L-Iskart
L-iskart huwa ta' periklu għall-ambjent u għas-saħħa tal-bniedem. L-UE taħdem biex tipprevjeni u timmaniġġja aħjar l-iskart, u trawwem ekonomija aktar ċirkolari.
L-iskart bħala riżorsa
L-iskart jivvelena l-art u l-ilma, u l-oċeani tagħna qed jimtlew bi skart tal-plastik.
L-immaniġġjar ħażin tal-iskart iwassal għat-tniġġis u jpoġġi pressjoni fuq l-ambjent naturali, filwaqt li joħloq riskji għas-saħħa tal-bniedem.
Madankollu, jekk jiġi mmaniġġjat kif xieraq, l-iskart jista' jkun riżorsa. Jekk jerġa' jintuża u jiġi riċiklat, minflok jintrema, l-iskart jista' joħloq valur għall-ekonomija.
F'ekonomija ċirkolari, il-materjali ta' valur għoli jiġu estratti mill-iskart u jingħataw skop ġdid biex isiru oġġetti ġodda. B'hekk titwal il-ħajja tal-materjali, filwaqt li ma jkollhomx għalfejn jintremew u titnaqqas il-ħtieġa għal materjali ġodda. Dan jgħin biex jitnaqqas l-impatt fuq ir-riżorsi naturali.
Leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-iskart
L-għanijiet ġenerali tal-UE għall-indirizzar tal-iskart huma li:
- jiġu minimizzati l-effetti negattivi permezz tal-prevenzjoni u l-immaniġġjar aħjar tal-iskart
- jiġu promossi r-riċiklaġġ u l-użu mill-ġdid ta' riżorsi u materjali, b'appoġġ għal ekonomija ċirkolari
Ir-regoli tal-UE dwar l-iskart huma bbażati fuq id-direttiva qafas dwar l-iskart li tistabbilixxi prinċipji ewlenin dwar kif għandu jiġi mmaniġġjat l-iskart. Hemm fis-seħħ miżuri biex jiġu indirizzati tipi speċifiċi ta' skart, bħall-e-skart jew il-ħela tal-ikel.
Direttiva qafas dwar l-iskart
Id-direttiva qafas dwar l-iskart fiha prinċipji u definizzjonijiet bażiċi għall-immaniġġjar tal-iskart. Hija tiddefinixxi t-tipi ta' skart u skart perikoluż, u tispjega meta l-iskart ma jibqax skart u jsir materja prima sekondarja.
Id-direttiva tistabbilixxi ordni ta' prijorità għall-iskart, imsejħa l-"ġerarkija tal-iskart". Skont din il-ġerarkija, l-iskart għandu l-ewwel nett jiġi evitat, u jintrema biss jekk ma jkunx jista' jerġa' jintuża, jiġi rriċiklat jew irkuprat.
Id-direttiva fiha wkoll miri li l-istati membri għandhom jilħqu. Fost dawn hemm mira għall-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ tal-iskart muniċipali, li għandha tiżdied għal minimu ta' 55% skont il-piż sal-2025, minimu ta' 60% sal-2030 u minimu ta' 65% sal-2035.
L-UE qed taħdem biex tirrevedi d-direttiva, b'mod partikolari r-regoli dwar l-iskart tal-ikel u tat-tessuti. Il-Kunsill qabel dwar il-pożizzjoni tiegħu dwar ir-reviżjoni, abbażi tal-proposta mressqa mill-Kummissjoni Ewropea. Fi Frar 2025, intlaħaq qbil proviżorju mal-Parlament Ewropew dwar il-forma finali tal-leġiżlazzjoni.
Ħela tal-ikel
Vjeġġi tal-iskart
Madwar 32.7 miljun tunnellata ta' skart jiġu esportati kull sena, filwaqt li jiġu nnegozjati 70 miljun tunnellata fl-UE.
Jekk ma jkunx irregolat u kkontrollat, il-kummerċ fl-iskart jista' jkun ta' ħsara għall-ambjent u għas-saħħa tan-nies. L-iskart li fih sustanzi perikolużi jista' jniġġes l-art u l-oċeani, b'konsegwenzi ambjentali diżastrużi.
