Protezzjoni tan-natura

Kif l-UE tipproteġi n-natura

L-UE stabbiliet regoli ambizzjużi ħafna u fuq skala kbira biex tissalvagwarda l-wirt naturali tal-Ewropa u tipproteġi l-bijodiversità.

Id-direttivi tal-UE dwar l-għasafar u l-ħabitats, adottati fl-1979 u fl-1992 rispettivament, flimkien jiffurmaw il-pedamenti tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar il-konservazzjoni u l-protezzjoni tan-natura. L-għan ġenerali taż-żewġ direttivi huwa li mhux biss isalvaw l-ispeċijiet u l-ħabitats minn tnaqqis jew għajbien iżda jiżguraw li dawn ikunu jistgħu jiffjorixxu fit-tul. L-għan huwa li jitnaqqas it-telf tal-bijodiversità fl-UE.

Kull stat membru tal-UE jista' jiddeċiedi kif l-aħjar jimplimenta d-direttivi. Huwa kruċjali li l-mod li bih jiġu implimentati jirrifletti l-ħtiġijiet ekoloġiċi ta' kull żona.

Fl-2019, l-UE nediet il-Patt Ekoloġiku Ewropew, li jistabbilixxi l-għan li tintlaħaq in-newtralità klimatika u li jinkiseb tniġġis żero fl-UE sal-2050. Il-protezzjoni u r-restawr tal-bijodiversità u tal-ekosistemi huma parti minn dan il-pjan fit-tul.

Fl-2024, biex jikkomplementaw id-direttivi dwar l-għasafar u l-ħabitats, il-pajjiżi tal-UE adottaw ir-regolament dwar ir-restawr tan-natura, li jistabbilixxi miri legalment vinkolanti għar-restawr tal-ekosistemi degradati fuq l-art u fil-baħar.

L-istat tan-natura fl-UE

Id-direttiva dwar l-għasafar

Id-direttiva dwar l-għasafar tal-UE ġiet adottata fl-1979. Għadha daqstant rilevanti llum u tkompli tistabbilixxi l-istandard għall-konservazzjoni tal-għasafar u għall-protezzjoni tal-bijodiversità b'mod ġenerali fl-istati membri kollha tal-UE.

Bħalissa fl-Ewropa jeżistu madwar 500 speċi ta' għasafar u kull waħda għandha rwol importanti f'termini ta' bijodiversità. L-għasafar huma sensittivi għall-pressjonijiet ambjentali u l-popolazzjonijiet tagħhom jistgħu jirriflettu bidliet fis-saħħa tal-ambjent.

L-għan tad-direttiva huwa li tipproteġi l-ispeċijiet kollha ta' għasafar selvaġġi preżenti b'mod naturali fl-UE u l-ħabitats l-aktar importanti tagħhom. Għandha wkoll l-għan li tippermetti lill-ispeċijiet tal-għasafar jirkupraw u jitkattru fuq medda twila ta' żmien.

Id-direttiva tirrikjedi li l-istati membri kollha tal-UE jieħdu kwalunkwe miżura meħtieġa biex iżommu u jirrestawraw il-popolazzjonijiet tal-għasafar u l-ħabitats tagħhom. Dan jinkludi l-introduzzjoni ta' projbizzjoni fuq it-tfixkil intenzjonat, il-qtil, il-qbid jew il-kummerċ tal-għasafar selvaġġi u fuq il-qerda tal-bejtiet tagħhom.

Id-direttiva dwar il-ħabitats

Id-direttiva dwar il-ħabitats għandha l-għan li tipproteġi varjetà kbira ta' annimali u speċijiet u l-ħabitats li fihom jinsabu.

Bħad-direttiva dwar l-għasafar, id-direttiva dwar il-ħabitats tobbliga lill-istati membri kollha jistabbilixxu reġim ta' protezzjoni strett għall-ispeċijiet u l-ħabitats elenkati. Pereżempju, iridu jipprojbixxu:

• il-forom kollha ta' qbid jew qtil intenzjonat fis-selvaġġ
• id-deterjorazzjoni jew il-qerda ta' siti tat-tgħammir jew postijiet ta' mistrieħ
• iż-żamma, it-trasport u l-bejgħ ta' eżemplari meħuda mis-selvaġġ

Ir-regoli tad-direttiva jiżguraw li jitqiesu l-fatturi ekonomiċi, soċjali u kulturali meta jiġu adottati aktar miżuri ta' konservazzjoni.

Il-konservazzjoni ta' karnivori kbar fl-Ewropa

L-UE tospita sitt speċijiet ta' karnivori kbar: orsijiet kannella, ilpup, linċi Ewroażjatiċi, linċi Iberiċi, wolverin u ġakalli dehbin. Mill-inqas waħda minn dawn l-ispeċijiet tinsab f'kull pajjiż kontinentali tal-UE.

Permezz ta' leġiżlazzjoni protettiva ta' suċċess, bħad-direttiva dwar il-ħabitats, il-popolazzjonijiet ta' karnivori kbar irkupraw b'mod notevoli fl-Ewropa fl-aħħar nofs tas-seklu.

Status ta' protezzjoni tal-ilpup

Il-popolazzjoni tal-ilpup fl-Ewropa rduppjat f'għaxar snin. Dan wassal għal sfidi rigward il-koeżistenza ta' annimali selvaġġi u l-attivitajiet tal-bniedem.

F'April 2025, il-Kunsill qabel mal-proposta tal-Kummissjoni li l-istatus ta' protezzjoni tal-ilpup jinbidel minn "strettament protetti" għal "protetti". L-istati membri jridu jkomplu jiżguraw li l-ilpup igawdu minn status ta' konservazzjoni favorevoli u jimmonitorjaw is-sitwazzjoni, li tista' twassal għal projbizzjonijiet temporanji jew lokali fuq il-kaċċa.

Network Natura 2000

In-network Natura 2000 jirrappreżenta l-akbar sistema koordinata ta' siti protetti fid-dinja, mifruxa madwar il-pajjiżi kollha tal-UE, kemm fuq l-art kif ukoll fuq il-baħar. Għandu l-għan li jipproteġi ż-żoni li jkopru l-aktar speċijiet u ħabitats ta' valur u li huma mhedda.

Id-direttivi dwar l-għasafar u l-ħabitats jiddeskrivu l-qafas legali ġenerali għall-protezzjoni u l-ġestjoni tas-siti ta' Natura 2000. Id-direttiva dwar il-ħabitats tiddefinixxi kif l-istati membri tal-UE għandhom jipproteġu u jiġġestixxu s-siti.

Meta jiġu stabbiliti objettivi u miżuri ta' konservazzjoni speċifiċi għas-sit, iridu jitqiesu l-fatturi ekonomiċi, soċjali u kulturali, kif ukoll il-karatteristiċi reġjonali u lokali.

Programm LIFE

Il-programm LIFE huwa l-fond ewlieni tal-UE biex jappoġġa proġetti li għandhom l-għan li jipproteġu l-ambjent, jirrestawraw in-natura u jissalvagwardaw l-ispeċijiet.

Minn mindu nħoloq, il-programm appoġġa aktar minn 1 800 proġett li l-għan tagħhom kien li jipproteġu l-ispeċijiet u l-bijodiversità. Kellu wkoll rwol ewlieni fl-istabbiliment tan-network Natura 2000 billi appoġġa l-ġestjoni ta' siti protetti.

Ara wkoll