Ekonomija ċirkolari
L-aħħar aħbarijiet
Fis-16 ta' Diċembru 2024, il-Kunsill adotta formalment ir-regolament il-ġdid dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ.
Ir-regoli ser inaqqsu b'mod sinifikanti l-ġenerazzjoni tal-iskart mill-imballaġġ billi tistabbilixxi miri vinkolanti għall-użu mill-ġdid, tillimita ċerti tipi ta' imballaġġ li jintuża darba biss u tirrikjedi li l-operaturi ekonomiċi jimminimizzaw l-imballaġġ użat. Ir-regolament ikopri ċ-ċiklu tal-ħajja kollu tal-imballaġġ.
Pjan ta' azzjoni għal ekonomija ċirkolari
F'Marzu 2020, il-Kummissjoni ppreżentat pjan ta' azzjoni għal ekonomija ċirkolari li jinkludi aktar minn 30 punt ta' azzjoni dwar:
- l-iżgurar tal-iżvilupp ta' prodotti sostenibbli u ċ-ċirkolarità fil-proċessi tal-produzzjoni
- it-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-konsumaturi
- setturi ewlenin fil-mira
- it-tnaqqis tal-iskart
It-tfassil ta' prodotti sostenibbli
Għadd ta' miżuri għandhom l-għan li jiżguraw li l-prodotti jservu għal żmien itwal u jkunu jistgħu jissewwew, u li tissaħħaħ il-pożizzjoni tal-konsumaturi biex jagħmlu għażliet aktar sostenibbli.
Ekodisinn
Mill-2009, id-direttiva dwar l-ekodisinn stabbiliet rekwiżiti tal-effiċjenza enerġetika li jkopru diversi gruppi ta' prodotti (eż. kompjuters, friġġijiet, pompi tal-ilma).
Fis-27 ta' Mejju 2024, il-Kunsill adotta rekwiżiti ġodda tal-ekodisinn għal prodotti sostenibbli.
Ir-regoli l-ġodda għandhom l-għan li:
- jistabbilixxu rekwiżiti ta' sostenibbiltà ambjentali għal kważi t-tipi kollha ta' oġġetti introdotti fis-suq tal-UE
- jistabbilixxu passaport diġitali tal-prodotti li ser jipprovdi informazzjoni dwar is-sostenibbiltà ambjentali ta' prodott
- jipprojbixxu l-qerda ta' ċerti oġġetti tal-konsumatur mhux mibjugħa (tessuti u żraben)
"Dritt għat-tiswija"
L-UE tixtieq tiżgura li l-konsumaturi jkunu jistgħu isewwu prodott minflok jibdluh meta dan jinkiser jew ikun difettuż.
Fit-30 ta' Mejju 2024, l-UE adottat regoli ġodda biex tiġġieled ir-rimi prematur ta' oġġetti li jistgħu jissewwew. L-elementi ewlenin tagħha huma:
- id-dritt għall-konsumaturi li jitolbu lill-manifatturi biex isewwu prodotti li teknikament jistgħu jissewwew skont id-dritt tal-UE
- formola Ewropea ta' informazzjoni dwar it-tiswija mingħajr ħlas
- pjattaforma ta' tiswija online biex il-konsumaturi jiġu konnessi mas-sewwejja
- l-estensjoni sa 12-il xahar tal-perjodu ta' responsabbiltà tal-bejjiegħ wara t-tiswija
Bil-ħolqien ta' inċentivi għall-produtturi u l-konsumaturi biex itawlu ċ-ċikli tal-ħajja tal-prodotti, il-leġiżlazzjoni l-ġdida ser tnaqqas ukoll l-iskart u tippromwovi mudelli ta' negozju aktar sostenibbli.
Iċ-ċirkolarità fil-proċessi tal-produzzjoni
Id-direttiva dwar l-emissjonijiet industrijali hija l-leġiżlazzjoni ewlenija tal-UE li tindirizza t-tniġġis industrijali.
L-UE aġġornat dan l-aħħar id-direttiva biex tappoġġa lill-industriji fl-isforzi tagħhom lejn l-ambizzjoni tal-UE għal tniġġis żero sal-2050, b'mod partikolari billi tappoġġa tekniki u investimenti tal-ekonomija ċirkolari.
