Belarussja
L-UE tappoġġa lill-poplu tal-Belarussja. Hija tikkundanna l-abbużi tad-drittijiet tal-bniedem fil-Belarussja, l-attakki ibridi tal-Belarussja kontra l-UE u l-involviment tagħha fil-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna.
Elezzjonijiet frodulenti tal-2020 u abbużi tad-drittijiet tal-bniedem
L-UE ma tirrikonoxxix ir-riżultati tal-elezzjonijiet presidenzjali tal-Belarussja tat-8 ta' Awwissu 2020 u tikkundannahom bħala la ħielsa u lanqas ġusti. L-UE tqis li Aliaksandr Lukashenka m'għandu l-ebda leġittimità demokratika.
F'diversi okkażjonijiet bejn l-2020 u l-2025, il-Kunsill esprima t-tħassib tiegħu dwar l-abbużi tad-drittijiet tal-bniedem fil-Belarussja u tenna l-appoġġ tiegħu għad-dritt demokratiku tal-poplu Belarussu li jeleġġi l-president tiegħu permezz ta' elezzjonijiet ġodda, ħielsa u ġusti, mingħajr interferenza esterna.
Il-politika tal-UE fir-rigward tal-Belarussja hija ggwidata mill-konklużjonijiet tal-Kunsill tad-19 ta' Frar 2024, li fihom l-UE affermat mill-ġdid l-appoġġ sod tagħha għall-isforzi tal-poplu Belarussu għal Belarussja ħielsa, demokratika, sovrana u indipendenti bħala parti minn Ewropa paċifika u prospera.
L-UE hija ferm imħassba dwar:
- id-deterjorament tas-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-Belarussja
- il-kampanji kontinwi ta' persekuzzjoni u intimidazzjoni kontra s-segmenti kollha tas-soċjetà Belarussa
- il-livell bla preċedent ta' repressjoni u r-restrizzjonijiet fuq il-parteċipazzjoni politika
- l-azzjonijiet li jaffettwaw l-identità nazzjonali tal-Belarussja
B'reazzjoni għall-azzjonijiet tal-Belarussja, l-UE imponiet sanzjonijiet kontra l-Belarussja. L-għan huwa li ssir pressjoni fuq it-tmexxija politika Belarussa biex tipprevjeni aktar vjolenza u repressjoni, teħles lill-priġunieri politiċi kollha u lil persuni oħra detenuti b'mod inġust, u tagħti bidu għal djalogu nazzjonali ġenwin u inklużiv mas-soċjetà inġenerali.
Involviment fil-gwerra tar-Russja kontra l-Ukrajna
Mill-24 ta' Frar 2022, ir-reġim ta' Lukashenka kien kompliċi fil-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna.
Il-Kunsill jikkundanna bil-qawwa l-appoġġ li għadu qed jiġi pprovdut mir-reġim ta' Lukashenka għall-gwerra ta' aggressjoni militari tar-Russja kontra l-Ukrajna u jappella lill-Belarussja biex iżżomm lura minn tali azzjonijiet u tirrispetta l-obbligi internazzjonali tagħha.
Il-Belarussja qed tikkontribwixxi għall-gwerra ta' aggressjoni kontra l-Ukrajna b'diversi modi, inkluż billi:
- tippermetti lir-Russja tispara missili ballistiċi mit-territorju Belarussu
- tiffaċilita t-trasport ta' persunal militari Russu u armi tqal, tankijiet, u trasportaturi militari
- tippermetti l-inġenji tal-ajru militari Russi jtiru fuq l-ispazju tal-ajru Belarussu lejn l-Ukrajna
- tipprovdi punti ta' riforniment
- taħżen armi u tagħmir militari Russi fil-Belarussja
B'reazzjoni għall-azzjonijiet tal-Belarussja, minn Marzu 2022 'l hawn l-UE adottat għadd ta' miżuri individwali u ekonomiċi li jirriflettu s-sanzjonijiet adottati kontra r-Russja.
