Moldova
Ir-Repubblika tal-Moldova applikat għas-sħubija fl-UE f'Marzu 2022 u ngħatat l-istatus ta' kandidat f'Ġunju 2022. In-negozjati tal-adeżjoni nfetħu formalment f'Ġunju 2024. L-UE u l-Moldova jikkooperaw ukoll fil-kuntest tas-Sħubija tal-Lvant.
It-triq lejn sħubija fl-UE
Applikazzjoni għas-sħubija fl-UE
Fit-3 ta' Marzu 2022, il-Moldova applikat għas-sħubija fl-UE.
Fis-17 ta' Ġunju 2022, il-Kummissjoni Ewropea ħarġet l-opinjoni tagħha dwar l-applikazzjoni għas-sħubija fl-UE.
Fit-23 ta' Ġunju 2022, il-Kunsill Ewropew ta l-istatus ta' kandidat lill-Moldova. Huwa stieden lill-Kummissjoni Ewropea tirrapporta lill-Kunsill dwar l-issodisfar tal-kundizzjonijiet speċifikati fl-opinjoni tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni għas-sħubija.
Negozjati tal-adeżjoni
F'Novembru 2023, il-Kummissjoni Ewropea ħarġet rakkomandazzjoni biex jinfetħu n-negozjati tal-adeżjoni mal-Moldova. F'Diċembru 2023, il-mexxejja tal-UE ddeċidew li jiftħu negozjati ta' adeżjoni mal-Moldova u stiednu lill-Kunsill jadotta l-qafas tan-negozjati ladarba jkunu ttieħdu l-passi rilevanti li jinsabu fir-rapport tal-Kummissjoni tat-8 ta' Novembru 2023.
F'konformità mal-metodoloġija tat-tkabbir riveduta, il-Kunsill approva l-qafas ta' negozjar fil-21 ta' Ġunju 2024 u, erbat ijiem wara, l-UE organizzat l-ewwel konferenza intergovernattiva mal-Moldova biex tiftaħ in-negozjati tal-adeżjoni mal-pajjiż.
- Rapport dwar il-Moldova (Kummissjoni Ewropea, 8 ta' Novembru 2023)
- Konklużjonijiet tal-Kunsill Ewropew, 14 u 15 ta' Diċembru 2023
- L-UE tiftaħ in-negozjati tal-adeżjoni mal-Moldova (stqarrija għall-istampa, 25 ta' Ġunju 2024)
Laqgħat tal-konferenza dwar l-adeżjoni
In-negozjati tal-adeżjoni jsiru f'konferenzi intergovernattivi (imsejħa wkoll "konferenzi dwar l-adeżjoni") bejn il-ministri u l-ambaxxaturi tal-istati membri tal-UE u l-pajjiż kandidat. In-negozjati jkopru l-korp ta' drittijiet u liġi komuni (l-"acquis tal-UE") u huma maqsuma f'kapitoli differenti, jew ġabriet ta' kapitoli, li jkopru oqsma ta' politika differenti. Il-konferenzi dwar l-adeżjoni jistgħu jsiru jew fil-livell ministerjali jew tad-deputati.
Fil-25 ta' Ġunju 2024, l-UE organizzat l-ewwel konferenza tagħha mal-Moldova dwar l-adeżjoni, u fetħet formalment in-negozjati għas-sħubija.
L-aħħar laqgħa tal-konferenza mal-Moldova dwar l-adeżjoni saret fit-13 ta' Ottubru 2026. Waqt il-laqgħa, l-UE u l-Moldova fetħu negozjati dwar il-ġabra 2 (suq intern) u l-ġabra 3 (kompetittività u tkabbir inklużiv).
Fil-laqgħa preċedenti, li saret fl-14 ta' Lulju 2026, il-partijiet fetħu n-negozjati dwar il-ġabra 6, li tkopri żewġ kapitoli ta' negozjar:
- il-kapitolu 30 (relazzjonijiet esterni)
- il-kapitolu 31 (politika estera, ta' sigurtà u ta' difiża)
Fil-laqgħa preċedenti, li saret fil-15 ta' Ġunju 2026, il-partijiet fetħu n-negozjati dwar il-ġabra 1, l-"elementi fundamentali", li tkopri l-funzjonament tal-istituzzjonijiet demokratiċi, ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika u l-kriterji ekonomiċi. F'dik il-laqgħa, l-UE stabbiliet parametri referenzjarji interim għall-ġabra u għal xi wħud mill-kapitoli tagħha. Jeħtieġ li dawn il-parametri referenzjarji jintlaħqu qabel ma jkunu jistgħu jimxu 'l quddiem in-negozjati dwar il-ġabra.
