Aċċess aħjar għal evidenza elettronika fil-ġlieda kontra l-kriminalità

X'inhi l-evidenza elettronika?

Ir-rivoluzzjoni diġitali qed tiddefinixxi mill-ġdid kull aspett tas-soċjetà, u l-kriminalità mhijiex eċċezzjoni. Aktar u aktar kriminali qed jużaw it-teknoloġija biex jippjanaw u jwettqu reati. Bħala riżultat, l-awtoritajiet qed isiru dejjem aktar dipendenti fuq evidenza elettronika biex jintraċċaw u jikkundannaw il-kriminali.

L-evidenza elettronika tirreferi għal data diġitali li tintuża għall-investigazzjoni u l-prosekuzzjoni ta' reati kriminali.

Fost affarijiet oħra, din tinkludi:

• posta elettronika
• messaġġi b'test jew kontenut minn applikazzjonijiet li jibagħtu messaġġi
• kontenut awdjoviżiv
• informazzjoni dwar il-kont online tal-utent

Data bħal din tista' tintuża biex tiġi identifikata persuna jew tinkiseb aktar informazzjoni dwar l-attivitajiet tagħha.

Fl-era diġitali, il-kriminali qed jagħmlu użu dejjem akbar minn servizzi u għodod teknoloġiċi biex jippjanaw u jwettqu reati. Bħala riżultat, l-evidenza elettronika qed issir essenzjali fil-ġlieda kontra l-kriminalità: bħalissa, 85% tal-investigazzjonijiet kriminali jinvolvu data diġitali.

Il-kwistjoni dwar l-aċċess transfruntier għall-evidenza elettronika

L-aċċess għall-evidenza elettronika jista' jkun proċess ikkumplikat u li jieħu fit-tul għall-awtoritajiet minħabba li spiss tkun maħżuna f'pajjiż ieħor. Il-fornituri ta' servizz online jaħżnu d-data tal-utenti fuq servers li jistgħu jinstabu f'diversi pajjiżi, kemm ġewwa kif ukoll barra l-UE.

Dan jagħmilha ferm aktar diffiċli għall-awtoritajiet ġudizzjarji biex jiġbru evidenza elettronika peress li jridu jgħaddu minn proċeduri fit-tul u kkumplikati biex jiksbu aċċess għaliha.

Issir talba transfruntiera biex tinkiseb evidenza elettronika f'aktar minn 50% tal-investigazzjonijiet kriminali kollha.

Kif ir-regoli l-ġodda ser itejbu l-aċċess għall-evidenza elettronika

F'April 2018, wara appelli mill-Kunsill Ewropew u l-Kunsill, il-Kummissjoni Ewropea pproponiet regoli ġodda biex tagħmilha aktar faċli u aktar malajr biex l-awtoritajiet ikollhom aċċess għall-evidenza elettronika, irrispettivament mill-post fejn tinsab id-data.

Skont il-proposta inizjali tal-Kummissjoni, ir-regoli l-ġodda jippermettu lill-awtoritajiet ġudizzjarji minn pajjiż wieħed tal-UE li jitolbu direttament l-aċċess għal evidenza elettronika minn kwalunkwe fornitur ta' servizz li joffri servizzi fl-Unjoni Ewropea u stabbilit jew rappreżentat fi Stat Membru ieħor.

Dan ser iħaffef it-talba għall-aċċess peress li ma jkunx hemm il-bżonn li wieħed jgħaddi mill-awtoritajiet fl-istat membru l-ieħor.

Ir-regoli proposti huma magħmula minn żewġ proposti leġiżlattivi:

• regolament dwar l-ordnijiet ta' produzzjoni u ta' preservazzjoni Ewropej għall-evidenza elettronika f'materji kriminali
• direttiva li tistabbilixxi regoli armonizzati dwar il-ħatra ta' rappreżentanti legali għall-finijiet tal-ġbir tal-evidenza fi proċeduri kriminali

Fil-25 ta' Jannar 2023, il-Kunsill ikkonferma l-qbil dwar iż-żewġ proposti leġiżlattivi mal-Parlament Ewropew.

Regolament dwar l-ordnijiet ta' produzzjoni u ta' preservazzjoni

Ir-regolament dwar l-ordnijiet ta' produzzjoni u ta' preservazzjoni għall-evidenza elettronika ser jippermetti lill-awtoritajiet ikollhom aċċess għal data maħżuna, irrispettivament minn fejn tkun tinsab.

L-ordni ta' produzzjoni ser tippermetti lil awtorità ġudizzjarja ta' stat membru titlob direttament l-aċċess għal evidenza elettronika minn fornitur ta' servizz stabbilit jew rappreżentat fi stat membru ieħor. F'każ ta' emerġenza, il-fornitur ta' servizz irid jirrispondi fi żmien 10 ijiem, jew fi żmien 6 sigħat.

