An tAontas Custaim

Cad é aontas custaim an Aontais Eorpaigh?

Bunaíodh aontas custaim an Aontais Eorpaigh in 1968 agus is bunchloch de chomhtháthú eacnamaíoch na hEorpa é. Éascaíonn sé an trádáil, cosnaíonn sé na saoránaigh, cothaíonn sé an nuálaíocht, agus cuidíonn sé leis an Aontas a cheannaireacht eacnamaíoch dhomhanda a choinneáil.

Tá Ballstáit uile an Aontais ina gcuid d'aontas custaim an Aontais. Dá bhrí sin:

• cuireann siad na rátaí nó na taraifí allmhairiúcháin céanna maidir leis na hearraí a thagann isteach ina gcríoch ón gcuid eile den domhan i bhfeidhm. Is ar chineál an táirge agus ar an tír thionscnaimh a bhunaítear na dleachtanna custaim
• ní fhorchuireann siad dleachtanna custaim go hinmheánach ar na hearraí a thrádáiltear eatarthu. Tar éis na hearraí a chur tríd an gcustam, is féidir iad a thrádáil gan bhac san Aontas, agus ní bheidh taraifí breise ann ná ní dhéanfar seiceálacha teorann breise

Ina theannta sin, cosnaíonn an t-aontas custaim margadh aonair an Aontais, agus rialaítear, leis, a chuid teorainneacha seachtracha chun go mbeidh cead saorghluaiseachta ag na hearraí. Bheadh saorghluaiseacht na earraí san Aontas dodhéanta ina éagmais.

Éascaíonn an t-aontas custaim, dá bhrí sin, an trádáil gan bac gan teorainn, tacaíonn sé le gnólachtaí, agus cosnaíonn sé na saoránaigh agus an comhshaol.

Cód Custaim an Aontais: sraith choiteann rialacha custaim

Is bloc trádála iad na Ballstáit san aontas custaim. Úsáideann siad córas aonfhoirmeach chun allmhairiú, onnmhairiú agus idirthuras na n-earraí a láimhseáil, agus cuireann siad sraith choiteann rialacha custaim i bhfeidhm. Cód custaim an Aontais a thugtar ar na rialacha sin, a tháinig i bhfeidhm in 2016.

Áirítear an méid seo a leanas ar phríomhspriocanna an chóid:

• nósanna imeachta custaim a nuachóiriú trí uirlisí digiteacha (e.g. dearbhuithe leictreonacha agus córais uathoibrithe)
• dlús a chur leis na próisis trádála agus na hualaí riaracháin a laghdú
• an trédhearcacht agus an éifeachtúlacht sa trádáil trasteorann a chinntiú

• Cód custaim an Aontais (an Coimisiún Eorpach)

Athchóiriú custaim an Aontais

I mí na Bealtaine 2023, mhol an Coimisiún athchóiriú bunúsach ar chreat custaim an Aontais.

An 27 Iúil 2025, chomhaontaigh an Chomhairle deireadh a chur leis an tairseach faoisimh ó dhleacht chustaim, lena gceadaítear faoi láthair d’earraí ar lú a luach ná €150 teacht isteach san Aontas atá díolmhaithe ó dhleacht chustaim. Mar sin féin, ós rud é nach dtiocfaidh na rialacha nua i bhfeidhm go dtí go mbeidh mol sonraí custaim an Aontais ag feidhmiú, chomhaontaigh an Chomhairle dleacht chustaim sheasta €3 a chur i bhfeidhm ar earraí atá sna beartáin bheaga sin a thagann isteach san Aontas, tríd an ríomhthráchtáil den chuid is mó, ón 1 Iúil 2026.

An 25 Márta 2026, roghnaigh an Chomhairle agus Parlaimint na hEorpa Lille mar chathair óstach d’údarás custaim an Aontais Eorpaigh (EUCA) a bhunófar ann amach anseo.

An 26 Márta 2026, tháinig an Chomhairle agus an Pharlaimint ar chomhaontú maidir le hionstraimí nuálacha nua chun trádáil dhomhanda a éascú, feabhas a chur ar bhailiú dleachtanna custaim agus cosc a chur ar earraí neamhchomhlíontacha, contúirteacha nó neamhshábháilte teacht isteach san Aontas.

