Turkija
It-Turkija ngħatat status ta' kandidat f'Diċembru 1999 u bdiet in-negozjati tal-adeżjoni f'Ottubru 2005. Dawn in-negozjati ilhom wieqfa minn Ġunju 2018. L-UE u t-Turkija jikkooperaw f'oqsma ta' interess konġunt.
It-Turkija u l-UE
Applikazzjoni għas-sħubija fl-UE
Fl-1987, it-Turkija applikat biex tingħaqad mal-Komunità Ekonomika Ewropea, kif kienet tissejjaħ dan iż-żmien.
Fil-laqgħa tiegħu f'Ħelsinki f'Diċembru 1999, il-Kunsill Ewropew ta l-istatus ta' kandidat lit-Turkija.
Negozjati tal-adeżjoni
Fil-laqgħa tiegħu fis-16 u s-17 ta' Diċembru 2004, il-Kunsill Ewropew iddeċieda li t-Turkija ssodisfat b'mod suffiċjenti l-kriterji biex jinfetħu n-negozjati għall-adeżjoni.
Il-Kunsill qabel dwar qafas għan-negozjati mat-Turkija fit-3 ta' Ottubru 2005. Fl-istess jum, tnedew in-negozjati f'konferenza intergovernattiva bejn l-UE u t-Turkija.
Fi Frar 2008, il-Kunsill adotta verżjoni riveduta tas-sħubija għall-adeżjoni mat-Turkija. Din tagħti bażi biex tgħin lit-Turkija tħejji għas-sħubija eventwali mal-UE billi tiddeskrivi l-oqsma ta' prijorità ewlenin u sservi ta' kejl tal-progress fir-riformi.
F'Ġunju 2018, il-Kunsill innota għall-ewwel darba li t-Turkija kienet qed titbiegħed mill-UE u li għaldaqstant in-negozjati għall-adeżjoni tat-Turkija kienu effettivament wieqfa għal kollox u ma jista' jitqies ebda kapitolu ieħor għall-ftuħ jew għall-għeluq.
- Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew, 16-17 ta' Diċembru 2004
- Deċiżjoni tal-Kunsill dwar is-Sħubija għall-Adeżjoni mat-Turkija, 18 ta' Frar 2008
- Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar it-tkabbir u l-proċess ta' stabbilizzazzjoni u ta' assoċjazzjoni, 26 ta' Ġunju 2018
Laqgħat tal-Konferenza dwar l-Adeżjoni
In-negozjati tal-adeżjoni jsiru f'konferenzi intergovernattivi (imsejħa wkoll "konferenzi dwar l-adeżjoni") bejn il-ministri u l-ambaxxaturi tal-istati membri tal-UE u l-pajjiż kandidat. In-negozjati jkopru l-korp ta' drittijiet u liġi komuni (l-"acquis tal-UE") u huma maqsuma f'kapitoli differenti, jew ġabriet ta' kapitoli, li jkopru oqsma ta' politika differenti. Il-konferenzi dwar l-adeżjoni jistgħu jsiru jew fil-livell ministerjali jew tad-deputati.
Qabel il-waqfien li hemm bħalissa fin-negozjati għall-adeżjoni, l-UE u t-Turkija kellhom 12-il laqgħa bħal dawn. Fl-aħħar laqgħa, li saret fit-30 ta' Ġunju 2016, il-konferenza fetħet negozjati dwar il-kapitolu 33, li jittratta d-dispożizzjonijiet finanzjarji u baġitarji. Fl-2006, il-Kunsill kien ikkonkluda li tmien kapitoli rilevanti għar-restrizzjonijiet tat-Turkija fir-rigward ta' Ċipru ma kinux ser jinfetħu u l-ebda kapitolu ieħor ma kien ser jingħalaq proviżorjament sakemm it-Turkija ma tkunx issodisfat l-impenji tagħha relatati mal-Protokoll Addizzjonali għall-Ftehim ta' Assoċjazzjoni bejn l-UE u t-Turkija (il-"Ftehim ta' Ankara").
Bħala parti min-negozjati tal-adeżjoni kienu nfetħu 16-il kapitolu u wieħed minnhom kien ingħalaq proviżorjament.
Rieżami annwali tal-progress
Kull sena, il-Kunsill jevalwa l-progress li jkun sar f'kull wieħed mill-kandidati u s-sħab tal-UE, inkluż it-Turkija, fil-perkors Ewropew tagħhom.
