Tekniki ġenomiċi ġodda għat-tnissil tal-pjanti

Tnissil tal-pjanti

Għal eluf ta' snin, il-bnedmin fittxew li jtejbu l-pjanti tagħhom biex jiżguraw li jkollhom sorsi sikuri u nutrittivi ta' ikel. Dan beda bl-att sempliċi li jintgħażlu l-aktar għelejjel b'saħħithom, l-aktar mimlija togħma jew l-aktar produttivi.

F'nofs is-seklu 19, Gregor Mendel stabbilixxa l-prinċipji tal-eredità li fuqhom huwa mibni t-tnissil inkroċjat tal-pjanti – teknika li kienet tinvolvi l-kombinazzjoni tal-karatteristiċi ta' żewġ pjanti differenti mill-istess speċi. It-tekniki ta' tnissil inkroċjat evolvew matul is-sekli.

Il-pjanti u l-antenati tagħhom

Ħafna pjanti kkultivati llum huma differenti ħafna mill-antenati selvaġġi tagħhom.

Brunġiel

Pastard

Banana

Salvagwardja għas-sigurtà tal-ikel

Tekniki ġodda ta' tnissil tal-pjanti għandhom il-potenzjal li jikkontribwixxu għal sistemi agroalimentari sostenibbli u jgħinu biex jirrispondu għal sfidi bħall-insigurtà globali tal-ikel u t-tibdil fil-klima, b'benefiċċji għall-bdiewa, għall-konsumaturi u għall-ambjent. Bil-metodi l-ġodda, l-użu tal-pestiċidi jista' jitnaqqas u jistgħu jiġu żviluppati pjanti b'inqas allerġeni.

Tekniki ġenomiċi ġodda (NGTs) jistgħu jgħinu fit-tnissil ta' pjanti li:

• huma reżistenti għat-tibdil fil-klima jew reżistenti għall-pesti
• jeħtieġu inqas fertilizzanti u pestiċidi
• jistgħu jiżguraw rendimenti ogħla
• jużaw l-ilma u riżorsi naturali oħra b'mod aktar effiċjenti

Eżempji ta' pjanti miksuba b'tekniki ġenomiċi ġodda

Qamħ b'livell baxx ta' glutina

Patata reżistenti għall-patoġeni

Qamħirrum reżistenti għan-nixfa

Għalfejn l-UE għandha bżonn regoli ġodda?

It-tekniki tal-editjar tal-ġeni huma rregolati fl-UE mil-leġiżlazzjoni dwar il-modifika ġenetika (OĠM), li tinkludi għadd ta' atti leġiżlattivi.

Bħalissa, il-pjanti miksuba b'tekniki ġenomiċi ġodda jaqgħu taħt il-leġiżlazzjoni dwar l-OĠM, skont sentenza tal-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja tal-2018.

Madankollu, għall-kuntrarju tal-pjanti OĠM, il-pjanti mnissla bl-użu ta' tekniki ġenomiċi ġodda jistgħu jkunu simili ħafna jew saħansitra identiċi għal prodotti ġġenerati b'tekniki ta' tnissil konvenzjonali, jew saħansitra għal pjanti li jseħħu b'mod naturali.

Il-pjanti NGT li fihom materjal ġenetiku barrani jkomplu jiġu rregolati skont il-leġiżlazzjoni dwar l-OĠM. Ir-regoli l-ġodda tal-UE għandhom l-għan li jagħtu ċarezza legali dwar metodi ġodda ta' tnissil li ma jużawx DNA barrani.

Dawn għandhom l-għan li jikkontribwixxu għall-għanijiet tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u tal-istrateġija "mill-għalqa sal-platt", il-bijodiversità, l-adattament għat-tibdil fil-klima, is-sigurtà globali tal-ikel u l-bijoekonomija.

Billi tirregola t-tnissil tal-pjanti, l-UE għandha l-għan li tagħmel is-settur sikur, trasparenti, effettiv u kompetittiv.

Tekniki ta' tnissil u leġiżlazzjoni tal-UE

Hemm tliet tekniki ewlenin għat-tnissil tal-pjanti.

Tekniki ta' tnissil konvenzjonali

Tekniki stabbiliti ta' modifikazzjoni ġenetika (OĠM)

Tekniki ġenomiċi ġodda (NGTs)

Ara kif tapplika l-leġiżlazzjoni tal-UE:

• tnissil konvenzjonali: barra mill-kamp ta' applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-OĠM
• modifikazzjoni ġenetika: regolata skont il-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-OĠM
• tekniki ġenomiċi ġodda: għandhom jiġu rregolati skont ir-regoli l-ġodda dwar l-NGT, flimkien mal-leġiżlazzjoni dwar l-OĠM jekk applikabbli

Regoli għal tekniki ġenomiċi ġodda fil-prattika

Fl-4 ta' Diċembru, il-Kunsill laħaq ftehim proviżorju mal-Parlament Ewropew dwar sett ta' regoli li jistabbilixxu qafas legali għal tekniki ġenomiċi ġodda.

Bir-regoli l-ġodda, l-UE ser tipprovdi:

• sikurezza akbar
• aktar trasparenza u tikkettar imtejjeb
• innovazzjoni msaħħa

Ir-regoli jirrikjedu li l-pjanti NGT kollha jiġu elenkati f'bażi tad-data pubblika u jiġu pprojbiti mill-produzzjoni organika.

Barra minn hekk, jiġu stabbiliti żewġ kategoriji ta' pjanti:

• kategorija 1: pjanti ekwivalenti għal pjanti mnissla b'mod konvenzjonali jew pjanti mutati b'mod naturali
• kategorija 2: pjanti b'modifiki aktar kumplessi

Japplikaw regoli differenti għal kull kategorija.

