Spjegazzjoni taż-żona Schengen

X'inhi Schengen?

Iż-żona Schengen hija waħda mill-kisbiet ewlenin tal-proġett Ewropew. Din bdiet fl-1985 bħala proġett intergovernattiv bejn ħames pajjiżi tal-UE – Franza, il-Ġermanja, il-Belġju, in-Netherlands u l-Lussemburgu – u gradwalment espandiet biex issir l-akbar żona ta' vvjaġġar mingħajr viża fid-dinja.

Liema pajjiżi jagħmlu parti minn Schengen?

Illum il-ġurnata, iż-żona Schengen tkopri aktar minn 4 miljun kilometru kwadru b'popolazzjoni ta' aktar minn 450 miljun persuna, u tinkludi 29 pajjiż:

• 25 mis-27 stat membru tal-UE
• il-membri kollha tal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles (l-Iżlanda, il-Liechtenstein, in-Norveġja u l-Iżvizzera)

Fit-30 ta' Diċembru 2023, il-Kunsill qabel li jitneħħew il-kontrolli fil-fruntieri interni tal-ajru u tal-baħar mal-Bulgarija u r-Rumanija. Fit-12 ta' Diċembru 2024, il-Kunsill iddeċieda li jitneħħew l-kontrolli fuq persuni anke fil-fruntieri interni tal-art maż-żewġ pajjiżi u bejniethom. B'riżultat ta' dan, mill-1 ta' Jannar 2025, il-Bulgarija u r-Rumanija jagħmlu parti sħiħa miż-żona Schengen.

Il-kontrolli fil-fruntieri interni ma' Ċipru għadhom ma tneħħewx, u l-Irlanda mhijiex parti miż-żona Schengen.

X'inhuma l-benefiċċji ta' Schengen?

Iż-żona Schengen tippermetti lil aktar minn 450 miljun persuna jivvjaġġaw mingħajr viża bejn l-istati membrimingħajr ma jgħaddu mill-kontrolli fil-fruntieri.

Kuljum madwar 3.5 miljun persuna jaqsmu l-fruntieri interni għal xogħol jew studju jew biex iżuru l-familji u l-ħbieb, u kważi 1.7 miljun persuna jgħixu f'pajjiż Schengen filwaqt li jaħdmu f'ieħor.

Huwa stmat li l-Ewropej jagħmlu 1.25 biljun vjaġġ fiż-żona Schengen kull sena, li huwa wkoll ta' benefiċċju kbir għas-settur tat-turiżmu u tal-kultura.

Iż-żona Schengen iġġib magħha benefiċċji ekonomiċi sinifikanti għaċ-ċittadini u n-negozji kollha fl-istati parteċipanti tagħha. Hija mfassla biex tkun il-pedament tal-Unjoni Ewropea u tas-suq uniku fl-intier tiegħu.

In-nazzjonali ta' pajjiżi terzi jistgħu jibbenefikaw minn Schengen?

Nazzjonali ta' pajjiżi terzi li jgħixu fl-UE jew li jżuru l-UE bħala turisti, studenti fuq skambju jew għal finijiet ta' negozju jistgħu wkoll jivvjaġġaw fil-pajjiżi Schengen mingħajr ma jgħaddu mill-kontrolli fil-fruntieri.

Għal vjaġġaturi li jgħaddu miż-żona Schengen jew jibqgħu fiha għal perjodu qasir, l-UE stabbiliet regoli komuni dwar il-viża.

Politika komuni dwar il-viża hija meħtieġa għall-funzjonament effettiv taż-żona Schengen mingħajr fruntieri billi tiffaċilita d-dħul tal-viżitaturi fl-UE, filwaqt li ssaħħaħ is-sigurtà interna.

• Politika tal-UE dwar il-viża (informazzjoni ġenerali)
• Ftehimiet tal-UE dwar il-viża ma' pajjiżi terzi (infografika)

Schengen kif tejbet is-sigurtà fl-UE?