F'Novembru 2023, il-Kunsill u l-Parlament Ewropew laħqu ftehim proviżorju fit-trilogi dwar ir-reviżjoni tad-direttiva. Ir-regoli l-ġodda ġew adottati mill-Kunsill f'April 2024.
It-tisħiħ tal-pożizzjoni tal-konsumaturi
L-UE trid tipprevjeni lill-kumpaniji milli jagħmlu asserzjonijiet qarrieqa dwar il-merti ambjentali tal-prodotti u s-servizzi tagħhom.
Fl-20 ta' Frar 2024, il-Kunsill adotta direttiva biex isaħħaħ il-pożizzjoni tal-konsumaturi għat-tranżizzjoni ekoloġika.
Bis-saħħa tal-miżuri l-ġodda, il-konsumaturi tal-UE ser:
- ikollhom aċċess għal informazzjoni affidabbli biex jagħmlu l-għażliet ekoloġiċi t-tajba, inkluż b'rabta mal-obsolexxenza bikrija
- ikunu protetti aħjar kontra asserzjonijiet ekoloġiċi żleali
- ikunu nfurmati aħjar dwar il-possibbiltà ta' tiswija tal-prodotti qabel jixtruhom
Id-direttiva tintroduċi wkoll tikketta armonizzata b'informazzjoni dwar il-garanzija kummerċjali ta' durabbiltà offruta mill-produtturi.
Asserzjonijiet ambjentali
Il-Kunsill laħaq qbil ("approċċ ġenerali") dwar id-direttiva dwar l-asserzjonijiet ekoloġiċi, li għandha l-għan li tiddefinixxi kriterji dwar is-sostanzjar ta' asserzjonijiet ambjentali magħmula minn kumpaniji biex ibigħu l-prodotti u s-servizzi tagħhom.
Ir-regoli jindirizzaw il-greenwashing u jgħinu lill-konsumaturi jieħdu deċiżjonijiet verament aktar ekoloġiċi meta jixtru prodott jew jużaw servizz.
Eżempji ta' asserzjonijiet ambjentali li jeħtieġ li jiġu appoġġati bi prova:
- "Żraben magħmula minn 50% ta' plastik riċiklat"
- "Konsenja newtrali għall-klima"
- "Prodott għall-kura tal-ġilda li ma jagħmilx ħsara lin-naħal"
Setturi ewlenin fil-mira
Il-pjan ta' azzjoni jiffoka fuq setturi speċifiċi li jużaw il-biċċa l-kbira tar-riżorsi u fejn hemm potenzjal għoli għaċ-ċirkolarità.
L-elettronika u l-ICT
It-tagħmir elettriku u elettroniku huwa wieħed mill-flussi ta' skart li qed jikbru l-aktar malajr fl-UE. Huwa għalhekk li l-pjan ta' azzjoni għal ekonomija ċirkolari jinkludi miżuri biex it-tagħmir elettriku u elettroniku jservi għal żmien itwal u jitjieb ir-riċiklaġġ tiegħu.
F'Novembru 2022, l-UE adottat id-direttiva dwar iċ-ċarġers komuni, li ser tagħmel il-port tal-iċċarġjar USB-C obbligatorju għal firxa ta' apparat elettroniku (mobiles, consoles tal-logħob vidjo, tastieri mingħajr fili, laptops).
Regoli ġodda tal-UE ser jippermettu lill-konsumaturi jixtru mobiles u tablets aktar effiċjenti fl-użu tal-enerġija, li jservu għal żmien itwal u li jissewwew aktar faċilment fis-suq tal-UE, billi:
- ir-regolament dwar l-ekodisinn jistabbilixxi rekwiżiti minimi rigward id-durabbiltà tal-batteriji, id-disponibbiltà tal-ispare parts u l-aġġornamenti għas-sistemi operattivi
- ir-regolament dwar it-tikkettar tal-enerġija jagħmilha obbligatorja li tintwera informazzjoni dwar l-effiċjenza enerġetika u l-lonġevità tal-batteriji, kif ukoll punteġġ għat-tiswija
L-istituzzjonijiet tal-UE jinsabu fil-proċess li jaġġornaw ir-regoli dwar l-iskart minn tagħmir elettriku u elettroniku, inkluż firxa ta' prodotti bħal kompjuters, friġġijiet u pannelli fotovoltajċi. L-emendi għandhom l-għan li jallinjaw id-direttiva dwar l-iskart ta' tagħmir elettriku u elettroniku (WEEE) ma' sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE dwar l-applikazzjoni retroattiva mhux ġustifikata tar-responsabbiltà estiża tal-produttur għall-iskart minn pannelli fotovoltajċi introdotti fis-suq bejn it-13 ta' Awwissu 2005 u t-13 ta' Awwissu 2012.