Attakki ibridi kontra l-UE
Vjolazzjonijiet tal-ispazju tal-ajru
L-UE tikkundanna l-attakki ibridi intensifikati tal-Belarussja kontra l-UE u l-istati membri tagħha u l-vjolazzjonijiet tal-ispazju tal-ajru tal-UE fl-2025. Dawn l-inkursjonijiet joħolqu riskji serji għas-sigurtà u s-sikurezza, primarjament għall-avjazzjoni ċivili, u għandhom l-għan li jiddestabbilizzaw Stat Membru tal-UE u jintimidaw liċ-ċittadini Ewropej.
Dawn l-attakki qed jitwettqu fil-kuntest ta' kampanja ibrida mmirata aktar ġenerali, flimkien ma' azzjonijiet oħra li jinkludu l-faċilitazzjoni ta' dħul klandestin ta' migranti sponsorjata mill-istat. L-UE tappella lir-reġim Belarussu biex iwaqqaf minnufih dawn l-azzjonijiet kollha.
Strumentalizzazzjoni tal-migranti għal finijiet politiċi
Wara t-taqlib politiku fil-Belarussja u l-miżuri restrittivi adottati mill-UE, f'Ġunju 2021 il-Belarussja bdiet torganizza titjiriet u trasport intern biex tiffaċilita t-tranżitu ta' migranti lejn l-UE, l-ewwel lejn il-Litwanja u mbagħad lejn il-Latvja u l-Polonja. L-UE tikkundanna t-tentattivi kollha minn pajjiżi terzi biex jistrumentalizzaw il-bnedmin għal skopijiet politiċi.
Fis-snin ta' wara u speċjalment wara l-invażjoni fuq skala kbira tal-Ukrajna mir-Russja, il-pressjoni migratorja fuq il-fruntiera tal-Lvant baqgħet għolja. Madankollu, l-għadd ta' każijiet ta' qsim irregolari tal-fruntieri huwa relattivament baxx.
Biex iwieġeb għall-kampanja ibrida tal-Belarussja kontra l-UE, il-Kunsill wessa' l-kamp ta' applikazzjoni tas-sanzjonijiet kontra l-Belarussja fid-dawl tal-istrumentalizzazzjoni tal-migranti (Novembru 2021) u tal-vjolazzjonijiet tal-ispazju tal-ajru fil-Litwanja u attivitajiet ibridi oħra li jaffettwaw lill-istati membri tal-UE (f'Diċembru 2025).
Appoġġ għall-poplu tal-Belarussja
Ladarba l-Belarussja tibda tranżizzjoni demokratika, l-UE ser tipprovdi appoġġ kemm immedjat u fit-tul biex tgħin lill-pajjiż jistabbilizza l-ekonomija tiegħu, jirriforma l-istituzzjonijiet tiegħu u jġib benefiċċji għaċ-ċittadini u s-soċjetà tiegħu.
Biex tiffaċilita riformi ekonomiċi effettivi, tagħti spinta lir-reżiljenza, issaħħaħ il-potenzjal tat-tkabbir, u trawwem il-ħolqien tal-impjiegi, l-UE hija lesta li timmobilizza pakkett ta' investiment sa €3 biljun għall-Belarussja.
Il-pjan komprensiv ta' appoġġ ekonomiku għal Belarussja demokratika ser jiġi implimentat permezz ta' firxa wiesgħa ta' strumenti politiċi u finanzjarji. Dawn l-istrumenti ser jinfurzaw mill-ġdid il-programmi ta' appoġġ minn istituzzjonijiet finanzjarji internazzjonali, b'mod partikolari l-Bank Ewropew tal-Investiment u l-Bank Ewropew għar-Rikostruzzjoni u l-Iżvilupp. L-UE tistenna li l-Fond Monetarju Internazzjonali u l-Bank Dinji jżidu wkoll l-appoġġ għall-pajjiż ladarba tkun seħħet transizzjoni demokratika fil-Belarussja.