Fil-laqgħat tal-Kunsill Ewropew qabel it-tieni konferenza dwar l-adeżjoni, il-mexxejja tal-UE appellaw kemm-il darba lill-Kunsill biex jiftaħ il-ġabriet ta' kapitoli ta' negozjar mingħajr dewmien, billi jibda bil-ġabra tal-elementi fundamentali, f'konformità mal-metodoloġija tat-tkabbir u l-approċċ ibbażat fuq il-mertu.
- Ir-raba' konferenza mar-Repubblika tal-Moldova dwar l-adeżjoni, 13 ta' Ottubru 2026
- It-tielet konferenza mar-Repubblika tal-Moldova dwar l-adeżjoni, 14 ta' Lulju 2026
- It-tieni konferenza mar-Repubblika tal-Moldova dwar l-adeżjoni, 15 ta' Ġunju 2026
Rieżami annwali tal-progress
Kull sena, il-Kunsill jevalwa l-progress li jkun sar f'kull wieħed mill-kandidati u s-sħab tal-UE, inkluż il-Moldova, fil-perkors Ewropew tagħhom.
Fis-16 ta' Diċembru 2025, il-presidenza Daniża tal-Kunsill ħarġet konklużjonijiet li kienu appoġġati politikament minn 26 stat membru tal-UE.
Sħubija tal-Lvant
B'mod parallel mal-proċess ta' tkabbir, l-UE u l-Moldova jikkooperaw ukoll biex isaħħu r-relazzjonijiet politiċi u ekonomiċi, inkluż permezz tas-Sħubija tal-Lvant.
Ftehim ta' assoċjazzjoni bejn l-UE u r-Repubblika tal-Moldova
Fl-1 ta' Lulju 2016, daħal fis-seħħ il-ftehim ta' assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Moldova, wara l-applikazzjoni proviżorja tiegħu mill-1 ta' Settembru 2014. Il-ftehim ta' assoċjazzjoni jippermetti lill-Moldova tibbenefika minn żona ta' kummerċ ħieles (Ftehim ta' Kummerċ Ħieles Approfondit u Komprensiv).
Kunsill ta' Assoċjazzjoni
Il-Kunsill ta' Assoċjazzjoni huwa korp formali stabbilit skont il-ftehim ta' assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Moldova biex jimmonitorja u jissorvelja l-implimentazzjoni tal-ftehim.
Fl-10 laqgħa tal-Kunsill ta' Assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Moldova, li saret fil-5 ta' Ottubru 2026, il-partijiet enfasizzaw li l-Moldova qed timxi b'mod deċiżiv lejn sħubija fl-UE, u li l-futur tagħha huwa ankrat sew fl-Unjoni Ewropea.
Liberalizzazzjoni tal-viża
Il-liberalizzazzjoni tal-viża daħlet fis-seħħ fit-28 ta' April 2014. Is-sistema ta' vjaġġar mingħajr viża mal-Moldova tiffaċilita l-ivvjaġġar, in-negozju u l-kuntatti bejn il-persuni. Hija eżempju tal-progress li sar fit-titjib tal-mobbiltà mas-sħab tas-Sħubija tal-Lvant.
Roaming
Fl-1 ta' Jannar 2026, il-Moldova ddaħħlet fiż-żona tar-"roaming daqslikieku f'pajjiżek" tal-UE. Dan ifisser li l-Moldovani fl-UE u ċ-ċittadini tal-UE fil-Moldova issa jistgħu jagħmlu telefonati, jibagħtu messaġġi u jużaw data mobbli mingħajr tariffi addizzjonali.
Il-miżura ser tgħin biex il-Moldova tiġi integrata aktar fis-suq uniku tal-UE, wieħed mill-għanijiet ewlenin tal-ftehim ta' assoċjazzjoni bejn l-UE u l-Moldova.
Relazzjonijiet kummerċjali bejn l-UE u l-Moldova
Ir-relazzjonijiet kummerċjali bejn l-UE u l-Moldova huma determinati miż-żona ta' kummerċ ħieles stabbilita skont il-parti tal-ftehim ta' kummerċ ħieles approfondit u komprensiv (DCFTA) tal-ftehim ta' assoċjazzjoni. Speċifikament, id-DCFTA:
- jelimina d-dazji fuq l-importazzjoni għall-biċċa l-kbira tal-kummerċ f'oġġetti bejn l-UE u l-Moldova
- tipprevedi aċċess reċiproku wiesa' għall-kummerċ fis-servizzi għaż-żewġ sħab
Barra minn hekk, kemm il-kumpaniji tal-UE kif ukoll dawk tal-Moldova jistgħu joħolqu sussidjarja jew fergħa fuq bażi mhux diskriminatorja. Dan ifisser li jiġu ttrattati bħala kumpaniji domestiċi fis-suq tal-pajjiż sieħeb meta jistabbilixxu negozju.