In-negozjaturi tal-Kunsill u tal-Parlament Ewropew waslu għal ftehim politiku proviżorju dwar il-bidliet proposti f'Novembru 2023.
Il-batteriji u l-iskart ta' batteriji
L-UE adottat regolament dwar il-batteriji biex toħloq ekonomija ċirkolari għas-settur billi jiġu indirizzati l-istadji kollha taċ-ċiklu tal-ħajja tal-batteriji, mid-disinn sat-trattament tal-iskart. Din l-inizjattiva hija ta' importanza kbira, b'mod partikolari minħabba l-iżvilupp massiv tal-mobbiltà elettrika.
Bis-saħħa ta' rekwiżiti ġodda ta' sikurezza, sostenibbiltà u tikkettar, ir-regoli l-ġodda adottati fl-2023 għandhom l-għan li:
- jippromwovu ekonomija ċirkolari
- itejbu l-funzjonament tas-suq intern għall-batteriji, filwaqt li jiżguraw kompetizzjoni aktar ġusta
Imballaġġ
Il-Kunsill adotta regolament ġdid dwar l-imballaġġ u l-iskart mill-imballaġġ f'Diċembru 2024. Ir-regoli ser jikkontribwixxu għall-għanijiet tal-Patt Ekoloġiku Ewropew u l-pjan ta' azzjoni tiegħu għal ekonomija ċirkolari.
Xi miżuri ewlenin jinkludu:
- miri għat-tnaqqis tal-iskart mill-imballaġġ fil-livell tal-istati membri
- restrizzjoni tal-imballaġġ żejjed
- appoġġ għas-sistemi ta' użu mill-ġdid u rikarika
- sistemi obbligatorji ta' rifużjoni tad-depożitu għal ċerti kontenituri li jintużaw darba biss
Plastik
Mill-2018, l-istrateġija Ewropea għall-plastiks f'ekonomija ċirkolari għandha l-għan li ttejjeb ir-riċiklabbiltà tal-imballaġġ tal-plastik u tinkludi reazzjoni qawwija għall-mikroplastiċi.
Skont il-pjan ta' azzjoni tal-2020 għal ekonomija ċirkolari, il-Kummissjoni qed taħdem fuq:
- rekwiżiti obbligatorji għall-kontenut riċiklat u t-tnaqqis tal-iskart għall-prodotti ewlenin
- qafas tal-politika ġdid dwar il-plastik b'bażi bijoloġika, bijodegradabbli u kompostabbli biex jiġi ċċarat fejn dawn il-plastiks jista' jkollhom benefiċċji ambjentali ġenwini
- miżuri biex tiġi indirizzata l-preżenza ta' mikroplastiċi rilaxxati b'mod mhux intenzjonat fl-ambjent, bl-għan li jitnaqqas l-iskart tal-plastik
Tessuti
L-istrateġija tal-UE għal tessuti sostenibbli u ċirkolari tal-Kummissjoni għandha l-għan li, sal-2030, twassal biex it-tessuti jservu għal żmien itwal, u jkunu jistgħu jissewwew, jerġgħu jintużaw u jiġu riċiklati aktar.
F'Lulju 2023, il-Kummissjoni pproponiet li:
- il-produtturi jsiru responsabbli għaċ-ċiklu tal-ħajja kollu tal-prodotti tat-tessuti, permezz tar-responsabbiltà estiża tal-produttur
- jiġi aċċellerat l-iżvilupp ta' settur tal-ġbir, is-separazzjoni, l-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ tat-tessuti, billi l-istati membri huma meħtieġa jistabbilixxu ġbir separat tat-tessuti mill-unitajiet domestiċi sal-1 ta' Jannar 2025
- tiġi indirizzata l-problema tal-esportazzjoni illegali tal-iskart tat-tessuti
F'Ġunju 2024, il-Kunsill laħaq qbil ("approċċ ġenerali") dwar reviżjoni tad-direttiva qafas dwar l-iskart, inkluż dwar miżuri biex jitnaqqas l-iskart tat-tessuti. Il-marki tal-moda u l-produtturi tat-tessuti jkollhom iħallsu tariffi sabiex jgħinu jiffinanzjaw l-ispejjeż tal-ġbir u t-trattament tal-iskart tat-tessuti. It-tariffi jkunu bbażati fuq iċ-ċirkolarità u l-prestazzjoni ambjentali tal-prodotti tat-tessuti.
