Proċedura ta' defiċit eċċessiv
Il-proċedura ta' defiċit eċċessiv għandha l-għan li tiżgura li l-istati membri kollha jżommu dejn tal-gvern baxx jew inaqqsu d-dejn għoli għal livelli sostenibbli.
X'inhi l-proċedura ta' defiċit eċċessiv?
Il-proċedura ta' defiċit eċċessiv (PDE) hija mekkaniżmu mfassal biex jiżgura li l-istati membri tal-UE jerġgħu lura għal baġits tal-gvernijiet tagħhom jew iżommu dixxiplina fihom.
Il-politiki ekonomiċi u baġitarji huma importanti ħafna għall-istati membri. Huma jqisuhom bħala kwistjoni ta' tħassib komuni. Biex jillimitaw id-defiċit u d-dejn tal-gvern, l-istati membri qablu dwar valuri referenzjarji, li stabbilew fit-trattati tal-UE: proporzjon tad-defiċit ta' 3% u proporzjon tad-dejn ta' 60%. Il-proporzjonijiet dejjem jiġu kkalkulati b'mod relattiv għall-PDG ta' stat membru.
Il-valuri referenzjarji huma:
L-istati membri kollha għandhom jevitaw illi jaqbżu dawn il-valuri referenzjarji. Iridu jevitaw li jkollhom defiċits eċċessivi tal-gvern u jeħtieġ li jnaqqsu d-dejn eċċessiv.
L-għan tal-proċedura ta' defiċit eċċessiv huwa li tiskoraġġixxi defiċits eċċessivi tal-gvern u, jekk dawn iseħħu, tħeġġeġ il-korrezzjoni tagħhom. Ir-regoli tal-PDE huma stipulati fil-"parti korrettiva" tal-Patt ta' Stabbiltà u Tkabbir (PST) li ġie rivedut reċentement.
Passi tal-proċedura ta' defiċit eċċessiv
Il-qafas il-ġdid ta' governanza ekonomika tal-UE, li daħal fis-seħħ fit-30 ta' April 2024, biddel il-mod kif titwettaq il-PDE.
Il-proċess jinvolvi diversi passi ewlenin.
Jekk stat membru jaqbeż il-valuri referenzjarji għad-defiċit jew id-dejn, jew ikun f'riskju li jaqbiżhom fil-futur qarib, il-Kummissjoni tħejji rapport li fih tanalizza jekk l-istat membru kkonċernat għandux defiċit eċċessiv.
Jekk, ladarba jitqiesu l-fatturi rilevanti kollha, il-Kummissjoni tkun tal-fehma li proċedura ta' defiċit eċċessiv hija ġġustifikata għal stat membru, hija tinforma lill-Kunsill kif xieraq u tipproponi li l-Kunsill jadotta deċiżjoni li tistabbilixxi li hemm defiċit eċċessiv fl-istat membru kkonċernat.
Wara l-proposta tal-Kummissjoni, il-Kunsill iqis kwalunkwe osservazzjoni magħmula mill-istat membru kkonċernat u mbagħad jadotta deċiżjoni li jkun fiha valutazzjoni ġenerali dwar jekk hemmx defiċit eċċessiv.
Jekk il-Kunsill ikun ikkonkluda li hemm defiċit eċċessiv, huwa mbagħad jadotta rakkomandazzjoni, ibbażata fuq rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni, li tistipula kif is-sitwazzjoni għandha tiġi rettifikata. Ir-rakkomandazzjoni tista' tkun fiha perkors baġitarju korrettiv, espress f'termini numeriċi, u skadenza.
Imbagħad ikun f'idejn l-istat membru kkonċernat li jieħu l-azzjoni meħtieġa fi żmien sitt xhur.
Jekk sal-iskadenza ma tkun ittieħdet l-ebda azzjoni effettiva, jew l-istat membru ma jikkonformax mar-rakkomandazzjoni, il-Kunsill jista' jimponi sanzjonijiet inkluż, għall-istati membri taż-żona tal-euro, multa sa 0.05% tal-PDG tas-sena preċedenti.
Il-multa jeħtieġ li titħallas kull sitt xhur sakemm il-Kunsill jivvaluta li l-istat membru kkonċernat ikun ħa azzjoni effettiva. Jekk l-istat membru jkompli jonqos milli jikkonforma, il-Kunsill għandu d-dritt li jintensifika s-sanzjonijiet.