Ról an aontais custaim

Le rialuithe custaim ag teorainneacha seachtracha an Aontais, cosnaítear tomhaltóirí ar earraí a d’fhéadfadh a bheith contúirteach nó díobhálach don tsláinte.

Cuidíonn siad freisin le hainmhithe agus an comhshaol a chosaint: téann siad i ngleic le trádáil neamhdhleathach na speiceas i mbaol agus déanann siad leathadh galar plandaí agus ainmhithe a chosc.

Oibríonn oifigí custaim an Aontais go dlúth le húdaráis forfheidhmithe dlí agus leis na húdaráis imirce chun an choireacht eagraithe agus an sceimhlitheoireacht a chomhrac.

Sábháilteacht na dtomhaltóirí

Cigireacht a dhéanamh ar earraí ag na teorainneacha seachtracha (calafoirt, aerfoirt, agus trasnuithe talún) chun teacht isteach earraí contúirteacha agus guaiseacha sláinte a chosc.

Cosaint an Chomhshaoil

Trádáil neamhdhleathach na speiceas i mbaol, an t-adhmad coimhthíoch, agus an dramhaíl ghuaiseach a chomhrac.

Cosc na coireachta

Comhar le Europol, leis an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF), agus le Eurojust chun an choireacht eagraithe, an sceimhlitheoireacht agus an gháinneáil ar earraí góchumtha a chomhrac.

Oibríochtaí speisialaithe

Úsáid a bhaint as na saotharlanna custaim, an ardteicneolaíocht scanta, agus córais anailíse riosca chun an chalaois, earraí guaiseacha agus an trádáil neamhdhleathach a bhrath sula dtagann na hearraí isteach san Aontas.

Buntáistí an aontais custaim

Saoránaigh, ainmhithe agus an comhshaol a chosaint

Tá ról ríthábhachtach ag an aontas custaim maidir le tiomantas an Aontais a mhéid a bhaineann le hardchaighdeáin sláinte poiblí, an tsábháilteacht táirgí, an tslándáil agus cosaint an chomhshaoil. Agus teorainneacha an Aontais faoina gcosaint, ní féidir le hearraí contúirteacha ná táirgí góchumtha rochtain a fháil ar mhargaí an Aontais. Seiceálann na húdaráis chustaim go gcomhlíonann bréagáin leanaí a thagann isteach san Aontas, cuir i gcás, ceanglais sábháilteachta an Aontais.

Cuireann an tAontas dianchaighdeáin thréidliachta agus fíteashláintíochta i bhfeidhm freisin, chun leathadh galar ainmhithe agus plandaí a rialú, agus chun onnmhairiú aindleathach na n-earraí cultúrtha agus dramhaíola guaisí a chomhrac.

Ar thús cadhnaíochta i réimse na trádála agus an chustaim

Is ríthábhachtach é an comhar fairsing idirnáisiúnta a dhéanann an tAontas le go leor tíortha ar fud an domhain chun nósanna imeachta a chomhchuibhiú agus an chalaois a chomhrac. Treisíonn sé sin seasamh an Aontais ina cháil mar cheannaire i dtrádáil dhomhanda atá slán éifeachtúil.

Is ceann de na bloic thrádála is mó ar domhan é, agus dá réir sin bainistíonn aontas custaim an Aontais trádáil dar luach os cionn €4.3 trilliún í, nó thart ar 14 % den trádáil dhomhanda.

• Trádáil

An fás eacnamaíoch agus an nuálaíocht

Tá ról lárnach ag an aontas custaim maidir le poist a chruthú, an t-iomaíochas a fheabhsú, agus an nuálaíocht a chothú. Tá na milliúin post ar an bhfód feasta a bhuí leis an margadh aonair, agus cuireadh na céadta billiún euro le saibhreas an Aontais leis.

€4 025 bhilliún luach na n-easpórtálacha earraí ó thíortha an Aontais chuig tíortha eile san Aontas in 2024. Meastar gur idir 8 % agus 9 % d’olltáirgeacht intíre (OTI) an Aontais luach na dtairbhí eacnamaíocha.