Fis-16 ta' Diċembru 2025, il-presidenza Daniża tal-Kunsill ħarġet konklużjonijiet li kienu appoġġati politikament minn 26 stat membru tal-UE.
Kooperazzjoni politika
L-UE u t-Turkija għandhom Ftehim ta' Assoċjazzjoni, magħruf ukoll bħala l-ftehim ta' Ankara, li jmur lura għall-1963. Il-ftehim għandu l-għan li japprofondixxi r-rabtiet politiċi u l-integrazzjoni ekonomika. Għar-rieżami tar-relazzjonijiet bilaterali, hemm kunsill ta' assoċjazzjoni li ltaqa' l-aħħar f'Marzu 2019.
Filwaqt li r-relazzjoni ġenerali bejn l-UE u t-Turkija hija definita mill-istatus ta' kandidat tal-UE tat-Turkija, in-negozjati tal-adeżjoni bħalissa jinsabu wieqfa. L-UE appellat lit-Turkija biex tissodisfa l-obbligi tagħha skont il-qafas ta' negozjar u biex timplimenta l-protokoll addizzjonali għall-ftehim ta' assoċjazzjoni mal-istati membri kollha tal-UE.
F'konformità mal-konklużjonijiet rilevanti tal-Kunsill Ewropew, b'mod partikolari minn Marzu u Ġunju 2021, l-UE lesta li tinvolvi ruħha mat-Turkija b'mod gradwali, proporzjonat u riversibbli biex issaħħaħ il-kooperazzjoni f'oqsma ta' interess komuni bħal:
- il-migrazzjoni
- il-ġlieda kontra t-terroriżmu
- is-saħħa pubblika
- il-klima
- kwistjonijiet reġjonali
Għal dan il-għan, l-UE u t-Turkija kellhom djalogi ta' livell għoli, laqgħat tal-mexxejja u summits bilaterali biex jiddiskutu dawn il-kwistjonijiet.
F'Ġunju 2023, il-Kunsill Ewropew stieden lir-Rappreżentant Għoli tal-UE u lill-Kummissjoni biex jirrieżaminaw l-istat tar-relazzjoni. F'Novembru 2023, huma ppubblikaw komunikazzjoni li fiha ddeskrivew fil-qosor is-sitwazzjoni attwali f'oqsma ewlenin bħall-politika, l-istabbiltà reġjonali, il-politika barranija, l-ekonomija, il-kummerċ u l-migrazzjoni. Huma ħarġu wkoll rakkomandazzjonijiet immirati biex javvanzaw ir-relazzjoni. Bħala segwitu, f'April 2024 il-mexxejja tal-UE inkarigaw lill-ambaxxaturi tal-istati membri biex javvanzaw il-ħidma fuq il-komunikazzjoni u r-rakkomandazzjonijiet.
- Stqarrija għall-istampa wara l-54 laqgħa tal-Kunsill ta' Assoċjazzjoni bejn l-Unjoni Ewropea u t-Turkija, Brussell, 15 ta' Marzu 2019
- Dikjarazzjoni tal-membri tal-Kunsill Ewropew, 25 ta' Marzu 2021
- Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew, 24-25 ta' Ġunju 2021
- Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew, 29-30 ta' Ġunju 2023
- Komunikazzjoni konġunta dwar is-sitwazzjoni attwali tar-relazzjonijiet politiċi, ekonomiċi u kummerċjali bejn l-UE u t-Turkija (Kummissjoni Ewropea)
- Kunsill Ewropew Straordinarju, 17-18 ta' April 2024
Ekonomija u l-kummerċ
Permezz tal-ftehim ta' assoċjazzjoni, l-UE u t-Turkija espandew ir-relazzjonijiet ekonomiċi u kummerċjali tagħhom, b'mod partikolari permezz tal-istabbiliment ta' unjoni doganali li daħlet fis-seħħ fl-1996.
L-Unjoni doganali tkopri l-prodotti industrijali kollha filwaqt li ftehimiet kummerċjali speċjali japplikaw għall-prodotti agrikoli, tal-faħam u tal-azzar. Il-Kunsill appella lit-Turkija biex tindirizza l-obbligi tagħha li timplimenta bis-sħiħ l-unjoni doganali. Dan jinkludi t-tneħħija ta' ostakli għall-kummerċ jew irritanti kummerċjali ekwivalenti li ma jkunux konformi ma' dawn l-obbligi, u biex tiġi żgurata l-applikazzjoni effettiva tagħhom għall-istati membri kollha tal-UE.