Minn Awwissu 2020, l-UE żiedet l-appoġġ finanzjarju tagħha għall-poplu Belarussu. L-assistenza finanzjarja tal-UE qed tkun ta' benefiċċju dirett għaċ-ċittadini billi ssaħħaħ l-inizjattivi ċiviċi u l-media indipendenti, tiffaċilita l-mobbiltà u l-boroż ta' studju u tappoġġa lill-SMEs u lis-settur tas-saħħa u dak kulturali.
b'segwitu għal rieżami tar-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Belarussja, u fid-dawl tar-rwol kompliċi tar-reġim Belarussu fil-gwerra ta' aggressjoni tar-Russja kontra l-Ukrajna, l-UE orjentat mill-ġdid l-assistenza tagħha lejn atturi mhux statali, u pprovdiet appoġġ sostanzjali lill-poplu tal-Belarussja f'sitt setturi ewlenin: is-soċjetà ċivili, id-drittijiet tal-bniedem, il-media indipendenti, l-edukazzjoni, il-kultura, u l-SMEs fl-eżilju.
Mill-2020, l-assistenza finanzjarja tal-UE lill-poplu tal-Belarussja ammontat għal €200 miljun permezz tal-Istrument ta' Viċinat, ta' Kooperazzjoni għall-Iżvilupp u ta' Kooperazzjoni Internazzjonali (NDICI).
Sanzjonijiet kontra r-reġim Belarussu
L-UE imponiet sanzjonijiet estensivi kontra l-Belarussja b'rispons għal:
- l-elezzjonijiet frodulenti tal-2020 u l-abbużi kontinwi tad-drittijiet tal-bniedem imwettqa mill-awtoritajiet Belarussi
- l-involviment tar-reġim Belarussu fl-aggressjoni militari tar-Russja kontra l-Ukrajna
- attakki ibridi kontra l-UE, inkluż l-istrumentalizzazzjoni tal-migranti għal skopijiet politiċi u vjolazzjonijiet tal-ispazju tal-ajru
Sanzjonijiet tal-UE kontra l-Belarussja
Sospensjoni tal-parteċipazzjoni tas-Sħubija tal-Lvant
Bejn l-2014 u l-2020 - qabel l-elezzjonijiet frodulenti ta' Awwissu 2020 - ir-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Belarussja tjiebu kemxejn.
Fi Frar 2016, il-Kunsill għaraf il-passi meħuda mill-Belarussja biex ittejjeb ir-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Belarussja u ddeċieda li jneħħi wħud mis-sanzjonijiet eżistenti kontra l-Belarussja.
Fl-2016, reġa' beda d-djalogu bejn l-UE u l-Belarussja dwar id-drittijiet tal-bniedem u l-Belarussja adottat pjan ta' azzjoni dwar id-drittijiet tal-bniedem għall-2016-2019. In-negozjati dwar sħubija għall-mobbiltà ġew konklużi fl-2017, u l-ftehimiet dwar il-faċilitazzjoni tal-viża u r-riammissjoni daħlu fis-seħħ fl-1 ta' Lulju 2020.
Madankollu, dan il-perjodu ta' relazzjonijiet imtejba twaqqaf minħabba deterjorament drastiku fis-sitwazzjoni ġenerali tad-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija u l-istat tad-dritt fil-Belarussja fit-tħejjija, it-tmexxija u l-konsegwenzi tal-elezzjonijiet ta' Awwissu 2020.
Minħabba r-repressjoni brutali fuq dimostranti paċifiċi u l-abbużi kontinwi tad-drittijiet tal-bniedem li seħħew wara l-elezzjonijiet presidenzjali, l-UE naqqset il-kooperazzjoni bilaterali mal-awtoritajiet Belarussi u imponiet sensiela ta' sanzjonijiet kontra l-Belarussja.
F'Ġunju 2021, il-Belarussja ħabbret l-irtirar tagħha mis-Sħubija tal-Lvant u s-sospensjoni tal-ftehim ta' riammissjoni mal-UE, kif ukoll strutturi eżistenti oħra fis-seħħ bħad-djalogu bejn l-UE u l-Belarussja dwar id-drittijiet tal-bniedem.
L-UE ssospendiet il-ftehim dwar il-faċilitazzjoni tal-viża mal-Belarussja f'Novembru 2021.
Ara wkoll
Il-protezzjoni u l-promozzjoni tad-drittijiet tal-bniedem
Il-gwerra tar-Russja kontra l-Ukrajna
Theddid ibridu
L-aħħar reviżjoni: 21 ta' Jannar 2026