Pjanti tal-kategorija 1

Ir-regoli jirregolaw:

• it-tqegħid fis-suq: qabel ma pjanta jew prodott derivat minn NGT jiġi rilaxxat deliberatament jew imqiegħed fis-suq, l-awtoritajiet nazzjonali u l-Kummissjoni Ewropea jivverifikaw jekk kienx jappartjenti għall-kategorija 1
• it-tikkettar: żrieragħ u materjal riproduttiv ieħor ikollhom tikketta li tidentifikahom bħala NGT fl-oriġini; il-pjanti ma jkollhomx għalfejn jiġu ttikkettati
• karatteristiċi:: pjanti reżiljenti għall-erbiċidi jiġu esklużi mill-kategorija 1
• privattivi:: kumpaniji jew nissiela jkollhom jissottomettu informazzjoni dwar il-privattivi kollha eżistenti jew pendenti; jinħoloq grupp ta' esperti biex jistudja l-impatt tal-privattivi fuq il-pjanti NGT; u l-Kummissjoni Ewropea tippubblika studju dwar l-impatt tal-privattivi fuq l-innovazzjoni, l-aċċess għall-pjanti NGT bi privattiva, u l-kompetittività tas-settur tat-tnissil tal-pjanti tal-UE.

Dawn il-pjanti jkunu eżentati mil-leġiżlazzjoni dwar l-OĠM. Minflok, tapplika l-leġiżlazzjoni eżistenti tal-UE dwar l-ikel u l-għalf, l-ikel ġdid, il-konservazzjoni tan-natura u r-responsabbiltà ambjentali.

Il-pajjiżi tal-UE jistgħu jieħdu miżuri biex jiżguraw li l-pjanti tal-kategorija 1 ma jkunux preżenti b'mod mhux intenzjonat fil-biedja organika fit-territorju tagħhom.

Pjanti tal-kategorija 2

Ir-regoli jirregolaw:

• it-tqegħid fis-suq: qabel ma pjanta jew prodott derivat minn NGT jiġi rilaxxat deliberatament jew imqiegħed fis-suq, l-awtoritajiet nazzjonali u l-Kummissjoni Ewropea jawtorizzaw l-użu tiegħu; dan ikun jinkludi valutazzjonijiet tar-riskju u tas-sikurezza
• it-tikkettar: il-prodotti awtorizzati tal-kategorija 2 irid ikollhom tikketta, li tista' tagħti informazzjoni dwar il-karatteristiċi li rriżultaw mill-modifika ġenetika; jekk il-produttur inkluda l-karatteristiċi fuq it-tikketta, kollha kemm huma jkollhom jiġu elenkati
• inċentivi: jistgħu jiġu offruti inċentivi regolatorji lill-produtturi ta' pjanti b'karatteristiċi li jistgħu jtejbu s-sostenibbiltà, bħall-użu aktar effiċjenti tal-ilma jew ir-reżistenza għall-mard jew għall-kundizzjonijiet tat-tibdil fil-klima, ħlief għal pjanti li jkun fihom karatteristiċi reżistenti għall-erbiċidi

Il-pjanti tal-kategorija 2 ikollhom jikkonformaw mal-leġiżlazzjoni eżistenti dwar l-OĠM, adattata bir-regoli dwar tekniki ġenomiċi ġodda, biex jipprevedu profili tar-riskju differenti ta' dawk il-pjanti.

Il-pajjiżi tal-UE jistgħu jieħdu miżuri biex jiżguraw li l-pjanti tal-kategorija 2 ma jkunux preżenti b'mod mhux intenzjonat fi prodotti mhux NGT. Jistgħu wkoll jirrestrinġu jew jipprojbixxu l-kultivazzjoni tal-pjanti tal-kategorija 2 fit-territorju tagħhom.

Passi li jmiss

Il-Kunsill adotta r-regoli l-ġodda fil-21 ta' April 2026.

It-test għad irid jiġi adottat formalment mill-Parlament Ewropew. Ladarba jiġi adottat, ir-regolament ser jidħol fis-seħħ 20 jum wara l-pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali tal-UE. Il-biċċa l-kbira tad-dispożizzjonijiet ser japplikaw wara perjodu ta' tranżizzjoni ta' 24 xahar, u dan jippermetti żmien biex jiġu adottati r-regoli ta' implimentazzjoni. Il-qafas il-ġdid mistenni japplika minn nofs l-2028.

Sena wara d-dħul fis-seħħ tar-regolament, il-Kummissjoni ser tippubblika studju dwar l-impatt tal-privattivi fuq l-innovazzjoni, dwar id-disponibbiltà taż-żrieragħ għall-bdiewa, u dwar il-kompetittività tas-settur tat-tnissil tal-pjanti tal-UE. Il-Kummissjoni mbagħad ser tindika liema miżuri ta' segwitu huma meħtieġa jew tippubblika proposta leġiżlattiva biex tindirizza kwalunkwe kwistjoni misjuba fl-istudju.

• Tekniki ġenomiċi ġodda: Il-Kunsill u l-Parlament jilħqu ftehim biex tingħata spinta lill-kompetittività u s-sostenibbiltà tas-sistemi tal-ikel tagħna (stqarrija għall-istampa, 4 ta' Diċembru 2025)
• Tekniki ġenomiċi ġodda: il-Kunsill jaqbel dwar mandat ta' negozjar (stqarrija għall-istampa, 14 ta' Marzu 2025)
• Tekniki ġenomiċi ġodda: il-Kunsill jadotta regoli ġodda biex jagħti spinta lil sistemi tal-ikel sostenibbli u kompetittivi tal-UE (stqarrija għall-istampa, 21 ta' April 2026)

• Leġiżlazzjoni dwar l-OĠM (Kummissjoni Ewropea)