L-UE hija bil-bosta l-akbar sieħba kummerċjali tat-Turkija. Fl-2025, il-kummerċ ta' merkanzija bejn l-UE u t-Turkija kellu valur ta' aktar minn €217-il biljun. It-Turkija kienet il-ħames l-akbar sieħba kummerċjali tal-UE, u kienet tirrappreżenta 4.2% tal-kummerċ ta' merkanzija tal-UE, filwaqt li l-UE kienet tirrappreżenta aktar minn 36% tal-kummerċ totali tat-Turkija.
It-Turkija hija eliġibbli għall-appoġġ finanzjarju tal-UE permezz tal-Istrument għall-Assistenza ta' Qabel l-Adeżjoni (IPA) u mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Sostenibbli Plus (EFSD+).
Mediterran tal-Lvant stabbli
L-UE għandha interess strateġiku f'ambjent stabbli u sigur fil-Lvant tal-Mediterran u sikwit appellat lit-Turkija biex tnaqqas it-tensjonijiet fiż-żona, tirrispetta s-sovranità u l-integrità territorjali tal-istati membri kollha tal-UE u tippromwovi relazzjonijiet tajba mal-ġirien b'mod sostenibbli.
Wara l-iskoperta ta' riżervi tal-gass fil-Lvant tal-Mediterran, b'mod partikolari f'Ċipru, l-UE kkundannat l-attivitajiet ta' tħaffir illegali tat-Turkija u appellat lit-Turkija biex tirrispetta s-sovranità tal-istati membri kollha tal-UE, inkluż ir-rispett tal-baħar territorjali u l-ispazju tal-ajru tagħhom. Fil-11 ta' Novembru 2019, il-Kunsill adotta reġim ta' sanzjonijiet fid-dawl tal-attivitajiet ta' tħaffir mhux awtorizzat tat-Turkija fil-Lvant tal-Mediterran. Dan ġie estiż l-aħħar sat-30 ta' Novembru 2026.
L-UE hija impenjata bis-sħiħ għal soluzzjoni komprensiva tal-problema ta' Ċipru fil-qafas tan-NU u biex jerġgħu jibdew in-negozjati.
Migrazzjoni
It-Turkija qed tospita kważi 4 miljun refuġjat u ilha l-akbar pajjiż li jospita r-refuġjati fid-dinja għal dawn l-aħħar disa' snin, wara influss bla preċedent ta' persuni li qed ifittxu rifuġju mill-gwerra ċivili fis-Sirja. F'dikjarazzjoni konġunta minn Marzu 2016, il-mexxejja tal-UE u tat-Turkija qablu li jindirizzaw il-migrazzjoni irregolari tul ir-rotta tal-Lvant tal-Mediterran u li jkissru l-mudell kummerċjali tal-faċilitaturi ta' dħul klandestin.
L-UE hija impenjata li ssegwi d-dikjarazzjoni u identifikat il-ġestjoni effettiva tal-fruntieri, il-prevenzjoni ta' wasliet irregolari u l-issoktar ta' ritorni f'konformità mad-dritt internazzjonali u dak tal-UE bħala prijoritajiet.
Mill-2011, l-UE allokat kważi €12.4-il biljun biex tappoġġa lir-refuġjati u lill-komunitajiet ospitanti fit-Turkija. Dan jinkludi €6 biljun mobilizzati permezz tal-Faċilità għar-Refuġjati fit-Turkija u t-tkomplija tal-appoġġ permezz ta' finanzjament addizzjonali għall-2021-2027.
Liberalizzazzjoni tal-viża
L-UE u t-Turkija nedew djalogu dwar il-liberalizzazzjoni tal-viża fl-2013. Id-djalogu jistabbilixxi pjan direzzjonali lejn reġim mingħajr viża, inkluż 72 punt ta' riferiment li t-Turkija teħtieġ tissodisfa. S'issa, il-proċess għadu ma ġiex konkluż.
Terremot fit-Turkija u s-Sirja
Wara t-terremoti devastanti li laqtu lit-Turkija u s-Sirja fi Frar 2023, l-UE attivat il-mekkaniżmu tal-UE għall-protezzjoni ċivili biex tipprovdi appoġġ, inkluż timijiet ta' tiftix u salvataġġ u biex twassal unitajiet ta' akkomodazzjoni temporanja.
L-aħħar reviżjoni: 16 ta' Diċembru 2025