L-UE għandha regoli li jirregolaw il-vjeġġi tal-iskart. Fl-2024, dawn ir-regoli ġew aġġornati biex jirregolaw aħjar il-kummerċ fl-iskart, kemm fl-UE kif ukoll ma' pajjiżi mhux tal-UE.
Il-kummerċ tal-iskart
Batteriji u l-iskart ta' batteriji
Il-produzzjoni tal-batteriji tuża ħafna materja prima ġdida, u l-iskart ta' batteriji fih sustanzi perikolużi. L-UE adottat regoli li jirregolaw iċ-ċiklu sħiħ tal-ħajja tal-batteriji – mill-produzzjoni sal-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ – u li jiżguraw li s-settur u l-prodotti tiegħu jkunu sikuri, sostenibbli u kompetittivi.
Dan ser jinkiseb permezz ta' kriterji tal-prestazzjoni, id-durabbiltà u s-sikurezza, restrizzjonijiet stretti għal sustanzi perikolużi bħall-merkurju, il-kadmju u ċ-ċomb u informazzjoni obbligatorja dwar l-impronta tal-karbonju tal-batteriji.
Lejn katina ta' provvista sostenibbli, ċirkolari u Ewropea għall-batteriji (Infografika)
Skart minn tagħmir elettriku u elettroniku
L-iskart minn tagħmir elettriku u elettroniku (WEEE) jinkludi firxa kbira ta' apparati bħal kompjuters, friġġijiet u mowbajls fi tmiem ħajjithom. Dan it-tip ta' skart jista' jikkawża problemi ambjentali u tas-saħħa kbar jekk l-apparati mormija ma jiġux immaniġġjati kif suppost. L-elettronika moderna fiha wkoll riżorsi rari, inkluż materja prima kritika li tista' tiġi riċiklata u użata mill-ġdid jekk l-iskart jiġi mmaniġġjat b'mod effettiv.
L-ammont ta' WEEE ġġenerat kull sena fl-UE qed jiżdied b'rata mgħaġġla. Biex treġġa' lura din ix-xejra u tippromwovi riċiklaġġ imtejjeb tal-materjali tal-WEEE, l-UE adottat regoli dwar it-trattament ta' dan l-iskart, u b'hekk tikkontribwixxi għall-produzzjoni u l-konsum sostenibbli.
Fl-2024, l-UE adottat emenda għar-regoli biex tiċċara xi dispożizzjonijiet dwar ir-responsabbiltà estiża tal-produttur.
Imballaġġ
Fl-2022, il-pajjiżi tal-UE ġġeneraw kważi 84 miljun tunnellata ta' skart mill-imballaġġ, 20% aktar milli fl-2011. Jekk ma tittieħed l-ebda azzjoni, l-iskart mill-imballaġġ jista' jiżdied b'19% oħra sal-2030, u dan jikkontribwixxi biex jiżdied it-tniġġis u r-riskji li jġib miegħu.
Biex tindirizza dan, l-UE rrevediet il-leġiżlazzjoni tagħha dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ. L-għan huwa li:
- titnaqqas il-ġenerazzjoni tal-iskart mill-imballaġġ
- tiġi promossa ekonomija ċirkolari kosteffiċjenti għall-imballaġġ
- jigu armonizzati r-regoli dwar l-imballaġġ madwar l-UE
Imballaġġ
Materjal organiku persistenti li jniġġes
Il-materjal organiku persistenti li jniġġes, magħruf wkoll bħala "sustanza kimika dejjiema" minħabba li ma jitkissrux fl-ambjent, huma sustanzi partikolarment ta' ħsara: huma tossiċi u jistgħu joħolqu riskji għan-nies u għan-natura.
Dawn il-kimiċi jistgħu jinstabu fi skart li ġej minn xi prodotti għall-konsumatur bħal tessuti reżistenti għall-ilma, għamara, plastik u tagħmir elettroniku.
Fl-2022, l-UE adottat regoli biex tirrestrinġi l-preżenza ta' tali sustanzi fl-iskart.
Ara wkoll
L-aħħar reviżjoni: 19 ta' Frar 2025