Regoli tal-votazzjoni
Id-deċiżjonijiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill jiġu adottati skont regoli speċifiċi ta' votazzjoni.
L-istat membru kkonċernat ma għandux vot.
Maġġoranza kwalifikata tintlaħaq meta mill-inqas 55% tal-membri tal-Kunsill li jirrappreżentaw lill-istati membri parteċipanti, li jirrappreżentaw mill-inqas 65% tal-popolazzjoni ta' dawk l-istati, jivvutaw favur.
Kwalunkwe minoranza li timblokka għandha tinkludi mill-inqas in-numru minimu tal-membri tal-Kunsill, li jirrappreżentaw aktar minn 35% tal-popolazzjoni tal-istati membri parteċipanti, u membru ieħor.
Proċeduri ta' defiċit eċċessiv attwali
Proċedura ta' defiċit eċċessiv ibbażata fuq id-defiċit
Awstrija
Fit-8 ta' Lulju 2025, il-Kunsill iddeċieda li jiftaħ PDE kontra l-Awstrija. Id-deċiżjoni kienet iġġustifikata minħabba d-defiċit tal-gvern tal-Awstrija ta' 4.7% fl-2024. B'mod parallel mad-deċiżjoni tiegħu, il-Kunsill approva wkoll rakkomandazzjoni lill-Awstrija li tiddeskrivi l-perkors tan-nefqa netta u l-iskeda ta' żmien li għandhom jiġu segwiti biex jintemm id-defiċit eċċessiv tagħha sal-2028.
Ir-rakkomandazzjoni stabbiliet limiti għar-rata ta' tkabbir nominali tan-nefqa netta tal-Awstrija kif ġej: 2.6% fl-2025, 2.2 % fl-2026, 2.2 % fl-2027 u 2.0 % fl-2028.
Belġju
Fis-26 ta' Lulju 2024, wara proposta mill-Kummissjoni, il-Kunsill nieda PDE kontra l-Belġju, minħabba d-defiċit tal-gvern tal-pajjiż ta' 4.4% fl-2023.
Fil-21 ta' Jannar 2025, il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni li l-Belġju jtemm id-defiċit eċċessiv tiegħu sal-2027. Ir-rakkomandazzjoni stabbiliet limiti għar-rata ta' tkabbir nominali tan-nefqa netta tal-Belġju kif ġej: 2.4% fl-2025, 1.9% fl-2026 u 2.0% fl-2027.
Fl-20 ta' Ġunju 2025, il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni riveduta biex il-Belġju jtemm id-defiċit eċċessiv tiegħu sal-2029. Ir-rakkomandazzjoni mmodifikat il-limiti għar-rata ta' tkabbir nominali tan-nefqa netta tal-Belġju għal 3.6% fl-2025, 2.5% fl-2026, 2.5% fl-2027, 2.1% fl-2028 u 2.1% fl-2029.
Bulgarija
Fl-10 ta' Lulju 2026, il-Kunsill fetaħ PDE kontra l-Bulgarija. Id-deċiżjoni kienet iġġustifikata, minħabba d-defiċit tal-gvern ipprojettat tal-Bulgarija għall-2026 ta' 4.1 % tal-PDG, bid-defiċit tal-pajjiż mistenni li jkompli jaqbeż it-3% tal-PDG fl-2027.
Fir-rakkomandazzjoni tiegħu, il-Kunsill jistipula li l-Bulgarija għandha għalhekk tieħu azzjoni effettiva u sal-15 ta' Ottubru 2026 tippreżenta l-miżuri meħtieġa biex tnaqqas id-defiċit tagħha. Il-Bulgarija għandha tiżgura wkoll li r-rata ta' tkabbir nominali kumulattiva tan-nefqa netta tagħha ma taqbiżx l-4.2% fl-2026, is-7.7% fl-2027, il-11.4% fl-2028 u l-15% fl-2029.
Finlandja
Fl-20 ta' Jannar 2026, il-Kunsill fetaħ PDE kontra l-Finlandja. Id-deċiżjoni kienet iġġustifikata minħabba d-defiċit tal-gvern tal-Finlandja ta' 4.4% fl-2023 u defiċit tal-gvern ippjanat ta' 4.3% fl-2025.
Fir-rakkomandazzjoni tiegħu, il-Kunsill jistipula li l-Finlandja għandha tieħu azzjoni effettiva u tippreżenta l-miżuri meħtieġa biex tnaqqas id-defiċit tagħha sat-30 ta' April 2026.