L-oġġetti li l-aktar isir kummerċ tagħhom bejn l-UE u l-Moldova jinkludu makkinarju u apparat, prodotti minn sustanzi kimiċi jew industriji relatati, tagħmir tat-trasport u prodotti minerali.
Ċifri kummerċjali
L-UE hija bil-bosta l-akbar sieħba kummerċjali tal-Moldova, u fl-2025 kienet responsabbli għal aktar minn nofs il-kummerċ totali tagħha fil-merkanzija, li ġġenera fatturat ta' aktar minn €7 biljun. It-tieni sieħba kummerċjali tal-Moldova hija ċ-Ċina li tirrappreżenta aktar minn 13% tal-iskambju kummerċjali tagħha, segwita mill-Ukrajna (10%).
Il-proporzjon tal-kummerċ tal-merkanzija tal-Moldova mar-Russja naqas b'mod sinifikanti u issa jirrappreżenta 2.2% biss tal-kummerċ totali tal-merkanzija tal-Moldova.
- UE: 55.9%
- Ċina: 13.1%
- Ukrajna: 10.3%
- Turkija: 7.2%
- Russja: 2.2%
- Oħrajn: 11.3%
Appoġġ finanzjarju għall-Moldova
Assistenza makrofinanzjarja
L-UE hija l-akbar fornitur ta' assistenza finanzjarja lill-Moldova. Mill-2021, ġew mobilizzati aktar minn €2.2 biljun.
Fl-4 ta' April 2022, wara l-aggressjoni militari tar-Russja kontra l-Ukrajna u l-effetti detrimentali tagħha fuq l-istabbiltà ekonomika u finanzjarja tal-Moldova, il-Kunsill iddeċieda li jipprovdi operazzjoni ġdida ta' assistenza makrofinanzjarja ta' €150 miljun fl-għamla ta' self u għotjiet lir-Repubblika tal-Moldova.
L-iżborż beda fl-2022 u jikkonsisti fi tliet porzjonijiet li għandhom jiġu rilaxxati bejn l-2022 u l-2024.
Pjan ta' tkabbir
Biex tgħin fl-appoġġ għall-integrazzjoni tal-Moldova fl-UE, fl-10 ta' Ottubru 2024 il-Kummissjoni ppreżentat pjan ta' tkabbir għall-Moldova. Il-pjan għandu l-għan li jagħti spinta lill-konverġenza soċjoekonomika mal-UE u jaċċellera r-riformi fundamentali. Huwa bbażat fuq tliet pilastri:
- l-appoġġ għar-riformi soċjoekonomiċi u fundamentali tal-Moldova
- it-titjib tal-aċċess tal-Moldova għas-suq uniku tal-UE
- żieda fl-appoġġ finanzjarju fl-2025-2027 permezz ta' Faċilità għar-Riforma u t-Tkabbir iddedikata għall-Moldova
Fit-18 ta' Marzu 2025, il-Kunsill ta l-approvazzjoni finali tiegħu għall-pilastru finanzjarju tal-pjan, il-Faċilità għar-Riforma u t-Tkabbir. Il-faċilità ser tappoġġa lill-Moldova mill-2025 sal-2027 u mistennija tipprovdi sa €385 miljun f'għotjiet u €1.5 biljun f'self.
Dan huwa l-akbar pakkett ta' appoġġ finanzjarju tal-UE mill-indipendenza tal-Moldova u jiżdied ma' appoġġ sostanzjali ieħor tal-UE għall-pajjiż.
Sigurtà u difiża
Sħubija għas-sigurtà u d-difiża
L-UE u l-Moldova ffirmaw sħubija għas-sigurtà u d-difiża fil-21 ta' Mejju 2024, matul it-tmien Kunsill ta' Assoċjazzjoni UE-Moldova. Il-Moldova hija l-ewwel pajjiż li ffirma sħubija bħal din mal-UE.
Din is-sħubija tagħti spinta lid-djalogu u l-kooperazzjoni f'oqsma bħal:
- il-ġlieda kontra t-theddid ibridu
- iċ-ċibersigurtà
- il-ġlieda kontra d-diżinformazzjoni
- it-taħriġ u t-tisħiħ tal-kapaċitajiet
Twitti wkoll it-triq lejn l-esplorazzjoni ta' toroq u oqsma ġodda ta' kooperazzjoni dwar is-sigurtà u d-difiża.