• Ról an Aontais sa trádáil dhomhanda

Tairbhí do thomhaltóirí

Téann aontas custaim an Aontais chun tairbhe do thomhaltóirí sa chaoi is go gcinntítear leis gur tapúla agus gur éifeachtúla a bheidh an trádáil, rud a laghdaíonn moilleanna maorlathacha agus na costais ar earraí allmhairithe. Cuidíonn an tacar aonair rialacha atá i bhfeidhm sna Ballstáit go léir leis na praghsanna a choinneáil cobhsaí iomaíoch. Le bacainní trádála laghdaithe, cinntítear gur ísle agus gur inacmhainne iad praghsanna na n-earraí, agus cinntítear freisin rochtain ar réimse éagsúil táirgí agus iomaíocht mhéadaithe sa mhargadh.

An t-aontas custaim i bhfigiúirí

Tá aontas custaim an Aontais Eorpaigh ag feidhmiú go héifeachtúil thar theorainneacha náisiúnta le breis agus 50 bliain anuas, agus is iad na hoifigí custaim náisiúnta, a bhíonn ag obair as lámha le chéile, a dhéanann é a bhainistiú.

An t-aontas custaim in 2024:

• €27 mbilliún luach na ndleachtanna custaim a bailíodh
• 2 140 oifig chustaim an Aontais, a bhíonn i mbun oibre 24 uair an chloig in aghaidh an lae, 365 lá in aghaidh na bliana
• Níos mó ná 1 370 milliún earra: líon na n-earraí a allmhairíodh, onnmhairíodh agus a iompraíodh

An tAontas a chosaint ar earraí contúirteacha

Gach lá, sainaithníonn na húdaráis chustaim rioscaí agus déanann siad seiceálacha chun a chinntiú go n-urramaítear rialacha an Aontais. Úsáid an tAontas toirmisc agus srianta go príomha lena chinntiú go bhfuiltear ag cloí lena gcuid caighdeánmaidir leis an tsláinte, an comhshaol, sábháilteacht táirgí.

In 2024, bhraith údaráis chustaim an Aontais 64 000 cás d’earraí a raibh riosca ó thaobh shláinte na dtomhaltóirí ag baint leo.

Cosnaíonn na húdaráis chustaim saoránaigh an Aontais ar earraí neamhchomhlíontacha nó contúirteacha ó thíortha nach tíortha de chuid an Aontais iad. Mar shampla, seiceálann siad go gcomhlíonann bréagáin leanaí ceanglais sábháilteachta an Aontais.

D'urghabh na hoifigigh chustaim an méid seo a leanas in 2024:

• 463.4 tona de dhrugaí aindleathacha
• níos mó ná 180 000 earra pléascán san Aontas
• 3.3 billiún aonadtobac agus toitíní

An tAontas a dhaingniú ar earraí góchumtha

Is iad caillteanas brabúis, post agus ioncaim is toradh le hallmhairí táirgí góchumtha agus bradacha.

In 2024, gabhadh seilbh ar 112 mhilliún earra góchumtha san Aontas.

Ba iad na táirgí góchumtha a leanas ba choitianta a ar gabhadh seilbh orthu: cluichí, bréagáin, dlúthdhioscaí/DVDanna, lipéid/clibeanna/ceanglóirí agus ábhar pacáistithe.

Buiséad an Aontais a mhaoiniú

Is iondúil go n-íoctar taraifí ar na hearraí nach ndearna san Aontas tráth a dteacht isteach san Aontas. Is iad na hoifigigh custaim a bhailíonn na dleachtanna custaim, agus úsáidtear iad chun buiséad an Aontais agus buiséad na mBallstát a mhaoiniú.

Úsáidfear 75 % de na dleachtanna custaim a bhailítear le buiséad an Aontais a mhaoiniú, is é sin 13.7 % den bhuiséad iomlán do 2024. Tugtar ‘acmhainní dílse traidisiúnta’ ar na dleachtanna custaim freisin toisc gur fhoinse dhíreach ioncaim do bhuiséad an Aontais riamh anall iad.

In 2024, aistríodh €20.1 billiún san iomlán chuig buiséad an Aontais.

Ag an am céanna, cosnaíonn taraifí custaim agus bearta trádála eile an tAontas ar na cleachtais éagóracha trádála, agus cinntíonn siad go ndéantar trádáil chóir leis na tríú tíortha.

• Buiséad an Aontais a mhaoiniú

Féach freisin