Wieħed mill-għanijiet ewlenin taż-żona Schengen huwa li tipproteġi liċ-ċittadini tagħha permezz ta' aktar kooperazzjoni bejn il-forzi tal-pulizija, l-awtoritajiet doganali u l-awtoritajiet ta' sorveljanza tal-fruntieri esterni tal-istati membri kollha. Dawn il-forom ġodda ta' kooperazzjoni ġew introdotti biex jikkumpensaw għal kwalunkwe riskju ta' nuqqas ta' sigurtà li jirriżulta mill-eliminazzjoni tal-kontrolli fil-fruntieri interni.

Fil-kuntest tal-kooperazzjoni fl-infurzar tal-liġi, iż-żona Schengen tippermetti:

• sistemi mtejba ta' komunikazzjoni bejn il-forzi tal-pulizija
• l-insegwiment ta' kriminali
• sorveljanza transfruntiera ta' persuni suspettati
• assistenza operazzjonali reċiproka
• skambji ta' informazzjoni diretti bejn l-awtoritajiet tal-pulizija

Dan huwa vantaġġ enormi fil-ġlieda kontra t-terroriżmu u kontra l-kriminalità serja u organizzata, inkluż it-traffikar tal-bnedmin u l-migrazzjoni illegali.

Il-pajjiżi kif jissieħbu fiż-żona Schengen?

Pajjiżi li jixtiequ jissieħbu maż-żona Schengen iridu jissodisfaw lista ta' prekondizzjonijiet. Dawn iridu:

• japplikaw is-sett komuni ta' regoli ta' Schengen (l-hekk imsejjaħ "acquis ta' Schengen"), pereżempju rigward il-kontrolli fil-fruntieri, il-ħruġ tal-viżi, il-kooperazzjoni tal-pulizija u l-ħarsien tad-data personali
• jerfgħu ir-responsabbiltà għall-kontroll tal-fruntieri esterni f'isem pajjiżi Schengen oħra u għall-ħruġ ta' viżi uniformi ta' Schengen
• jikkooperaw b'mod effiċjenti mal-aġenziji tal-infurzar tal-liġi f'pajjiżi Schengen oħra sabiex jinżamm livell għoli ta' sigurtà ladarba jkunu ġew eliminati l-kontrolli fil-fruntieri interni
• jistabbilixxu konnessjoni mas-Sistema ta' Informazzjoni ta' Schengen (SIS) u jużawha

Pajjiżi li jixtiequ jissieħbu fiż-żona Schengen iridu jwettqu sensiela ta' evalwazzjonijiet biex jiġi ddeterminat jekk jissodisfawx il-kondizzjonijiet meħtieġa biex jiġu applikati r-regoli ta' Schengen.

Ladarba l-evalwazzjoni tikkonferma r-rieda ta' stat membru li jissieħeb fiż-żona Schengen mingħajr kontrolli fil-fruntieri interni, il-membri l-oħra kollha taż-żona Schengen iridu japprovaw id-deċiżjoni b'mod unanimu, wara konsultazzjoni mal-Parlament Ewropew.

Jistgħu jerġgħu jiġu introdotti l-kontrolli fil-fruntieri fiż-żona Schengen?

Bosta pajjiżi tal-UE ddeċidew li jerġgħu jintroduċu l-kontrolli fil-fruntieri interni bejn l-2020 u l-2022 fil-kuntest tal-COVID-19. Il-kontrolli reġgħu ġew introdotti f'ċirkostanzi oħra wkoll, inkluż fl-2015 wara attakki terroristiċi jew iż-żieda fil-flussi migratorji fl-UE.

L-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontrolli fil-fruntieri interni għandha ssir biss bħala l-aħħar għażla.

