Cabhair dhaonnúil
Is é an tAontas, in éineacht lena 27 mBallstát, an príomhdheontóir cabhrach daonnúla do na pobail atá thíos le tubaistí ar fud an domhain. Is é is aidhm do chúnamh an Aontais beatha daoine a shábháil, fulaingt an duine a chosc agus a mhaolú, agus dínit an duine a chaomhnú.
Cabhrú leis na daoine is leochailí
Cuireann an tAontas cúnamh daonnúil ar fáil do dhaoine atá i ngátar i dtíortha nach bhfuil san Aontas agus atá buailte ag tubaistí de dhéantús an duine nó tubaistí nádúrtha. Tugtar aird ar leith ar na híospartaigh is leochailí.
Ina measc iad a dteastaíonn cabhair dhaonnúil uathu, tá:
- pobail atá i mbaol an mhíchothaithe agus an ghorta
- dídeanaithe agus daoine a easáitíodh laistigh dá dtír féin
- íospartaigh na coinbhleachta armtha agus cineálacha eile foréigin, idir fhoréigean fisiciúil agus fhoréigean síceolaíochta
- daoine ar scriosadh a dteaghlach nó a slí bheatha
Samplaí de thubaistí de dhéantús an duine agus tubaistí nádúrtha is ea coinbhleachtaí armtha, corraíl shibhialta, triomaigh, tuilte, creathanna talún, súnámaithe agus spéirlingí.
Géarchéimeanna daonnúla nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo
De réir na Náisiún Aontaithe, tá riachtanais dhaonnúla nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe seo á spreagadh go príomha ag meascán de choinbhleacht armtha dhaingnithe, rud a chuireann dlús leis an athrú aeráide agus le héagobhsaíocht eacnamaíoch dhomhanda. Tá na géarchéimeanna sin ag forluí níos mó agus níos mó ar a chéile, rud a chruthaíonn ‘éigeandálaí casta’, ina méadaíonn tubaistí, cogaíocht agus bochtaineacht a chéile.
Tá cabhair dhaonnúil phráinneach de dhíth ar 239 milliún duine in 2026, tar éis 2025 ina ndearnadh ciorruithe tromchúiseacha ar oibríochtaí daonnúla agus inar tharla an líon is mó ionsaithe marfacha riamh i gcoinne oibrithe cabhrach.
Tá cogaí, sa tSúdáin, in Gaza agus san Úcráin, i measc áiteanna eile, ag easáitiú na milliún duine agus ag cruthú taismigh shibhialtacha. Faoi lár 2025, bhí níos mó ná 117 milliún duine ar fud an domhain easáitithe go héigeantach, agus sáruithe forleathana á ndéanamh ar an dlí daonnúil idirnáisiúnta.
An príomhdheontóir cabhrach daonnúla
Is cuid bhunúsach de bheartas seachtrach an Aontais í an chabhair dhaonnúil, is léiriú í ar luach uilíoch na dlúthpháirtíochta idir daoine, agus is riachtanas morálta í.
I dteannta a chéile, is iad an tAontas agus a 27 mBallstát an deontóir cabhrach daonnúla is mó ar domhan. De réir shonraí na Náisiún Aontaithe, is iad a chuir thart ar 40% den chabhair dhaonnúil dhomhanda ar fáil in 2025.
Is inniúlacht chomhroinnte í an chabhair dhaonnúil atá roinnte idir an tAontas agus a Bhallstáit mar a leagtar amach in Airteagal 4(4) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Cinneann gach Ballstát é féin cé mhéad is mian leis a chur ar fáil agus cé na géarchéimeanna ar mian leis an cistiú a chur ar fáil dóibh, agus an eagraíocht nó ciste ar mian leis tacú léi nó leis.
Comhlánaíonn agus treisíonn an tAontas iarrachtaí na mBallstát trína bhuiséad. Áirítear i mbuiséad fadtéarmach an Aontais do 2021-2027 líne thiomnaithe don chabhair dhaonnúil, le €11.57 billiún san iomlán leithdháilte don tréimhse seacht mbliana nó thart ar €1.65 billiún in aghaidh na bliana. Is ionann buiséad 2025 an Aontais don chabhair dhaonnúil agus €1.9 billiún.