Ir-rakkomandazzjoni stabbiliet limiti għar-rata ta' tkabbir nominali tan-nefqa netta tal-Finlandja kif ġej: 2.5% fl-2026, 4.1% fl-2027 u 5.9% fl-2028.
Franza
Fis-26 ta' Lulju 2024, wara l-proposta tal-Kummissjoni, il-Kunsill nieda PDE kontra Franza, minħabba d-defiċit tal-gvern tal-pajjiż ta' 5.5% fl-2023.
Fil-21 ta' Jannar 2025, il-Kunsill adotta rakkomandazzjoni li tistabbilixxi li Franza għandha ttemm id-defiċit eċċessiv tagħha sal-2029. Ir-rakkomandazzjoni stabbiliet limiti għar-rata ta' tkabbir nominali tan-nefqa netta ta' Franza kif ġej: 0.8% fl-2025, 1.2% fl-2026, 1.2% fl-2027, 1.2% fl-2028 u 1.1% fl-2029.
Italja
Fis-26 ta' Lulju 2024, wara l-proposta tal-Kummissjoni, il-Kunsill nieda PDE kontra l-Italja, minħabba d-defiċit tal-gvern tal-pajjiż ta' 7.4% fl-2023.
Fil-21 ta' Jannar 2025, il-Kunsilladotta rakkomandazzjoni li tistipula li l-Italja għandha ttemm id-defiċit eċċessiv tagħha sal-2026.
Ir-rakkomandazzjoni stabbiliet limiti għar-rata ta' tkabbir nominali tan-nefqa netta tal-Italja kif ġej: 1.3% fl-2025 u 1.6% fl-2026.
Ungerija
Il-Kunsill nieda PDE kontra l-Ungerija fis-26 ta' Lulju 2024, minħabba d-defiċit tal-gvern tal-Ungerija ta' 6.7% fl-2023.
Fit-18 ta' Frar, il-Kunsill irrakkomanda li l-Ungerija ttemm id-defiċit eċċessiv tagħha sal-2026. Ir-rakkomandazzjoni stabbiliet limiti għar-rata ta' tkabbir nominali tan-nefqa netta tal-Ungerija kif ġej: 4.3% fl-2025 u 4.0% fl-2026.
Polonja
Fis-26 ta' Lulju 2024, wara l-proposta tal-Kummissjoni, il-Kunsill nieda PDE kontra l-Polonja, minħabba d-defiċit tal-gvern tagħha ta' 5.1% fl-2023.
Fil-21 ta' Jannar 2025, il-Kunsill irrakkomanda li l-Polonja ttemm id-defiċit eċċessiv tagħha sal-2028. Ir-rakkomandazzjoni stabbiliet limiti għar-rata ta' tkabbir nominali tan-nefqa netta tal-Polonja kif ġej: 6.3% fl-2025, 4.4% fl-2026, 4.0% fl-2027 u 3.5% fl-2028.
Slovakkja
Fis-26 ta' Lulju 2024, wara l-proposta tal-Kummissjoni, il-Kunsill nieda PDE kontra s-Slovakkja, minħabba d-defiċit tal-gvern tal-pajjiż ta' 4.9% fl-2023.
Ir-rakkomandazzjoni stabbiliet limiti għar-rata ta' tkabbir nominali tan-nefqa netta tas-Slovakkja kif ġej: 3.8% fl-2025, 0.9% fl-2026 u 1.6% fl-2027.
Rumanija
Il-Kunsill nieda PDE kontra r-Rumanija fit-3 ta' April 2020 bil-ħsieb li jintemm id-defiċit eċċessiv tagħha.
Fis-26 ta' Lulju 2024, il-Kunsill stabbilixxa li l-proċedura ta' defiċit eċċessiv għar-Rumanijagħandha tibqa' miftuħa, peress li l-pajjiż ma kienx ħa azzjoni effettiva biex jikkoreġi d-defiċit tiegħu.
Peress li r-Rumanija kompliet ikollha defiċits tal-gvern għoljin li kienu jaqbżu l-valur referenzjarju ta' 3% kif stabbilit fit-Trattati, fl-20 ta' Ġunju 2025 il-Kunsill adotta deċiżjoni ġdida li tistabbilixxi li r-Rumanija ma kinitx ħadet azzjoni effettiva b'reazzjoni għar-rakkomandazzjonijiet tal-Kunsill.