F'każ ta' ċirkostanzi eċċezzjonali

Il-kodiċi tal-fruntieri ta' Schengen jippermetti li l-istati membri jerġgħu jintroduċu l-kontrolli f'ċerti fruntieri interni f'każ ta' ċirkostanzi eċċezzjonali li jheddu l-funzjonament ġenerali taż-żona Schengen.

F'sitwazzjonijiet bħal dawn, il-Kunsill jista' jirrakkomanda li stat membru wieħed jew aktar jerġgħu jintroduċu l-kontrolli fil-fruntieri, abbażi ta' proposta mill-Kummissjoni Ewropea.

Kontrolli introdotti fil-każ ta' ċirkostanzi eċċezzjonali jeħtieġu l-approvazzjoni tal-Kunsill.

Bħala reazzjoni għal theddid serju

Il-kodiċi tal-fruntieri ta' Schengen jistipula wkoll li l-istati membri jistgħu jintroduċu kontrolli temporanji fil-fruntieri biex jirreaġixxu għal theddid serju għall-ordni pubbliku jew is-sigurtà interna.

F'dan il-każ, l-istat membru kkonċernat irid jinnotifika lill-Kummissjoni u lill-pajjiżi l-oħra tal-UE mill-inqas erba' ġimgħat qabel ma jiġu introdotti l-kontrolli, jew f'inqas żmien jekk iċ-ċirkostanzi ma jkunux magħrufa minn qabel. Din l-introduzzjoni mill-ġdid tal-kontroll interni ma teħtieġx l-approvazzjoni tal-Kunsill.

Kif inhuma mħarsa l-fruntieri esterni ta' Schengen?

L-UE u l-istati membri tagħha stabbilew miżuri konkreti biex tiġi ssalvagwardjata s-sigurtà tal-Ewropa u jissaħħu l-fruntieri esterni tal-UE.

Dawn jinkludu, pereżempju, il-ħolqien tal-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex) u l-iżvilupp tas-Sistema ta' Informazzjoni ta' Schengen (SIS).

L-awtoritajiet madwar l-UE kollha jużaw is-SIS biex idaħħlu jew jikkonsultaw allerti dwar persuni u oġġetti mfittxija jew neqsin. Is-sistema tinkludi madwar 86.5 miljun allert, u fl-2022 l-awtoritajiet ikkonsultawha aktar minn 35 miljun darba.

Is-SIS tipprovdi wkoll struzzjonijiet lill-awtoritajiet dwar kif għandhom jirreaġixxu meta jinstabu persuna jew oġġett, pereżempju:

• arrest ta' persuna mfittxija
• protezzjoni ta' persuna nieqsa vulnerabbli
• sekwestru ta' oġġett illegali jew misruq

L-għodod tal-IT li ġejjin li ser jgħinu fil-ġlieda kontra l-kriminalità u fis-sigurtà tal-fruntieri qed jiġu aġġornati jew żviluppati:

• Sistema ta' Informazzjoni dwar il-Viża (VIS)
• Sistema ta' Dħul/Ħruġ (EES)
• Sistema Ewropea ta' Informazzjoni u ta' Awtorizzazzjoni għall-Ivvjaġġar (ETIAS)

• Tisħiħ tal-fruntieri esterni tal-UE (informazzjoni ġenerali)
• Sistemi tal-IT għall-ġlieda kontra l-kriminalità u għas-sigurtà tal-fruntieri tal-UE (informazzjoni ġenerali)

• Żona Schengen: Il-Kunsill jadotta aġġornament tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta' Schengen (stqarrija għall-istampa, 24 ta' Mejju 2024)
• Schengen: il-Kunsill u l-Parlament Ewropew jaqblu li jaġġornaw il-kodiċi tal-fruntieri tal-UE (stqarrija għall-istampa, 6 ta' Frar 2024)
• Il-kodiċi tal-fruntieri ta' Schengen: il-Kunsill jadotta l-approċċ ġenerali (stqarrija għall-istampa, 10 ta' Ġunju 2022)