Tá cabhair dhaonnúil á cur ar fáil ag an Aontas ó 1992 i leith, i mbreis agus 110 tír, agus sroicheann sí na milliúin duine ar fud an domhain gach bliain.
Tá cabhair dhaonnúil á cur ar fáil ag an Aontas faoi láthair i ngach mórlimistéar atá buailte ag géarchéimeanna, lena n-áirítear Gaza, an tSiria, an tSúdáin, an tSúdáin Theas, an Úcráin, an tSaiheil, Éimin, Maenmar/Burma, Poblacht Dhaonlathach an Chongó, an Afganastáin agus Háítí.
Cúnamh cosanta sibhialta
Sna réigiúin is leochailí ar domhan, is iondúil go mbíonn cabhair dhaonnúil an Aontais fite fuaite le cúnamh cosanta sibhialta. Oibríonn saineolaithe sa dá réimse go dlúth le chéile chun an fhreagairt is comhleanúnaí agus is éifeachtaí a chinntiú.
Ní féidir sásra an Aontais um chosaint shibhialta, arb é an uirlis atá ag an Aontas é chun cúnamh a chomhordú do thíortha atá buailte ag tubaistí, a ghníomhachtú ach amháin má lorgaíonn tír san Aontas nó in áit eile cúnamh. Leis an sásra, comhordaítear, mar shampla, soláthar foirne agus trealaimh cuardaigh agus tarrthála, imscaradh eitleán comhraic dóiteáin agus aisdúichiú shaoránaigh an Aontais.
Níor cheart an chabhair dhaonnúil a mheascadh leis an gcomhar um fhorbairt, lena bhféachtar le tacú le forbairt fhadtéarmach eacnamaíoch, chomhshaoil, shóisialta agus pholaitiúil tíortha nach bhfuil san Aontas.
An chaoi a seachadtar cabhair dhaonnúil
Is í Ard-Stiúrthóireacht um Chosaint Shibhialta agus Oibríochtaí um Chabhair Dhaonnúil de chuid an Choimisiúin Eorpaigh a chomhordaíonn cúnamh an Aontais.
Tá an chabhair dhaonnúil atá á maoiniú ag an Aontas á soláthar ar an talamh ag breis agus 200 eagraíocht chomhpháirtíochta, lena n-áirítear gníomhaireachtaí de chuid na Náisiún Aontaithe (mar atá OCHA, WFP, UNHCR agus UNICEF), Gluaiseacht Idirnáisiúnta na Croise Deirge agus an Chorráin Dheirg, agus eagraíochtaí neamhrialtasacha idirnáisiúnta agus náisiúnta (ENRanna).
Ina theannta sin, chun cistiú a fháil le haghaidh tionscadal daonnúil, ní mór d’eagraíochtaí daonnúla comhpháirtíochta tograí cistiúcháin a chur isteach agus treoirlínte dochta a leanúint chun meastóireacht agus faireachán a dhéanamh ar thionscadail. Ní mór do chomhpháirtithe aitheantas a thabhairt do thacaíocht an Aontais trí amharc-aithne an Aontais a thaispeáint ag suíomhanna tionscadail.
Trína chabhair dhaonnúil, tugann an tAontas cúnamh do na pobail is leochailí leis an méid seo a leanas:
- an tslándáil bia
- tacaíocht chothaitheach
- cúram sláinte éigeandála
- uisce agus sláintíocht
- dídean
- cosaint ar dhíobháil fhisiciúil agus shíceolaíoch
- oideachas le linn éigeandálaí
- cúnamh airgid
Ós rud é nach méadóidh an t-athrú aeráide ach minicíocht tuilte, triomach agus spéirlingí, cuireann an tAontas agus a Bhallstáit tacaíocht ar fáil freisin chun acmhainneachtaí a neartú chun freagairt do thubaistí a bhaineann leis an aeráid agus chun athléimneacht na ndaoine is leochailí ina leith a fheabhsú.
