Pacáistíocht

Méadú ag teacht ar phacáistíocht

Tá reachtaíocht an Aontais maidir le pacáistíocht i bhfeidhm ó na 1990idí i leith. Mar sin féin, d’ainneoin na mbeart agus na n-iarrachtaí chun pacáistíocht a laghdú, tá méadú ag teacht ar an méid dramhaíola ó phacáistíocht san Aontas, go háirithe mar gheall ar an méadú atá tagtha ar cheannacháin ar líne agus ar sheachadtaí baile le blianta beaga anuas, chomh maith leis an méadú atá tagtha ar thomhaltas beir leat.

Léiríonn na figiúirí is déanaí a d’eisigh Eurostat gur ghin gach Eorpach os cionn 188 kg de dhramhaíl ó phacáistíocht ar an meán in 2021. Ó bheartáin le haghaidh ceannacháin ar líne, scannán cumhdaithe nó scragall go cupáin chaife beir leat agus capsúil dí, agus go leor eile, caitheann gach uile Eorpach amach – go minic díreach tar éis a gceannaithe – leathchileagram pacáistíochta gach lá.

In 2021, ghin tíortha an Aontais 84 mhilliún tona dramhaíola ó phacáistíocht, 24% níos mó ná in 2010.

Mura ndéanfar aon ghníomhaíocht, d’fhéadfadh méadú 19% eile teacht ar dhramhaíl ó phacáistíocht faoi 2030. Le blianta beaga anuas, tá fás níos tapúla tagtha ar phacáistíocht ná ar gheilleagar agus daonra an Aontais.

Bearna atá ag dul i méid idir rátaí dramhaíola agus athchúrsála

Cé gur tháinig méadú 23% ar rátaí athchúrsála san Aontas i gcomparáid le 2010, níor leor é sin chun coinneáil suas leis an méadú ar an méid iomlán dramhaíola ó phacáistíocht a gineadh. Léirítear sna sonraí go bhfuil bearna ann idir fás na dramhaíola ó phacáistíocht agus fás na hathchúrsála.

Léiríodh i dtuarascáil a d’eisigh an Coimisiún Eorpach le déanaí go bhfuil a lán Ballstát ag streachailt le spriocanna athchúrsála an Aontais a bhaint amach. Tá an phacáistíocht nach féidir a athchúrsáil ar cheann de na cúiseanna leis sin. Ní féidir pacáistíocht a athchúrsáil nuair nach féidir í a bhailiú ar leithligh nó a shórtáil i gceart, nó nuair atá bonneagar agus próisis athchúrsála in easnamh nó neamhéifeachtúil.

• Tuarascáil luathrabhaidh maidir le dramhaíl (an Coimisiún Eorpach)

Is iad páipéar agus cairtchlár na hábhair is mó atá sa dramhaíl ó phacáistíocht

Is iad páipéar agus cairtchlár na hábhair is mó a bhíonn i gceist le dramhaíl ó phacáistíocht, arbh fhiú 34 mhilliún tona iad den mhéid iomlán dramhaíola ó phacáistíocht a gineadh in 2021.

Tionchar na pacáistíochta ar an gcomhshaol

Mar gheall ar an bpacáistíocht, tá sé níos éasca earraí a iompar agus a chosaint. Mar sin féin, tá tionchar mór ag táirgeadh pacáistíochta agus ag a dramhaíl ar an gcomhshaol.

Úsáid acmhainní nádúrtha

Tá 50% den pháipéar a úsáidtear san Aontas ceaptha le haghaidh pacáistíochta.

Truailliú

Is í an phacáistíocht thart ar leath den bhruscar muirí uile dá bhfuil ann; truaillíonn pacáistíocht an t-ithir agus an talamh freisin.

An t-athrú aeráide

Is ionann na hastaíochtaí CO₂ ón bpacáistíocht agus na hastaíochtaí ó thír bheag nó mheánmhéide de chuid an Aontais.

