Regoli tal-UE dwar il-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali
Il-koordinazzjoni fost il-pajjiżi tal-UE tiżgura li ċ-ċittadini tal-UE jkunu jistgħu jittrasferixxu d-drittijiet tas-sigurtà soċjali tagħhom fil-każ ta' moviment u mpjieg fl-Ewropa.
Prijoritajiet u prinċipji
Ir-regoli dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali għandhom l-għan li jiżguraw li ċ-ċittadini ma jkunux żvantaġġati mill-fatt li jkunu qed jaħdmu jew jgħixu fi stat membru ieħor.
Ir-regoli tal-UE dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali japplikaw għal:
- benefiċċji marbutin mal-mard, benefiċċji tal-maternità u benefiċċji ekwivalenti tal-paternità
- pensjonijiet tax-xjuħija, benefiċċji ta' qabel l-irtirar u benefiċċji tal-invalidità
- benefiċċji tas-superstiti u għotjiet f'każ ta' mewt
- benefiċċji tal-qgħad
- benefiċċji tal-familja
- benefiċċji fir-rigward ta' inċidenti fuq il-post tax-xogħol u mard marbut max-xogħol
L-UE għandha regoli biex tikkoordina l-interazzjoni bejn is-sistemi tas-sigurtà soċjali nazzjonali. Il-pajjiżi kollha huma liberi jiddeċiedu min hu soġġett għal assigurazzjoni obbligatorja taħt il-leġiżlazzjoni tagħhom, liema benefiċċji għandhom jingħataw u taħt liema kondizzjonijiet.
Ir-regoli dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali ma jħallux li persuna titħalla mingħajr protezzjoni, jew li f'sitwazzjoni transfruntiera jkollha kopertura doppja.
Il-prijoritajiet ewlenin jinkludu:
- kontribut għal ekwità soċjali u suq intern aktar profond u aktar ġust
- regoli ċari, ġusti u infurzabbli huma essenzjali biex tkun faċilitata l-mobbiltà tal-forza tax-xogħol
- faċilitazzjoni tal-moviment liberu tal-ħaddiema bħala wieħed mill-pilastri ewlenin tas-suq intern, filwaqt li jissaħħu l-għodod li jkollhom l-awtoritajiet nazzjonali biex jiġġieldu l-abbuż jew il-frodi
Ir-regoli tal-UE dwar is-sigurtà soċjali huma bbażati fuq erba' prinċipji:
- pajjiż wieħed biss: fi kwalunkwe mument iċ-ċittadini huma koperti mil-leġiżlazzjoni ta' pajjiż wieħed biss biex hekk iħallsu l-kontribuzzjonijiet f'pajjiż wieħed biss
- trattament indaqs: iċ-ċittadini għandhom l-istess drittijiet u obbligi bħaċ-ċittadini tal-pajjiż fejn ikunu koperti
- aggregazzjoni: meta ċ-ċittadini jitolbu benefiċċju, il-perjodi preċedenti tagħhom ta' assigurazzjoni, impjieg jew residenza f'pajjiżi oħra għandhom jitqiesu jekk ikun meħtieġ
- esportabbiltà: ċittadini li jkollhom id-dritt għal benefiċċju fi flus minn pajjiż wieħed, ġeneralment jistgħu jirċevuh anki jekk ikunu qed jgħixu f'pajjiż differenti
Aġġustamenti ewlenin proposti
Ir-regoli attwali tal-UE dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali ilhom fis-seħħ mill-1 ta' Mejju 2010. Iżda s-suq tax-xogħol u s-soċjetà qed jevolvu l-ħin kollu, hekk kif qed jagħmlu wkoll is-sistemi tas-sigurtà soċjali nazzjonali u l-ġurisprudenza tal-qorti.
Għaldaqstant huma meħtieġa aġġustamenti mmirati biex ikun żgurat li r-regoli jkunu ġusti, aktar sempliċi biex jiġu applikati u aktar faċli biex jiġu infurzati.
Bil-ħsieb tal-immodernizzar u s-simplifikazzjoni tar-regoli eżistenti, kif ukoll biex ikun garantit li l-piż tal-ispejjeż tas-sigurtà soċjali jinqasam b'mod ġust bejn l-istati membri, f'Diċembru 2016 il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat proposta biex ikunu riveduti r-regoli ta' koordinazzjoni.
L-għan prinċipali tar-rieżami huwa li jitkompla l-immodernizzar tar-regoli tal-UE dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali permezz ta':
- il-faċilitazzjoni ulterjuri tal-eżerċizzju tad-drittijiet taċ-ċittadini
- l-iżgurar ta' kjarezza legali
- l-iżgurar ta' distribuzzjoni ġusta u ekwa tal-piż finanzjarju
- il-promozzjoni tas-sempliċità amministrattiva u l-infurzabbiltà tar-regoli
Ir-regolament jiffoka fuq diversi oqsma importanti li fihom ikunu introdotti r-regoli li ġejjin:
Benefiċċji tal-qgħad
Iċ-ċittadini tal-UE jkunu jistgħu jesportaw il-benefiċċji tal-qgħad tagħhom lejn pajjiżi li mhumiex il-pajjiż tar-residenza tagħhom għal minimu ta' sitt xhur.