Rialachán an Aontais maidir le cabhair dhaonnúil
I rialachán an Aontais maidir le cabhair dhaonnúil, a glacadh in 1996, sainítear an chaoi a gcuireann an Coimisiún Eorpach oibríochtaí daonnúla chun feidhme thar ceann an Aontais.
Leagtar amach ann na príomhspriocanna, na prionsabail agus na nósanna imeachta maidir le hoibríochtaí cabhrach daonnúla an Aontais a chur chun feidhme.
Prionsabail na daonnúlachta
Cuireann an tAontas cabhair dhaonnúil ar fáil bunaithe ar phrionsabail dhaonnúla na neodrachta, na daonnachta, an neamhspleáchais agus na neamhchlaontachta. Cuirtear an chabhair ar fáil gan beann ar chine, grúpa eitneach, reiligiún, inscne, aois, náisiúntacht nó cleamhnacht pholaitiúil na dtairbhithe.
Daonnacht
Ní mór aghaidh a thabhairt ar fhulaingt an duine cibé áit a tharlaíonn sí, agus ní mór aird ar leith ar na daoine is leochailí.
Neodracht
Níor cheart cabhair dhaonnúil a bheith i bhfabhar aon taobh i gcoinbhleacht armtha nó i ndíospóidí eile.
Neamhchlaontacht
Ní mór cabhair dhaonnúil a sholáthar ar bhonn riachtanais amháin, gan idirdhealú.
Neamhspleáchas
Ní mór cuspóirí daonnúla a bheith ar leithligh ó chuspóirí polaitiúla, eacnamaíocha, reiligiúnacha, míleata nó eile.
Ghlac na Náisiúin Aontaithe leis na prionsabail sin, atá fréamhaithe sa dlí daonnúil idirnáisiúnta, i rúin 46/182 agus 58/114 ó Chomhthionól Ginearálta na Náisiún Aontaithe.
Ar leibhéal an Aontais, tá na prionsabail dhaonnúla cumhdaithe sa chomhdhearcadh Eorpach maidir le cabhair dhaonnúil, a shínigh Comhairle an Aontais Eorpaigh, Parlaimint na hEorpa agus an Coimisiún Eorpach i mí na Nollag 2007.
Leagtar amach sa chomhdhearcadh an príomhchreat beartais don Aontas agus é ag gníomhú mar fhreagairt ar ghéarchéimeanna daonnúla. Leagtar amach ann an fáth, an chaoi agus an uair a ghníomhaíonn an tAontas. Is iad seo a leanas cuspóirí sáraitheacha na gníomhaíochta daonnúla, mar a chumhdaítear sa chomhdhearcadh iad:
- beatha a chaomhnú
- fulaingt a chosc agus a mhaolú
- cuidiú le dínit an duine a chaomhnú i bhfianaise guaiseacha nádúrtha agus tubaistí de dhéantús an duine
Ról na Comhairle maidir le cabhair dhaonnúil
Cé nach ndéanann an Chomhairle cinntí maidir le hábhair oibríochtúla mar shampla an méid cistiúcháin atá le cur ar fáil mar fhreagairt ar ghéarchéimeanna ar leith, tá ról tábhachtach aici maidir le seasamh an Aontais i ndáil le tríú tíortha agus réigiúin a shainiú trí chonclúidí ón gComhairle a ghlacadh.
I réimse na gceisteanna daonnúla, ciallaíonn sé sin an-mhinic gur gá páirtithe ábhartha a bhroideadh chun na coinbhleachtaí is cúis le géarchéimeanna daonnúla a réiteach agus an urraim don dlí daonnúil idirnáisiúnta a chur chun cinn.
