is cúis bhróid dom a rá go bhfuil céim straitéiseach glactha againn do thodhchaí an Aontais. Táimid tagtha ar chomhaontú nach bhféadfaí a shamhlú cúpla bliain ó shin. I measc na mbuntáistí do thomhaltóirí a bhaineann leis an gcomhaontú seo, beidh praghsanna fuinnimh i bhfad níos cobhsaí, spleáchas laghdaithe ar phraghas na mbreoslaí iontaise agus cosaint níos fearr ar ghéarchéimeanna amach anseo. Ina theannta sin, cuirfimid dlús le himscaradh foinsí in-athnuaite fuinnimh, foinse fuinnimh níos saoire agus níos glaine dár saoránaigh.
Teresa Ribera Rodríguez, an tríú Leas-Uachtarán gníomhach ar rialtas na Spáinne agus Aire na Spáinne um an aistriú éiceolaíoch agus um an dúshlán déimeagrafach
Is éard a leanas is aidhm don athchóiriú: spleáchas na bpraghsanna leictreachais ar phraghsanna luaineacha breoslaí iontaise a laghdú, tomhaltóirí a chosaint ar mhéadaithe tobainne sna praghsanna agus dlús a chur le húsáid fuinnimh in-athnuaite agus cosaint do thomhaltóirí a fheabhsú.
Is cuid d’athchóiriú níos leithne ar dhearadh mhargadh leictreachais an Aontais é an togra seo ina bhfuil rialachán freisin atá dírithe ar fhaireachán agus trédhearcacht níos fearr (REMIT) chun cosaint an Aontais ar an gcúbláil margaidh a fheabhsú. Comhaontaíodh cur chuige ginearálta maidir le REMIT ag an gComhairle Iompair, Teileachumarsáide agus Fuinnimh (fuinneamh) an 19 Meitheamh 2023.
Margaí fadtéarmacha leictreachais
Is é is aidhm don athchóiriú margaí fadtéarmacha leictreachais a shocrú trí bhorradh a chur faoin margadh le haghaidh comhaontuithe ceannacháin cumhachta (CPPanna) lena nginearálaítear conarthaí difríochta dhá threo (CfDanna) agus trí leachtacht an réamh-mhargaidh a fheabhsú.
Chomhaontaigh an Chomhairle go mbainfeadh na Ballstáit bacainní gan údar agus nósanna imeachta nó muirir dhíréireacha nó idirdhealaitheach chun go gcuirfí leis an líon daoine atá ag glacadh chomhaontuithe ceannacháin cumhachta. Féadfar a áireamh ar na bearta sin, i measc nithe eile, scéimeanna ráthaíochta státbhunaithe ag praghsanna an mhargaidh, ráthaíochtaí príobháideacha, nó saoráidí lena ndéantar an éileamh do PPAnna a chomhthiomsú.
Chomhaontaigh an Chomhairle gur samhail éigeantach iad na conarthaí difríochta dhá threo (conarthaí fadtéarmacha arna dtabhairt i gcrích ag eintitis phoiblí chun tacú le hinfheistíochtaí, a chuireann le praghas an mhargaidh agus é íseal agus a iarrann ar an ngineadóir suim a íoc ar ais nuair is airde praghas an mhargaidh ná teorainn áirithe, rud a chuireann cosc ar bhrabúis iomarcacha amhantair), agus go n-úsáidtear iad nuair a bhíonn cistiú poiblí i gceist le conarthaí fadtéarmacha, cé is moite de roinnt eisceachtaí.
Bheadh feidhm ag conarthaí difríochta dhá threo maidir leis an méid seo a leanas: infheistíochtaí i saoráidí nua giniúna cumhachta bunaithe ar fhuinneamh gaoithe, fuinneamh gréine, fuinneamh geoiteirmeach, hidreachumhacht gan taiscumar agus fuinneamh núicléach. An intuarthacht agus an chinnteacht ba thoradh air seo.
Is tar éis idirthréimhse 3 bliana (5 bliana más sócmhainní hibrideacha eischósta iad atá nasctha le dhá chrios tairisceana nó níos mó) a bheadh feidhm ag na rialacha maidir le CfDanna dhá threo tar éis theacht i bhfeidhm an rialacháin, chun deimhneacht dhlíthiúil a choinneáil do thionscadail leanúnacha.
Chuir an Chomhairle solúbthacht leis an gcaoi a n-athdháilfí an t-ioncam a ghineann an stát trí CfDanna dhá threo. Dhéanfaí ioncam a athdháileadh ar chustaiméirí deiridh, agus d’fhéadfaí iad a úsáid freisin chun costais na scéimeanna tacaíochta praghais dhírigh nó infheistíochtaí a mhaoiniú chun costais leictreachais do chustaiméirí deiridh a laghdú.
Sásraí acmhainneachta
Is bearta tacaíochta iad sásraí acmhainneachta ar féidir leis na Ballstáit iad a thabhairt isteach chun luach saothair a thabhairt do ghléasraí cumhachta chun cinnteacht an tsoláthair leictreachais sa mheántéarma agus san fhadtéarma a ráthú. Chomhaontaigh an Chomhairle cineál sealadach na mbeart sin a bhaint.
Thug an Chomhairle maolú isteach ar na ceanglais atá ann cheana maidir le teorainneacha astaíochtaí CO2 le haghaidh gineadóirí chun tacaíocht a fháil ó shásraí acmhainneachta, faoi choinníollacha dochta agus go dtí an 31 Nollaig 2028.