Missjoni ta' Sħubija tal-UE fil-Moldova
L-UE nediet il-Missjoni ta' Sħubija fir-Repubblika tal-Moldova (EUPM) f'Mejju 2023.Il-mandat tal-missjoni ġie estiż l-aħħar sal-31 ta' Mejju 2027.
L-objettiv ta' din il-missjoni ċivili huwa li tissaħħaħ ir-reżiljenza tas-settur tas-sigurtà tal-pajjiż fl-oqsmatal-immaniġġar tal-kriżijiet u t-theddid ibridu, inklużiċ-ċibersigurtà u l-ġlieda kontra l-manipulazzjoni tal-informazzjoni u interferenza minn barranin (FIMI).
L-EUPM tgħin lill-Moldova u lir-reġjun kollu kemm hu jsaħħu l-istabbiltà u s-sigurtà tagħhom.
Faċilità Ewropea għall-Paċi
Bejn l-2021 u l-2026, l-UE allokat €317-il miljun ta' finanzjament permezz tal-Faċilità Ewropea għall-Paċi (EPF) biex tappoġġa l-modernizzazzjoni u l-effettività operazzjonali tal-forzi armati tal-Moldova.
B'riżultat ta' dan, il-Moldova hija t-tieni l-akbar benefiċjarju tal-assistenza tal-Faċilità Ewropea għall-Paċi, wara l-Ukrajna.
L-appoġġ wara l-aggressjoni militari tar-Russja kontra l-Ukrajna
Għajnuna umanitarja u protezzjoni ċivili
Mill-bidu tal-gwerra tar-Russja kontra l-Ukrajna, aktar minn 1.8 miljun persuna li ħarbu mill-gwerra daħlu l-Moldova, li għadha tospita aktar minn 127 000 refuġjat Ukren. Bejn l-2022 u l-2025, l-UE allokat €84 miljun f'assistenza umanitarja lill-Moldova.
Il-Moldova attivat il-mekkaniżmu tal-UE għall-protezzjoni ċivili biex tappoġġa lill-Ukreni li jaslu fil-Moldova. L-istati membri tal-UE offrew diversi forom ta' assistenza lill-Moldova, inkluż kenn, settijiet tal-iġjene u ġeneraturi tal-enerġija.
Ġestjoni tal-fruntieri
L-UE ffirmat ftehim dwar l-istatus mal-Moldova rigward attivitajiet operazzjonali mwettqa mill-Frontex. Il-ftehim jippermetti lill-Frontex tibgħat timijiet biex jgħinu lill-awtoritajiet tal-Moldova b'kompiti relatati mal-ġestjoni tal-fruntieri, bħar-reġistrazzjoni u l-verifika fil-fruntieri.
Liberalizzazzjoni temporanja tal-kummerċ
Fl-2022, il-Kunsill adotta regolament li jilliberalizza l-kummerċ temporanjament fis-seba' prodotti agrikoli Moldovani li għadhom mhumiex liberalizzati għalkollox: it-tadam, it-tewm, l-għeneb tal-mejda, it-tuffieħ, iċ-ċirasa, l-għanbaqar u l-meraq tal-għeneb. Din il-miżura ġiet estiża l-aħħar sal-24 ta' Ġunju 2024, u fissret li l-Moldova setgħet mill-inqas tirdoppja l-esportazzjoni tagħha ta' dawn il-prodotti lejn l-UE mingħajr ebda tariffa.
Fit-18 ta' Settembru 2025, il-Kunsill iddeċieda li jżid l-aċċess għas-suq għal dawk is-seba' prodotti. L-għan huwa li nimxu minn reġim temporanju għal ftehim fit-tul li jġib stabbiltà ekonomika u jagħti spinta lill-flussi kummerċjali, filwaqt li jiġu protetti setturi agrikoli sensittivi tal-UE.
Dan il-ftehim ser jinkludi salvagwardji robusti kontra d-distorsjoni tas-suq. L-aċċess għas-suq huwa kundizzjonali u ser ikun ibbażat fuq l-allinjament gradwali tal-Moldova ma' standards agroalimentari speċifiċi tal-UE sal-2027.