- Direttiva qafas dwar l-iskart: il-Kunsill mistenni jibda taħditiet dwar ir-reviżjoni tagħha (stqarrija għall-istampa, 17 ta' Ġunju 2024)
- Strateġija tal-UE għal tessuti sostenibbli u ċirkolari (Kummissjoni Ewropea)
Huwa mistenni li r-regolament dwar l-ekodisinn għal prodotti sostenibbli u r-regolament dwar vjeġġi ta' skart jgħinu wkoll biex jiġu stabbiliti rekwiżiti ta' sostenibbiltà għall-prodotti tat-tessuti u jirrestrinġu l-esportazzjoni tal-iskart tat-tessuti.
Kostruzzjoni u bini
Il-bini huwa responsabbli għal:
F'Novembru 2024, il-Kunsill adotta r-reviżjoni tar-regolament dwar il-prodotti għall-bini propost mill-Kummissjoni.
Ir-regoli l-ġodda jistabbilixxu rekwiżiti ġodda biex jiġi żgurat li permezz tad-disinn u l-produzzjoni tal-prodotti għall-bini dawn iservu għal żmien itwal, ikunu jistgħu jissewwew, isiru riċiklabbli u jkun aktar faċli li jiġu mmanifatturati mill-ġdid.
Il-manifatturi ser ikollhom:
- jipprovdu informazzjoni ambjentali dwar iċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodotti
- ifasslu u jimmanifatturaw prodotti b'mod li jiffaċilita l-użu mill-ġdid, il-manifattura mill-ġdid u r-riċiklaġġ
- jagħtu preferenza lill-materjali riċiklabbli
- jagħmlu disponibbli struzzjonijiet dwar kif tuża u ssewwi l-prodotti
It-tnaqqis tal-iskart
L-UE qed taħdem fuq sensiela ta' miżuri biex tkompli ssaħħaħ u timplimenta aħjar il-liġijiet tal-UE dwar l-iskart.
Miri għat-tnaqqis tal-iskart
Id-direttiva qafas dwar l-iskart, fis-seħħ minn Lulju 2020, tistabbilixxi regoli għall-istati membri biex:
- iżidu l-użu mill-ġdid u r-riċiklaġġ tal-iskart muniċipali b'55% sal-2025
- sal-1 ta' Jannar 2025 jistabbilixxu ġbir separat tat-tessuti u l-iskart perikoluż mill-unitajiet domestiċi
- jiżguraw li l-bijoskart jew jinġabar separatament jew jiġi riċiklat fis-sors sal-31 ta' Diċembru 2023
- jilħqu l-miri tar-riċiklaġġ speċifiċi għall-materjal sal-2025 u sal-2030 għall-imballaġġ
F'Ġunju 2024, il-Kunsill adotta l-pożizzjoni tiegħu ("approċċ ġenerali") dwar reviżjoni mmirata tad-direttiva qafas dwar l-iskart, b'enfasi fuq l-iskart tal-ikel u tat-tessuti.
Għall-ikel, il-pajjiżi tal-UE jkollhom inaqqsu l-iskart tal-ikel permezz ta':
Fir-rigward tal-iskart tat-tessuti, ir-regoli l-ġodda jsaħħu l-iskemi ta' responsabbiltà estiża tal-produttur billi jitolbu lill-kumpaniji fis-settur tat-tessuti jħallsu tariffi għall-ġbir u l-immaniġġjar tal-iskart.
Barra minn hekk, fis-26 ta' Ġunju 2023 daħlu fis-seħħ regoli ġodda tal-UE biex iħeġġu u jiffaċilitaw l-użu mill-ġdid tal-ilma fl-UE.