Fit-8 ta' Lulju 2025, il-Kunsill irreveda r-rakkomandazzjoni tiegħu lir-Rumanija fil-qafas tal-PDE attwali tagħha. Ir-Rumanija għandha għalhekk tieħu azzjoni effettiva u tippreżenta l-miżuri meħtieġa biex tnaqqas id-defiċit tagħha sal-15 ta' Ottubru 2025 u ttemm il-PDE tagħha sal-2030.
Ir-rakkomandazzjoni stabbiliet limiti għar-rata ta' tkabbir nominali tan-nefqa netta tar-Rumanija kif ġej: 2.8% fl-2025, 2.6% fl-2026, 4.6% fl-2027, 4.4% fl-2028. 4.2% fl-2029 u 4.0% fl-2030.
Proċedura ta' defiċit eċċessiv ibbażata fuq id-dejn
Skont ir-regoli l-ġodda, l-istati membri kollha jeħtieġ li jħejju pjanijiet fiskali-strutturali nazzjonali fuq terminu medju. Dawn irid ikun fihom perkors tan-nefqa netta.
Sakemm il-pajjiżi b'dejn għoli jsegwu l-perkors tan-nefqa netta tagħhom kif stabbilit mill-Kunsill, u b'hekk id-dejn tagħhom jinġieb fuq perkors ta' tnaqqis plawżibbli u joqrob lejn il-valur referenzjarju tat-trattat b'pass sodisfaċenti, dawn mhux ser ikunu soġġetti għal proċedura ta' defiċit eċċessiv. Il-konformità ser tiġi vvalutata regolarment.
Xejriet baġitarji
L-istati membri kollha tal-UE huma meħtieġa jirrispettaw id-dixxiplina baġitarja, abbażi tal-kriterji u l-valuri referenzjarji li jinsabu fit-Trattati tal-UE. B'mod speċifiku, id-defiċit tal-gvern tagħhom ma għandux jaqbeż it-3% tal-prodott domestiku gross (PDG), u d-dejn pubbliku tagħhom għandu jibqa' taħt is-60% tal-PDG.
It-tabelli ta' hawn taħt juru l-prestazzjoni tal-istati membri fir-rigward ta' dawk iż-żewġ limiti.
Evoluzzjoni tad-defiċit skont l-istat membru (2013-2024)
It-tabella ta' hawn taħt turi kif id-defiċit tal-gvern ta' kull stat membru tal-UE evolva maż-żmien meta mqabbel mal-valur referenzjarju ta' 3%.
Stati membri li bħalissa jinsabu taħt il-punt ta' riferiment: id-Danimarka u l-Iżvezja,
Stati membri li kienu taħt il-punt ta' riferiment f'xi punt u li bħalissa mxew 'il fuq: l-Awstrija, il-Belġju, il-Finlandja, Franza, l-Italja, Malta, il-Polonja, il-Portugall, ir-Rumanija, is-Slovakkja, is-Slovenja, Spanja u l-Ungerija.
Stati membri li kienu ogħla mill-punt ta' riferiment f'xi punt u li bħalissa mxew taħt: il-Bulgarija, iċ-Ċekja, Ċipru, l-Estonja, il-Ġermanja, il-Greċja, l-Irlanda, il-Kroazja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu u n-Netherlands.
Evoluzzjoni tad-dejn skont l-istat membru (2013-2024)
It-tabella ta' hawn taħt issegwi l-iżvilupp tal-livelli tad-dejn pubbliku f'kull Stat Membru tal-UE meta mqabbel mal-valur referenzjarju ta' 60%.
Stati membri li baqgħu ogħla mill-punt ta' riferiment tul il-perjodu: il-Bulgarija, iċ-Ċekja, id-Danimarka, l-Estonja, il-Latvja, il-Litwanja, il-Lussemburgu, il-Polonja, l-Iżvezja u r-Rumanija.
Stati membri li baqgħu ogħla mill-punt ta' riferiment tul il-perjodu: Il-Belġju, il-Ġermanja, il-Greċja, Spanja, Franza, l-Italja, Ċipru, l-Ungerija, l-Awstrija, il-Portugall, is-Slovenja u l-Finlandja.
Stati membri li mxew taħt il-punt ta' riferiment matul il-perjodu: l-Irlanda, il-Kroazja, Malta, in-Netherlands u s-Slovakkja.
L-aħħar reviżjoni: 10 ta' Lulju 2026