Protezzjoni tan-natura
Ir-regoli tal-UE dwar il-protezzjoni tan-natura għandhom l-għan li jissalvagwardaw l-ispeċijiet u l-ħabitats tagħhom. Natura 2000 hija l-akbar network ikkoordinat ta' żoni protetti globalment.
Kif l-UE tipproteġi n-natura
L-UE stabbiliet regoli ambizzjużi ħafna u fuq skala kbira biex tissalvagwarda l-wirt naturali tal-Ewropa u tipproteġi l-bijodiversità.
Id-direttivi tal-UE dwar l-għasafar u l-ħabitats, adottati fl-1979 u fl-1992 rispettivament, flimkien jiffurmaw il-pedamenti tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar il-konservazzjoni u l-protezzjoni tan-natura. L-għan ġenerali taż-żewġ direttivi huwa li mhux biss isalvaw l-ispeċijiet u l-ħabitats minn tnaqqis jew għajbien iżda jiżguraw li dawn ikunu jistgħu jiffjorixxu fit-tul. L-għan huwa li jitnaqqas it-telf tal-bijodiversità fl-UE.
Kull stat membru tal-UE jista' jiddeċiedi kif l-aħjar jimplimenta d-direttivi. Huwa kruċjali li l-mod li bih jiġu implimentati jirrifletti l-ħtiġijiet ekoloġiċi ta' kull żona.
Fl-2019, l-UE nediet il-Patt Ekoloġiku Ewropew, li jistabbilixxi l-għan li tintlaħaq in-newtralità klimatika u li jinkiseb tniġġis żero fl-UE sal-2050. Il-protezzjoni u r-restawr tal-bijodiversità u tal-ekosistemi huma parti minn dan il-pjan fit-tul.
Fl-2024, biex jikkomplementaw id-direttivi dwar l-għasafar u l-ħabitats, il-pajjiżi tal-UE adottaw ir-regolament dwar ir-restawr tan-natura, li jistabbilixxi miri legalment vinkolanti għar-restawr tal-ekosistemi degradati fuq l-art u fil-baħar.
L-istat tan-natura fl-UE
L-Ewropa tkopri inqas minn5% tal-massa tal-art tal-pjaneta iżda tospita diversità kbira ta' speċijiet u ħabitats selvaġġi.
Matul l-aħħar deċennji, in-natura fl-UE bdiet tonqos drastikament hekk kif il-popolazzjoni tal-ispeċijiet u l-ħabitats tagħhom qed jonqsu u jiddegradaw.
It-tibdil fil-klima, it-telf tal-ħabitats, it-tniġġis u l-ispeċijiet invażivi huma fost il-fatturi ewlenin ta' degradazzjoni.
F'liema stat tinsab in-natura fl-UE? (Infografika)
Id-direttiva dwar l-għasafar
Id-direttiva dwar l-għasafar tal-UE ġiet adottata fl-1979. Għadha daqstant rilevanti llum u tkompli tistabbilixxi l-istandard għall-konservazzjoni tal-għasafar u għall-protezzjoni tal-bijodiversità b'mod ġenerali fl-istati membri kollha tal-UE.
Bħalissa fl-Ewropa jeżistu madwar 500 speċi ta' għasafar u kull waħda għandha rwol importanti f'termini ta' bijodiversità. L-għasafar huma sensittivi għall-pressjonijiet ambjentali u l-popolazzjonijiet tagħhom jistgħu jirriflettu bidliet fis-saħħa tal-ambjent.
L-għan tad-direttiva huwa li tipproteġi l-ispeċijiet kollha ta' għasafar selvaġġi preżenti b'mod naturali fl-UE u l-ħabitats l-aktar importanti tagħhom. Għandha wkoll l-għan li tippermetti lill-ispeċijiet tal-għasafar jirkupraw u jitkattru fuq medda twila ta' żmien.
Id-direttiva tirrikjedi li l-istati membri kollha tal-UE jieħdu kwalunkwe miżura meħtieġa biex iżommu u jirrestawraw il-popolazzjonijiet tal-għasafar u l-ħabitats tagħhom. Dan jinkludi l-introduzzjoni ta' projbizzjoni fuq it-tfixkil intenzjonat, il-qtil, il-qbid jew il-kummerċ tal-għasafar selvaġġi u fuq il-qerda tal-bejtiet tagħhom.
Id-direttiva dwar il-ħabitats
Id-direttiva dwar il-ħabitats għandha l-għan li tipproteġi varjetà kbira ta' annimali u speċijiet u l-ħabitats li fihom jinsabu.