L-ordni ta' preservazzjoni ser timpedixxi t-tħassir ta' evidenza elettronika minn fornitur ta' servizz waqt li l-ordni ta' produzzjoni tkun għadha qed tiġi pproċessata.

Ir-regoli ser jibnu fuq il-prinċipji eżistenti ta' rikonoxximent reċiproku bejn l-istati membri. Dawn ser japplikaw biss għal data maħżuna peress li interċettazzjoni f'ħin reali ta' telekomunikazzjonijiet mhijiex koperta mir-regoli proposti.

Direttiva dwar ir-rappreżentanti legali

Id-direttiva dwar ir-rappreżentanti legali ser tobbliga lill-fornituri kollha ta' servizzi li mhumiex stabbiliti fl-Unjoni Ewropea iżda li joffru servizzi fl-Unjoni biex jaħtru rappreżentant legali. Ir-rappreżentat ser ikun responsabbli biex jirċievi deċiżjonijiet u ordnijiet, ikun konformi magħhom u jinfurzahom. L-objettiv huwa li jiġi żgurat li l-fornituri kollha ta' servizz li joperaw fl-UE jkollhom l-istess obbligi fir-rigward tal-aċċess għall-evidenza elettronika.

Negozjati internazzjonali

F'Ġunju 2019, il-Kunsill awtorizza lill-Kummissjoni Ewropea:

• tinnegozja ftehim f'isem l-UE mal-Istati Uniti dwar l-aċċess transfruntier għall-evidenza elettronika
• tieħu sehem fin-negozjati mal-Kunsill tal-Ewropa dwar it-tieni protokoll addizzjonali għall-Konvenzjoni ta' Budapest dwar iċ-Ċiberkriminalità

Ftehim bejn l-UE u l-Istati Uniti

In-negozjati mal-Istati Uniti biex jiġi ffaċilitat l-aċċess transfruntier għall-evidenza elettronika għall-kooperazzjoni ġudizzjarja f'materji kriminali bdew f'Settembru 2019 u għadhom għaddejjin.

Bħalissa, il-fornituri ta' servizzi bbażati fl-Istati Uniti jikkollaboraw mal-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi Ewropej permezz ta' kooperazzjoni diretta fuq bażi volontarja jew permezz ta' proċeduri ta' assistenza legali reċiproka (MLA).

Il-liġi tal-Istati Uniti mhux dejjem tippermetti lil fornituri ta' servizzi jwieġbu direttament għal talbiet Ewropej għal aċċess għal evidenza elettronika. Ftehim bejn l-UE u l-Istati Uniti jista' jiffaċilita l-kooperazzjoni u jiżgura li jkun hemm fis-seħħ salvagwardji b'saħħithom għall-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali.

Il-Kummissjoni tinforma perjodikament lill-Kunsill dwar is-sitwazzjoni attwali ta' dawn in-negozjati.

It-tieni protokoll addizzjonali għall-Konvenzjoni ta' Budapest dwar iċ-Ċiberkriminalità

Il-Kunsill tal-Ewropa adotta t-tieni protokoll addizzjonali għall-Konvenzjoni ta' Budapest dwar iċ-Ċiberkriminalità fis-17 ta' Novembru 2021. L-għan tal-protokoll huwa li jistabbilixxi:

• dispożizzjonijiet għal reġim aktar effiċjenti ta' assistenza legali reċiproka (MLA)
• dispożizzjonijiet dwar kooperazzjoni diretta ma' fornituri ta' servizzi f'pajjiżi oħra li huma partijiet għall-Konvenzjoni
• qafas u salvagwardji għall-estensjoni tat-tiftix transfruntier

Il-protokoll jinkludi salvagwardji b'saħħithom u rekwiżiti tal-protezzjoni tad-data. Il-vantaġġ ta' ftehim bħal dan huwa l-potenzjal tiegħu li japplika fid-dinja kollha.

L-UE ma tistax tiffirma jew tirratifika l-protokoll peress li l-istati biss jistgħu jkunu parti għalih. Huwa għalhekk li l-UE awtorizzat lill-istati membri biex jiffirmaw il-protokoll (fil-5 ta' April 2022) u jirratifikawh (fl-14 ta' Frar 2023).

• Aċċess għall-evidenza elettronika: il-Kunsill jawtorizza lill-istati membri jirratifikaw ftehim internazzjonali (stqarrija għall-istampa, 14 ta' Frar 2023)
• Aċċess għall-evidenza elettronika: Il-Kunsill jawtorizza lill-istati membri biex jiffirmaw ftehim internazzjonali (stqarrija għall-istampa, 5 ta' April 2022)
• Il-Kunsill jagħti mandat lill-Kummissjoni biex tinnegozja ftehimiet internazzjonali dwar evidenza elettronika f'materji kriminali (stqarrija għall-istampa, 6 ta' Ġunju 2019)