- Il-Moldova: l-UE tieħu passi favur l-eliminazzjoni tad-dazji doganali għal seba' prodotti agrikoli (stqarrija għall-istampa, 18 ta' Settembru 2025)
- L-Ukrajna u l-Moldova: il-Kunsill japprova t-tiġdid tal-miżuri kummerċjali awtonomi tal-UE (stqarrija għall-istampa, 13 ta' Mejju 2024)
Enerġija
Il-grilji elettriċi tal-Ukrajna u l-Moldova ġew sinkronizzati b'suċċess mal-grilja kontinentali Ewropea fis-16 ta' Marzu 2022.
Sanzjonijiet relatati mal-Moldova
Sanzjonijiet b'rispons għal azzjonijiet li jiddestabbilizzaw il-Moldova
Fit-28 ta' April 2023, il-Kunsill adotta qafas legali ġdid għal miżuri restrittivi mmirati, li jippermetti lill-UE timponi sanzjonijiet kontra persuni responsabbli għall-fatt li jappoġġaw jew jimplimentaw azzjonijiet li jdgħajfu jew jheddu:
- is-sovranità u l-indipendenza tar-Repubblika tal-Moldova
- id-demokrazija, l-istat tad-dritt, l-istabbiltà jew is-sigurtà tal-pajjiż
Dan il-qafas legali għal miżuri restrittivi mmirati ġie adottat fuq talba tar-Repubblika tal-Moldova.
Skont dan ir-reġim ta' sanzjonijiet, l-UE tista' pereżempju tpoġġi fil-mira lil individwi li jtellfu l-proċess politiku demokratiku (bħall-organizzazzjoni ta' elezzjonijiet) jew inkella jdgħajfuh, jew jippruvaw iwaqqgħu l-ordni kostituzzjonali, inkluż permezz ta' atti ta' vjolenza. Miżuri restrittivi fil-futur jistgħu jkollhom fil-mira wkoll lil individwi li jinvolvu ruħhom f'imġiba finanzjarja ħażina serja li tikkonċerna fondi pubbliċi u l-esportazzjoni mhux awtorizzata ta' kapital.
Ir-reġim tas-sanzjonijiet japplika għal 29 individwu u ħames entitajiet u l-aħħar li ġie estiż kien sad-29 ta' April 2027.
Is-sanzjonijiet jikkonsistu f'iffriżar tal-assi, projbizzjoni fuq id-disponibbiltà ta' fondi għall-individwi u l-entitajiet sanzjonati, u projbizzjoni fuq l-ivvjaġġar lejn l-UE għall-persuni fiżiċi sanzjonati.
L-isforzi biex tiġi destabbilizzata r-Repubblika tal-Moldova żdiedu notevolment mill-bidu tal-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna, u huma theddida diretta għall-istabbiltà u s-sigurtà tal-fruntieri esterni tal-UE.
- Miżuri restrittivi tal-UE fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Moldova (ġurnal uffiċjali tal-UE)
- Ir-Repubblika tal-Moldova: il-miżuri restrittivi tal-UE estiżi sa April 2027 (stqarrija għall-istampa, 21 ta' April 2026)
Sanzjonijiet kontra t-tmexxija tar-reġjun Transnistrijan
Fit-2003 l-UE imponiet sanzjonijiet fuq it-tmexxija tar-reġjun Transnistrijan tar-Repubblika tal-Moldova. Is-sanzjonijiet kienu mmirati lejn individwi responsabbli milli jxekklu soluzzjoni politika għall-kunflitt fit-Transnistrija. Fl-2004, ir-reġim tas-sanzjonijiet ġie estiż biex jinkludi lil dawk responsabbli għall-kampanja ta' intimidazzjoni kontra l-iskejjel Moldovani li jgħallmu bl-alfabett Latin fit-Transnistrija.
Biex tinkoraġġixxi l-progress politiku, l-UE ssospendiet il-projbizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar fl-2010 u neħħiet is-sanzjonijiet kollha kontra l-eks mexxejja politiċi tat-Transnistrija fl-2012. Madankollu, ir-reġim ta' sanzjonijiet inżamm fis-seħħ sabiex l-UE tkun tista' tkompli tindirizza kwistjonijiet mhux solvuti, partikolarment dawk li jikkonċernaw skejjel Moldovani li jgħallmu bl-alfabett Latin. Il-Kunsill jista' għalhekk ireġġa' lura s-sospensjoni jew id-deċiżjoni li jitneħħew is-sanzjonijiet skont il-ħtieġa.
Bħalissa, l-ebda individwu ma huwa soġġett għal sanzjonijiet taħt dan ir-reġim. Ir-reġim innifsu ġie estiż l-aktar reċentement sal-31 ta' Ottubru 2027.
Ara wkoll
L-aħħar reviżjoni: 26 ta' Ottubru 2026