D’aontaigh na Ballstáit freisin gur gá na nósanna imeachta formheasa le haghaidh sásraí acmhainneachta a shimpliú. Mhol an Chomhairle athruithe lena ndírítear ar an nós imeachta sa chreat sásra acmhainneachta atá ann faoi láthair a chuíchóiriú. D’iarr sí ar an gCoimisiún freisin tuarascáil mhionsonraithe a thíolacadh ina ndéanfaí measúnú ar na bealaí eile a d’fhéadfaí an próiseas chun measúnú a dhéanamh ar shásraí acmhainneachta a shimpliú. Tar éis na tuarascála, bheadh tograí ann d’fhonn an próiseas a shimpliú 3 mhí tar éis theacht i bhfeidhm an rialacháin.
Cosaint tomhaltóirí
Thug an Chomhairle soiléirithe isteach i ndáil leis na forálacha maidir le cosaint custaiméirí. D’aontaigh sí go mbunófaí shaor-rogha soláthróra agus go gcuirfí an deis ar fáil rochtain a fháil ar phraghsanna dinimiciúla leictreachais, ar chonarthaí ar théarma seasta agus ar chonarthaí ar phraghsanna seasta, ach amháin mura dtairgeann soláthróirí conarthaí seasta, agus ní laghdaíonn sé sin infhaighteacht fhoriomlán conarthaí seasta, chun cosaint tomhaltóirí a neartú.
Chomhaontaigh an Chomhairle rialacha níos déine ná mar a bhí roimhe seo do sholáthraithe ina straitéisí fálaithe praghsanna chun custaiméirí a chosaint ar éagsúlachtaí ar mhargaí mórdhíola. D’aontaigh sí go gcosnóidh sí custaiméirí leochaileacha ar dhícheangal trí chórais ‘soláthraí na rogha deiridh’ a chur i bhfeidhm lena n-áiritheofar leanúnachas an tsoláthair do chustaiméirí teaghlaigh ar a laghad, mura bhfuil na córais sin ann cheana.
Aontaíodh chomh maith go mbeadh sé de cheart ag na custaiméirí uile rochtain a bheith acu ar scéimeanna comhroinnte fuinnimh (fuinneamh féinghinte a úsáid, a roinnt agus a stóráil) agus go leathnófaí na cearta tomhaltóirí go léir chuig custaiméirí deiridh a bhfuil baint acu le scéimeanna comhroinnte fuinnimh.
Praghsanna fuinnimh inacmhainne le linn géarchéime
Is féidir leis na Ballstáit, faoi na rialacha atá ann faoi láthair, praghsanna rialáilte a chur i bhfeidhm ar theaghlaigh a bhfuil an bhochtaineacht fuinnimh ag cur as dóibh agus ar theaghlaigh leochaileacha, agus mar bheart aistrithe do theaghlaigh agus do mhicrifhiontair, is cuma cibé acu atá nó nach bhfuil géarchéim praghsanna leictreachais ann. Tugann an t-athchóiriú rogha shealadach chun praghsanna rialáilte a chur i bhfeidhm ar fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna), faoi bhun an chostais, fiú, tráth géarchéime.
Neartaigh na Ballstáit ról na Comhairle maidir le géarchéim shealadach réigiúnach nó uile-Aontais i bpraghsanna leictreachais a fhógairt. Leasaigh siad freisin na coinníollacha chun an ghéarchéim praghsanna leictreachais a fhógairt ionas gur féidir géarchéim a fhógairt nuair a mheastar go mairfidh meánphraghsanna mórdhíola leictreachais an-ard ar feadh 6 mhí ar a laghad, agus meastar go leanfaidh méaduithe géara ar phraghsanna miondíola leictreachais ar feadh 3 mhí ar a laghad.
Chomhaontaigh an Chomhairle go bhféadfaidh na Ballstáit uasteorainn a chur i bhfeidhm ar an ioncam iomarcach margaidh ó leictreachas a tháirgtear ó ghineadóirí a bhfuil costais imeallacha níos ísle acu, cuir i gcás foinsí in-athnuaite, fuinneamh núicléach agus lignít (‘gineadóirí imeallacha’) go dtí an 30 Meitheamh 2024, faoi réir na gcoinníollacha céanna leis an mbeart éigeandála maidir le hioncaim infreastruchtúir a glacadh an 6 Deireadh Fómhair 2022.
Na chéad chéimeanna eile
Sainordú don chaibidlíocht le Parlaimint na hEorpa maidir le glacadh leagan deireanach na reachtaíochta is feidhm don chur chuige ginearálta. Beidh ar an gComhairle agus ar an bParlaimint toradh na caibidlíochta a ghlacadh go foirmiúil.
Cúlra
Leis an athchóiriú ar dhearadh an mhargaidh leictreachais, moltar an reachtaíocht ábhartha maidir leis an margadh leictreachais a leasú agus cosaint an Aontais i gcoinne cúblála margaidh a fheabhsú trí fhaireachán agus trédhearcacht níos fearr (REMIT).
Ghlac an Coimisiún na tograí maidir leis an athchóiriú ar dhearadh mhargadh leictreachais an Aontais an 14 Márta 2023.
Is cúis bhróid dom a rá go bhfuil céim straitéiseach glactha againn do thodhchaí an Aontais. Táimid tagtha ar chomhaontú nach bhféadfaí a shamhlú cúpla bliain ó shin. I measc na mbuntáistí do thomhaltóirí a bhaineann leis an gcomhaontú seo, beidh praghsanna fuinnimh i bhfad níos cobhsaí, spleáchas laghdaithe ar phraghas na mbreoslaí iontaise agus cosaint níos fearr ar ghéarchéimeanna amach anseo. Ina theannta sin, cuirfimid dlús le himscaradh foinsí in-athnuaite fuinnimh, foinse fuinnimh níos saoire agus níos glaine dár saoránaigh.