An Mheitheal um Chabhair Dhaonnúil agus um Chabhair Bhia
Sa Chomhairle, is í an Mheitheal um Chabhair Dhaonnúil agus Chabhair Bhia (COHAFA) an comhlacht a bhfuil freagracht air as plé le hábhair a bhaineann leis an gcabhair dhaonnúil, mar atá:
- faireachán a dhéanamh ar riachtanais dhaonnúla ar fud an domhain agus ar fhreagairt an Aontais
- éifeachtúlacht an chórais dhaonnúil dhomhanda
- ullmhú ráitis an Aontais le haghaidh eagraíochtaí agus fóraim idirnáisiúnta ábhartha
- an comhdhearcadh Eorpach maidir le cabhair dhaonnúil a chur chun cinn, mar aon leis na prionsabail dhaonnúla agus an urraim don dlí daonnúil idirnáisiúnta
Bunaíodh COHAFA in 2008 tar éis don chomhdhearcadh Eorpach maidir le cabhair dhaonnúil a bheith sínithe. Is í uachtaránacht rothlach na Comhairle a dhéanann cathaoirleacht uirthi.
An dlí daonnúil idirnáisiúnta
Tá an tAontas tiomanta don dlí daonnúil idirnáisiúnta, sraith rialacha lena sainítear freagrachtaí na stát agus na ngrúpaí armtha neamhstáit le linn coinbhleacht armtha.
Tá an dlí daonnúil bunaithe go príomha ar cheithre Choinbhinsiún na Ginéive 1949 agus ar na prótacail bhreise a glacadh in 1977 agus in 2005. Tá coinbhinsiúin na Ginéive agus na prótacail bhreise a ghabhann leo daingnithe ag gach ceann de 27 mBallstát an Aontais. Comhlánaítear na Coinbhinsiúin sin le rialacha dhlí idirnáisiúnta an ghnáis.
Ceanglaítear an méid seo a leanas leis na rialacha, i measc nithe eile:
- bealach tapa gan bhac don chabhair dhaonnúil
- sibhialtaigh a chosaint (oibrithe daonnúla san áireamh)
- cúram sláinte a chosaint
- nithe a chosaint nach féidir leis an bpobal sibhialta maireachtáil dá n-éagmais
Tá siad ceaptha chun cosaint a thabhairt do dhaoine nach bhfuil páirteach sa troid, nó nach bhfuil páirteach inti a thuilleadh, lena n-áirítear sibhialtaigh, pearsanra liachta, oibrithe cabhrach, daoine gortaithe, trúpaí breoite agus longbhriste, agus príosúnaigh chogaidh nó príosúnaigh eile. Forchuireann an dlí daonnúil idirnáisiúnta teorainneacha freisin ar mhodhanna agus ar mhodhanna na cogaíochta (mar shampla, airm áirithe a thoirmeasc).
Tá an dlí daonnúil idirnáisiúnta á shárú níos mó agus níos mó i gcoinbhleachtaí ar fud an domhain, mar shampla tríd an méid seo a leanas:
- ionsaithe ar ospidéil agus ar scoileanna
- ionsaithe i gcoinne oibrithe daonnúla agus leighis
- rochtain ar chabhair dhaonnúil tarrthála a dhiúltú
- ionsaithe i gcoinne sibhialtach
- saighdiúirí linbh a earcú agus a úsáid
- éigniú agus foréigean gnéasach eile
Bíonn tionchar ag foréigean mar sin ar shibhialtaigh agus cuireann sé cosc ar na milliúin duine cúnamh tarrthála a fháil.
Ba é 2024 an bhliain ba mharfaí riamh d’oibrithe daonnúla agus maraíodh 385 dhuine, gortaíodh 308 nduine agus fuadaíodh 137 dhuine. In 2025, maraíodh 334 oibrí daonnúil, gortaíodh 193 acu agus fuadaíodh 112 acu.
Féach freisin
Freagairt ar ghéarchéimeanna
An fhreagairt chomhtháite pholaitiúil ar ghéarchéimeanna (IPCR)
An Chosaint Shibhialta san Aontas
- Tacaíocht dhaonnúil d’Afganastánaigh
- Tacaíocht dhaonnúil do mhuintir na Palaistíne
- Tacaíocht dhaonnúil do mhuintir na Súdáine
- Tacaíocht dhaonnúil don Úcráin
- Tacaíocht dhaonnúil do Veiniséalaigh
- Cabhair dhaonnúil (an Coimisiún Eorpach)
- Freagairt dhaonnúil agus éigeandála (an tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí)
An t-athbhreithniú deireanach: an 25 Feabhra 2026