Rialacha nua an Aontais maidir le pacáistíocht agus dramhaíl ó phacáistíocht

I mí na Samhna 2022, mhol an Coimisiún Eorpach reachtaíocht athbhreithnithe de chuid an Aontais maidir le pacáistíocht agus dramhaíl ó phacáistíocht. Is é is aidhm don togra:

• giniúint dramhaíola ó phacáistíocht a laghdú
• geilleagar ciorclach le haghaidh pacáistíocht a chur chun cinn ar bhealach costéifeachtach
• rialacha maidir le pacáistíocht a chomhchuibhiú ar fud an Aontais

Chuirfeadh an togra le spriocanna an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip agus a phlean gníomhaíochta don gheilleagar ciorclach. Thiocfadh sé in ionad threoir 1994 maidir le pacáistíocht agus dramhaíl ó phacáistíocht agus dhéanfaí rialachán di. Ciallaíonn sé sin go mbeadh na rialacha sin infheidhme go díreach i ngach Ballstát gan gá iad a thrasuí sa dlí náisiúnta.

Chruthódh na rialacha atá beartaithe poist nua agus deiseanna nua gnó. Faoi láthair, gineann earnáil na pacáistíochta, a bhfuil oibríochtaí táirgthe agus bainistithe dramhaíola araon san áireamh ann, láimhdeachas iomlán de €370 billiún san Aontas. Leis na rialacha nua, bheadh ról níos mó ag earnáil na pacáistíochta maidir leis an Aontas a athrú ó bhonn ina gheilleagar níos glaine, níos inbhuanaithe agus níos ciorclaí, i gcomhréir leis an gComhaontú Glas don Eoraip.

I mí na Nollag 2023, tháinig 27 mBallstát an Aontais ar chomhaontú maidir le seasamh na Comhairle le haghaidh na caibidlíochta le Parlaimint na hEorpa maidir leis an togra.

Ní mór don Chomhairle agus do Pharlaimint na hEorpa teacht ar chomhaontú maidir le leagan críochnaitheach théacs na reachtaíochta sula bhféadfar dlí an Aontais a dhéanamh de.

• Packaging: Council and Parliament strike a deal to make packaging more sustainable and reduce packaging waste in the EU (press release, 4 March 2024)
• Pacáistíocht agus dramhaíl ó phacáistíocht: Seasamh caibidlíochta glactha ag an gComhairle maidir le rialacha nua le haghaidh pacáistíocht níos inbhuanaithe san Aontas (preaseisiúint, an 18 Nollaig 2023)

Cosc, athúsáid, athchúrsáil

Is í príomhsprioc an Aontais cosc a chur ar phacáistíocht ar an gcéad dul síos. I gcás nach féidir pacáistíocht a sheachaint, ba cheart í a athúsáid, a athchúrsáil nó ba cheart a fuinneamh a aisghabháil.

Ord tosaíochta dramhaíola an Aontais

Chumhdódh na rialacha an phacáistíocht go léir, beag beann ar an ábhar a bhí inti, agus an dramhaíl ó phacáistíocht go léir, beag beann ar an áit a gineadh í (sa tionscal, sa mhonaraíocht, sa mhiondíol agus i dteaghlaigh ina measc).

Gearradh siar ar dhramhaíl ó phacáistíocht

Sna rialacha nua, tá spriocanna chun dramhaíl ó phacáistíocht a laghdú i gcomparáid le cainníochtaí 2018:

• laghdú 5% faoi 2030
• laghdú 10% faoi 2035
• laghdú 15% faoi 2040

Bheadh feidhm ag na spriocanna in aghaidh an duine in aghaidh an Bhallstáit.

Chun na spriocanna sin a bhaint amach, is éard a dhéanfadh na rialacha nua:

• cosc a chur ar chineálacha áirithe pacáistíochta aon úsáide
• ábhar pacáistíochta a íoslaghdú
• athúsáid pacáistíochta a mhéadú

Pacáistíocht aon úsáide

Chuirfí cosc ar chineálacha áirithe pacáistíochta aon úsáide, mar shampla earraí a chaitear go díreach i mbialanna agus caiféanna, saicíní le haghaidh tarsann, cupáin agus plátaí indiúscartha, mionphacáistíocht aon úsáide le haghaidh earraí níocháin óstáin agus pacáistíocht phlaisteach aon úsáide le haghaidh torthaí agus glasraí úra.

Ábhar pacáistíochta íoslaghdaithe

Bheadh ar chuideachtaí an méid ábhair is gá don phacáistíocht a íoslaghdú, mar shampla trí bhallaí dúbailte agus íochtair bhréige a sheachaint, agus gan pacáistí rómhóra a úsáid chun earraí beaga a iompar. Is í an sprioc atá ann pacáistíocht nach bhfuil gá léi agus cur amú acmhainní a sheachaint.