L-UE qed taġġorna r-regoli dwar it-trattament tal-ilma urban mormi. L-għan tar-reviżjoni huwa li testendi l-kamp ta' applikazzjoni tad-direttiva eżistenti u li tallinjaha mal-għanijiet tal-Patt Ekoloġiku Ewropew. Objettivi ewlenin tar-reviżjoni:
- estensjoni tar-regoli għal bliet iżgħar
- titjib ulterjuri tal-operazzjonijiet ta' trattament
- tnaqqis tal-emissjonijiet ta' gassijiet serra tas-settur
- iġġiegħel lil dawk li jniġġsu jħallsu
- tgħin fil-monitoraġġ u l-prevenzjoni tal-pandemiji
- titjib tas-sanità, b'mod partikolari għall-persuni l-aktar vulnerabbli
Il-Kunsill laħaq ftehim proviżorju mal-Parlament Ewropew dwar ir-regoli aġġornati f'Jannar 2024. Il-ftehim ser ikollu jiġi adottat formalment miż-żewġ istituzzjonijiet qabel ma jsir liġi tal-UE.
Ambjent ħieles mis-sustanzi tossiċi
Mill-2020, l-istrateġija tal-UE dwar is-sustanzi kimiċi għas-sostenibbiltà għandha l-għan li tgħin biex jiġi żgurat li s-sustanzi kimiċi jkunu sikuri kemm għas-saħħa tal-bniedem kif ukoll għall-ambjent.
Fl-24 ta' Ottubru 2022, skont il-pjan ta' azzjoni għal ekonomija ċirkolari, l-UE adottat reviżjoni tar-regolament dwar pollutanti organiċi persistenti (PoPs), sustanzi kimiċi dannużi li jistgħu jinsabu fl-iskart minn prodotti għall-konsumatur (eż. tessuti reżistenti għall-ilma, plastik u tagħmir elettroniku).
Ir-regoli l-ġodda għandhom l-għan li jnaqqsu l-valuri ta' limitu tal-konċentrazzjoni għall-preżenza tal-PoPs fl-iskart, li huwa kruċjali għall-ekonomija ċirkolari, fejn l-iskart ser jintuża dejjem aktar bħala materja prima sekondarja.
F'Ottubru 2024, il-Kunsill adotta regolament dwar il-klassifikazzjoni, it-tikkettar u l-imballaġġ tas-sustanzi kimiċi.
Il-miżuri jinkludu rekwiżiti speċifiċi għal prodotti kimiċi li jistgħu jerġgħu jimtlew li ser jgħinu fit-tnaqqis tal-iskart mill-imballaġġ.
Materja prima sekondarja
L-UE tixtieq toħloq suq li jiffunzjona sew għall-materja prima sekondarja.
F'Marzu 2024, il-Kunsill adotta l-att dwar il-materja prima kritika li għandu l-għan li jsaħħaħ l-istadji kollha tal-katina tal-valur tal-materja prima kritika Ewropea, inkluż billi jtejjeb iċ-ċirkolarità u r-riċiklaġġ.
Ir-regoli l-ġodda jistabbilixxu objettiv li mill-inqas 25% tal-konsum annwali tal-materja prima kritika tal-UE jiġi mir-riċiklaġġ domestiku.
Vjeġġi tal-iskart
Dan l-aħħar l-UE aġġornat ir-regoli biex jiġi regolat aħjar il-kummerċ tal-iskart fl-UE u ma' pajjiżi mhux tal-UE, biex:
- jiġi żgurat li l-esportazzjoni tal-iskart ma tagħmilx ħsara lill-ambjent u lis-saħħa tal-bniedem
- jiġu indirizzati l-vjeġġi illegali
Ir-reviżjoni tar-regoli għandha l-għan li tnaqqas il-vjeġġi ta' skart problematiku 'l barra mill-UE, taġġorna l-proċeduri tal-vjeġġi biex jirriflettu l-objettivi tal-ekonomija ċirkolari u ttejjeb l-infurzar. Tippromwovi l-użu tal-iskart bħala riżorsa fl-UE.
In-negozjaturi tal-Kunsill u tal-Parlament Ewropew laħqu ftehim politiku proviżorju biex jaġġornaw ir-regolament dwar vjeġġi ta' skart f'Novembru 2023. Ir-regoli ġew adottati formalment mill-Kunsill f'Marzu 2024.