Regola speċifika tiġi introdotta għal ħaddiema tal-fruntiera li jkunu jistgħu jesportaw il-benefiċċji tal-qgħad tagħhom sa 15-il xahar, sakemm il-perjodu ta' intitolament ma jkunx iqsar.
L-istat kompetenti fil-qasam ta' sigurtà soċjali għal din il-kategorija ta' ħaddiema ser isir l-istat ta' attività professjonali wara sitt xhur ta' impjieg, impjieg indipendenti jew assigurazzjoni.
Leġiżlazzjoni applikabbli għall-ħaddiema mibgħuta
Il-ħaddiema impjegati u dawk li jaħdmu għal rashom ikunu soġġetti għal tliet xhur ta' affiljazzjoni minn qabel mas-sistema ta' sigurtà soċjali tal-istat membru ta' oriġini tagħhom, qabel ma jkunu jistgħu jintbagħtu jaħdmu fi stat membru ieħor.
L-affiljazzjoni mas-sistema ta' sigurtà soċjali tal-istat membru li jibgħat tibqa' ddum sa massimu ta' 24 xahar. Minimu ta' xahrejn ta' perjodu ta' interruzzjoni huwa previst kemm għal persuni impjegati kif ukoll għal dawk li jaħdmu għal rashom bejn żewġ perjodi ta' 24 xahar.
Benefiċċji tal-familja
Il-proposta tikkodifika s-sentenza Wiering (C-347/12) u b'hekk tiċċara d-differenza bejn benefiċċji tal-familja fi flus kontanti, primarjament maħsuba biex jissostitwixxu introjtu li ma nkisibx minħabba t-trobbija tat-tfal, u l-benefiċċji tal-familja l-oħra kollha.
l-aċċess minn ċittadini mobbli ekonomikament inattivi għal ċerti benefiċċji soċjali
Sabiex tiżgura aktar ċarezza legali, il-proposta fiha lista ta' ġurisprudenza rilevanti tal-Qorti tal-Ġustizzja u tipprevedi li f'konformità mal-liġijiet jew il-prattiki nazzjonali, iċ-ċittadini mobbli m'għandhomx ma jitħallewx jikkontribwixxu għal skemi ta' kopertura ta' mard.
Benefiċċji tal-kura fit-tul
Ir-regolament jintroduċi definizzjoni tal-benefiċċji tal-kura fit-tul u fil-kapitolu dwar il-mard jikkjarifika aktar l-elementi tal-proċess rilevanti.
Reviżjoni tar-regoli attwali
Fit-22 ta' April 2026, il-Kunsill laħqet qbil proviżorju mal-Parlament Ewropew dwar regoli aġġornati dwar il-koordinazzjoni tas-sistemi nazzjonali tas-sigurtà soċjali. Ir-reviżjoni għandha l-għan li timmodernizza r-regoli, tagħmilhom aktar ċari, aktar ġusti u aktar sempliċi biex jiġu infurzati.
L-ambaxxaturi tal-istati membri għall-UE approvaw il-ftehim proviżorju fid-29 ta' April 2026.
Il-ftehim proviżorju għad irid jiġi approvat mill-Parlament Ewropew. Dan imbagħad jiġi adottat miż-żewġ istituzzjonijiet wara reviżjoni mill-ġuristi lingwisti.
- Il-Kunsill u l-Parlament jilħqu qbil proviżorju dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali (stqarrija għall-istampa, 22 ta' April 2026)
- Koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali: ir-rappreżentanti tal-istati membri tal-UE jikkonfermaw qbil proviżorju (29 ta' April 2026, stqarrija għall-istampa)
Negozjati preċedenti
Il-bażi ġuridika proposta għar-reviżjoni hija l-Artikolu 48 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, li jirrikjedi li l-Parlament Ewropew u l-Kunsill jaġixxu skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja.
Il-Kunsill jikkoordina l-opinjonijiet tal-istati membri dwar il-proposta l-ġdida. Il-Kunsill beda jeżamina l-proposta f'Jannar 2017 u l-ministri kellhom dibattiti dwar il-proposta f'diversi okkażjonijiet.
Il-Kunsill laħaq żewġ pożizzjonijiet ta' negozjar parzjali ("approċċ ġenerali") f'Ottubru u f'Diċembru 2017 dwar il-kapitoli li ġejjin tal-proposta:
- l-aċċess minn ċittadini mobbli ekonomikament inattivi għal ċerti benefiċċji soċjali
- il-leġiżlazzjoni applikabbli għal ħaddiema stazzjonati u mibgħuta u persuni li jaħdmu f'żewġ stati membri jew aktar
- il-benefiċċji tal-kura fit-tul
- il-benefiċċji tal-familja
Fil-21 ta' Ġunju 2018, il-Kunsill qabel dwar il-pożizzjoni ta' negozjar sħiħa tiegħu. Abbażi ta' dan il-mandat, il-presidenza tal-Kunsill fetħet negozjati mal-Parlament Ewropew ladarba dan adotta l-pożizzjoni tiegħu.
- Koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali: Il-Kunsill jaqbel dwar l-approċċ ġenerali (stqarrija għall-istampa, 21/06/2018)
- Il-proposta leġiżlattiva ordinarja (informazzjoni ġenerali)
Informazzjoni Ġenerali
Għal bosta snin, l-UE kellha qafas għall-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali tal-istati membri sabiex tiffaċilita l-mobbiltà tal-forza tax-xogħol. Il-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali ġewwa l-UE għandha l-għan li tiżgura li kull ċittadin tal-UE u kull ċittadin ta' pajjiż terz residenti fl-UE jkollu aċċess ġust għas-sigurtà soċjali irrispettivament mill-pajjiż fejn jgħix iċ-ċittadin.
Minn dak iż-żmien 'l hawn, il-liġi dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali tal-UE evolviet bl-istess pass mal-approfondiment tal-integrazzjoni Ewropea, kif ukoll skont it-tkabbir tal-UE.
Attwalment, ir-regoli dwar il-koordinazzjoni huma stabbiliti fir-Regolament (KE) 883/2004 u r-Regolament ta' Implimentazzjoni (KE) 987/2009 tiegħu.
Dan l-abbozz ta' leġiżlazzjoni jemenda r-regolamenti 883/2004 u 987/2009 dwar il-koordinazzjoni tas-sistemi tas-sigurtà soċjali. Ir-reviżjoni għandha l-għan li:
- tiċċara ċ-ċirkustanzi li fihom l-istati membri jistgħu jillimitaw l-aċċess għall-benefiċċji soċjali mitlubin minn ċittadini mobbli tal-UE ekonomikament inattivi
- tistabbilixxi reġim koerenti għall-koordinazzjoni tal-benefiċċji tal-kura fit-tul
- tipproponi arranġamenti ġodda għall-koordinazzjoni tal-benefiċċji tal-qgħad f'każijiet transfruntieri
- tintroduċi dispożizzjonijiet ġodda għall-koordinazzjoni tal-benefiċċji tal-familja
- tiċċara r-regoli dwar il-ħaddiema stazzjonati
Dokumenti u pubblikazzjonijiet relatati
L-aħħar reviżjoni: 29 ta' April 2026
Drittijiet tas-sigurtà soċjali bejn il-fruntieri
L-UE trid tagħmilha aktar faċli għaċ-ċittadini tal-UE biex jiċċaqilqu ġewwa l-Ewropa u jaħdmu f'pajjiż ieħor tal-UE, u trid ukoll tipproteġi d-drittijiet tas-sigurtà soċjali tagħhom meta jkunu qed jagħmlu dan.
Li ċ-ċittadini kollha tal-UE jiċċaqilqu lejn pajjiż ieħor fl-UE u jaħdmu fih huwa dritt fundamentali, u pilastru tas-suq uniku. Iżda l-moviment liberu ma jkunx possibbli mingħajr regoli tal-UE dwar il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali.
Ir-regoli tal-UE dwar il-koordinazzjoni rigward id-drittijiet tas-sigurtà soċjali ma jissostitwixxux is-sistemi nazzjonali b'sistema Ewropea unika, iżda minflok jippruvaw jikkoordinawhom. Is-sistemi tas-sigurtà soċjali huma r-responsabbiltà esklużiva tal-istati membri u mhumiex armonizzati fl-UE.
Fejn japplikaw ir-regoli ta' koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali?
Dawn ir-regoli jiżguraw protezzjoni tas-sigurtà soċjali fil-każ ta' moviment u impjieg ġewwa l-Ewropa (UE27, l-Iżlanda, il-Liechtenstein, in-Norveġja u l-Iżvizzera).
Iċ-ċittadini tal-UE huma intitolati li:
Koordinazzjoni tad-drittijiet tas-sigurtà soċjali tal-UE mar-Renju Unit
Wara l-ħruġ tar-Renju Unit mill-UE, hemm regoli speċifiċi ta' koordinazzjoni fis-seħħ mill-1 ta' Jannar 2021. Id-drittijiet tal-persuni koperti mill-ftehim dwar il-ħruġ konkluż bejn l-UE u r-Renju Unit għadhom qed jiġu protetti.
Għall-persuni mhux koperti mill-ftehim dwar il-ħruġ, il-koordinazzjoni tas-sigurtà soċjali bejn l-UE u r-Renju Unit hija rregolata mill-protokoll rilevanti għall-ftehim kummerċjali u ta' kooperazzjoni. Filwaqt li huwa simili għar-regoli tal-UE u għandu kamp ta' applikazzjoni komprensiv, il-protokoll ma jipprevedix livell identiku ta' protezzjoni bħar-regolamenti tal-UE.