Athúsáid, athlíonadh agus tabhairt ar ais

Ba cheart go mbeadh tomhaltóirí in ann pacáistíocht a athúsáid, a athlíonadh agus a thabhairt ar ais. Leagtar síos sa togra spriocanna d’earnálacha éagsúla agus d’fhormáidí pacáistíochta éagsúla chun go ndéanfar níos mó athúsáide agus athlíonta, agus go ndéanfaidh na tomhaltóirí deiridh a gcoimeádáin féin a líonadh, coimeádáin le haghaidh earraí beir leat san áireamh.

An geilleagar ciorclach a chur chun cinn

Is é is aidhm don togra go mbeifear in ann an phacáistíocht go léir ar mhargadh an Aontais a athchúrsáil ar bhealach atá inmharthana go heacnamaíoch faoi 2030.

Spriocanna athchúrsála

Bheadh na spriocanna athchúrsála do 2025 agus 2030, a leagtar amach i dtreoir reatha an Aontais maidir leis na príomhábhair phacáistíochta uile, fós ann. Bheadh na Ballstáit in ann síneadh suas le 5 bliana a fháil chun na spriocanna a bhaint amach.

Chun na spriocanna sin a bhaint amach, is éard a dhéanfadh na rialacha nua:

• cinntiú gur féidir an phacáistíocht go léir a athchúrsáil
• úsáid plaistigh athchúrsáilte a mhéadú
• lipéid níos soiléire a chur chun feidhme
• cinntiú go mbailítear roinnt coimeádán aon úsáide

Plaisteach athchúrsáilte

Ón 1 Eanáir 2030, ba cheart íosmhéid áirithe plaistigh athchúrsáilte a bheith sa phacáistíocht phlaisteach, chun úsáid plaistigh athchúrsáilte a mhéadú.

Lipéid le haghaidh sórtála

Le rialacha nua maidir le lipéadú, bheadh sé níos éasca do thomhaltóirí fios a bheith acu conas dramhaíl ó phacáistíocht de chineálacha éagsúla a shórtáil, dramhaíl inmhúirínithe a shainaithint, agus an méid ábhair athchúrsáilte i ndramhaíl ó phacáistíocht a fheiceáil. Thacódh sé sin le hábhair a athchúrsáil agus a aisghabháil agus chuirfeadh sé borradh faoin ngeilleagar ciorclach, agus mar thoradh air sin laghdófaí an brú ar úsáid amhábhar príomhúil.

Coimeádáin aon úsáide a bhailiú

Leis na rialacha nua, ní mór do na Ballstáit córais éarlaise agus fillte a bhunú do choimeádáin aon úsáide áirithe. Faoi 2029, chinnteodh na Ballstáit go ndéanfaí ar a laghad 90% de bhuidéil phlaisteacha aon úsáide agus de choimeádáin dí miotail a bhailiú go leithleach go bliantúil.

Forálacha eile

Leis na rialacha nua, thabharfaí aghaidh freisin ar shábháilteacht na n-ábhar pacáistíochta, agus é mar aidhm leo deireadh a chur de réir a chéile leis na substaintí is díobhálaí a úsáidtear.

Tá forálacha iontu freisin maidir le freagracht leathnaithe táirgeora agus soláthar poiblí glas.

Cé na hathruithe do thomhaltóirí?

Má thagann na comhreachtóirí ar chomhaontú faoin togra agus má dhéantar dlí an Aontais de, beidh na hathruithe ar dhearadh pacáistíochta agus ar bhainistiú dramhaíola le feiceáil ag tomhaltóirí. Conas?

Seo roinnt samplaí:

Bheadh lipéid ar tháirgí a shainaithneodh go soiléir cén bosca bruscair ar cheart dóibh dul ann.

Liostófaí ar an lipéad na hábhair a úsáidtear sa phacáistíocht.

Bhainfeadh óstáin úsáid as coimeádáin is féidir a athlíonadh le haghaidh earraí níocháin.

D’úsáidfeadh tomhaltóirí coimeádáin is féidir a athlíonadh agus iad ag ceannach bia le tabhairt leo.

Dhéanfaí pacáistíocht a íoslaghdú chun cur amú acmhainní, nach bhfuil gá leis, a sheachaint.

Bhunófaí córais éarlaise agus fillte le haghaidh roinnt coimeádán aon úsáide.