Bħad-direttiva dwar l-għasafar, id-direttiva dwar il-ħabitats tobbliga lill-istati membri kollha jistabbilixxu reġim ta' protezzjoni strett għall-ispeċijiet u l-ħabitats elenkati. Pereżempju, iridu jipprojbixxu:
- il-forom kollha ta' qbid jew qtil intenzjonat fis-selvaġġ
- id-deterjorazzjoni jew il-qerda ta' siti tat-tgħammir jew postijiet ta' mistrieħ
- iż-żamma, it-trasport u l-bejgħ ta' eżemplari meħuda mis-selvaġġ
Ir-regoli tad-direttiva jiżguraw li jitqiesu l-fatturi ekonomiċi, soċjali u kulturali meta jiġu adottati aktar miżuri ta' konservazzjoni.
Il-konservazzjoni ta' karnivori kbar fl-Ewropa
L-UE tospita sitt speċijiet ta' karnivori kbar: orsijiet kannella, ilpup, linċi Ewroażjatiċi, linċi Iberiċi, wolverin u ġakalli dehbin. Mill-inqas waħda minn dawn l-ispeċijiet tinsab f'kull pajjiż kontinentali tal-UE.
Permezz ta' leġiżlazzjoni protettiva ta' suċċess, bħad-direttiva dwar il-ħabitats, il-popolazzjonijiet ta' karnivori kbar irkupraw b'mod notevoli fl-Ewropa fl-aħħar nofs tas-seklu.
Status ta' protezzjoni tal-ilpup
Il-popolazzjoni tal-ilpup fl-Ewropa rduppjat f'għaxar snin. Dan wassal għal sfidi rigward il-koeżistenza ta' annimali selvaġġi u l-attivitajiet tal-bniedem.
F'April 2025, il-Kunsill qabel mal-proposta tal-Kummissjoni li l-istatus ta' protezzjoni tal-ilpup jinbidel minn "strettament protetti" għal "protetti". L-istati membri jridu jkomplu jiżguraw li l-ilpup igawdu minn status ta' konservazzjoni favorevoli u jimmonitorjaw is-sitwazzjoni, li tista' twassal għal projbizzjonijiet temporanji jew lokali fuq il-kaċċa.
Network Natura 2000
In-network Natura 2000 jirrappreżenta l-akbar sistema koordinata ta' siti protetti fid-dinja, mifruxa madwar il-pajjiżi kollha tal-UE, kemm fuq l-art kif ukoll fuq il-baħar. Għandu l-għan li jipproteġi ż-żoni li jkopru l-aktar speċijiet u ħabitats ta' valur u li huma mhedda.
Id-direttivi dwar l-għasafar u l-ħabitats jiddeskrivu l-qafas legali ġenerali għall-protezzjoni u l-ġestjoni tas-siti ta' Natura 2000. Id-direttiva dwar il-ħabitats tiddefinixxi kif l-istati membri tal-UE għandhom jipproteġu u jiġġestixxu s-siti.
Meta jiġu stabbiliti objettivi u miżuri ta' konservazzjoni speċifiċi għas-sit, iridu jitqiesu l-fatturi ekonomiċi, soċjali u kulturali, kif ukoll il-karatteristiċi reġjonali u lokali.
Programm LIFE
Il-programm LIFE huwa l-fond ewlieni tal-UE biex jappoġġa proġetti li għandhom l-għan li jipproteġu l-ambjent, jirrestawraw in-natura u jissalvagwardaw l-ispeċijiet.
Minn mindu nħoloq, il-programm appoġġa aktar minn 1 800 proġett li l-għan tagħhom kien li jipproteġu l-ispeċijiet u l-bijodiversità. Kellu wkoll rwol ewlieni fl-istabbiliment tan-network Natura 2000 billi appoġġa l-ġestjoni ta' siti protetti.
Għaliex is-salamandri huma importanti għalik
L-iċken kreaturi, anke saħansitra iċken minn salamandra, iġorru responsabbiltà kbira għas-sostenn tax-xibka affaxxinanti tal-ħajja.
Bid-direttiva dwar il-ħabitats, l-UE ilha tissalvagwarda s-salamandri, flimkien ma' mijiet ta' speċijiet oħra ta' annimali, kif ukoll pjanti u żoni naturali. Mill-Finlandja sa Malta, mir-Rumanija sal-Portugall, il-liġi tal-UE għenet biex jiġu ppreservati l-ħabitats u l-ispeċijiet ħajjin li jgħixu fihom.
Ara wkoll
L-aħħar reviżjoni: 15 ta' Jannar 2025